[153]3. Sūkarajātakavaṇṇanā
Catuppado ahaṃ , sammāti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ mahallakattheraṃ ārabbha kathesi .
Ekasmiñhi divase rattiṃ dhammassavane vattamāne satthari gandhakuṭidvāre ramaṇīye sopānaphalake ṭhatvā bhikkhusaṅghassa sugatovādaṃ datvā gandhakuṭiṃ paviṭṭhe dhammasenāpati satthāraṃ vanditvā attano pariveṇaṃ agamāsi .
Mahāmoggallānopi pariveṇameva gantvā
M2.9 muhuttaṃ vissamitvā therassa santikaṃ āgantvā pañhaṃ pucchi , pucchitapucchitaṃ dhammasenāpati gaganatale puṇṇacandaṃ uṭṭhāpento viya vissajjetvā pākaṭamakāsi .Catassopi parisā dhammaṃ suṇamānā nisīdiṃsu .
Tattheko mahallakatthero cintesi –
‘‘ sacāhaṃ imissā parisāya majjhe sāriputtaṃ āluḷento pañhaṃ pucchissāmi , ayaṃ me parisā ‘ bahussuto ayan ’ ti ñatvā sakkārasammānaṃ karissatī ’’ ti parisantarā uṭṭhāya theraṃ upasaṅkamitvā ekamantaṃ ṭhatvā ‘‘ āvuso sāriputta , mayampi taṃ ekaṃ pañhaṃ pucchāma , amhākampi okāsaṃ karohi , dehi me vinicchayaṃ āvedhikāya vā nivedhikāya vā niggahe vā paggahe vā visese vā paṭivisese vā ’’ ti āha .
Thero taṃ oloketvā ‘‘ ayaṃ mahallako icchācāre ṭhito tuccho na kiñci jānātī ’’ ti tena saddhiṃ akathetvāva lajjamāno bījaniṃ ṭhapetvā āsanā otaritvā pariveṇaṃ
P2.10 pāvisi , moggallānattheropi attano pariveṇameva agamāsi .Manussā uṭṭhāya ‘‘ gaṇhathetaṃ tucchamahallakaṃ , madhuradhammassavanaṃ no sotuṃ na adāsī ’’ ti anubandhiṃsu .
So palāyanto vihārapaccante bhinnapadarāya vaccakuṭiyā patitvā gūthamakkhito aṭṭhāsi .
Manussā taṃ disvā vippaṭisārino hutvā satthu santikaṃ agamaṃsu .
Satthā te disvā ‘‘ kiṃ
V2.9 upāsakā avelāya āgatatthā ’’ ti pucchi , manussā tamatthaṃ ārocesuṃ .Satthā ‘‘ na kho upāsakā idānevesa mahallako uppilāvito hutvā attano balaṃ ajānitvā mahābalehi saddhiṃ payojetvā gūthamakkhito jāto , pubbepesa uppilāvito hutvā attano balaṃ ajānitvā mahābalehi saddhiṃ payojetvā gūthamakkhito ahosī ’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto sīho hutvā himavantapadese pabbataguhāya vāsaṃ kappesi .
Tassā avidūre ekaṃ saraṃ nissāya bahū sūkarā nivāsaṃ kappesuṃ .
Tameva saraṃ nissāya tāpasāpi paṇṇasālāsu vāsaṃ kappesuṃ .
Athekadivasaṃ sīho mahiṃsavāraṇādīsu aññataraṃ vadhitvā yāvadatthaṃ maṃsaṃ khāditvā taṃ saraṃ otaritvā pānīyaṃ pivitvā uttari .
Tasmiṃ khaṇe eko thūlasūkaro taṃ saraṃ nissāya gocaraṃ gaṇhāti .
Sīho taṃ disvā ‘‘ aññaṃ ekadivasaṃ
M2.10 imaṃ khādissāmi , maṃ kho pana disvā puna na āgaccheyyā ’’ ti tassa anāgamanabhayena sarato uttaritvā ekena passena gantuṃ ārabhi .Sūkaro oloketvā ‘‘ esa maṃ disvā mama bhayena upagantuṃ asakkonto bhayena palāyati , ajja mayā iminā sīhena saddhiṃ payojetuṃ vaṭṭatī ’’ ti sīsaṃ ukkhipitvā taṃ yuddhatthāya avhayanto paṭhamaṃ gāthamāha –
5.
‘‘ Catuppado ahaṃ samma , tvampi samma catuppado ;
Ehi samma nivattassu , kiṃ nu bhīto palāyasī ’’ ti .
Sīho
P2.11 tassa kathaṃ sutvā ‘‘ samma sūkara , ajja amhākaṃ tayā saddhiṃ saṅgāmo natthi , ito pana sattame divase imasmiṃyeva ṭhāne saṅgāmo hotū ’’ ti vatvā pakkāmi .Sūkaro ‘‘ sīhena saddhiṃ saṅgāmessāmī ’’ ti haṭṭhapahaṭṭho taṃ pavattiṃ ñātakānaṃ ārocesi .
Te tassa kathaṃ sutvā bhītatasitā ‘‘ idāni tvaṃ sabbepi amhe nāsessasi , attano balaṃ ajānitvā sīhena saddhiṃ saṅgāmaṃ kattukāmoti , sīho āgantvā sabbepi amhe jīvitakkhayaṃ pāpessati , sāhasikakammaṃ mā karī ’’ ti āhaṃsu .
Sopi bhītatasito ‘‘ idāni kiṃ karomī ’’ ti pucchi .
Sūkarā ‘‘ samma , tvaṃ etesaṃ tāpasānaṃ uccārabhūmiṃ gantvā pūtigūthe satta divasāni sarīraṃ parivaṭṭetvā sukkhāpetvā sattame divase sarīraṃ ussāvabindūhi temetvā sīhassa āgamanato purimataraṃ gantvā vātayogaṃ ñatvā uparivāte tiṭṭha , sucijātiko sīho tava sarīragandhaṃ ghāyitvā tuyhaṃ jayaṃ datvā gamissatī ’’ ti āhaṃsu .
So tathā katvā sattame divase tattha aṭṭhāsi .
Sīho tassa sarīragandhaṃ ghāyitvā gūthamakkhitabhāvaṃ ñatvā ‘‘ samma sūkara , sundaro te leso
V2.10 cintito , sace tvaṃ gūthamakkhito nābhavissa , idheva taṃ jīvitakkhayaṃ apāpessaṃ , idāni pana te sarīraṃ neva mukhena ḍaṃsituṃ , na pādena paharituṃ sakkā , jayaṃ te dammī ’’ ti vatvā dutiyaṃ gāthamāha – 6.
‘‘ Asuci pūtilomosi , duggandho vāsi sūkara ;
Sace yujjitukāmosi , jayaṃ samma dadāmi te ’’ ti .
Tattha
M2.11 pūtilomoti mīḷhamakkhitattā duggandhalomo .Duggandho vāsīti aniṭṭhajegucchapaṭikūlagandho hutvā vāyasi .
Jayaṃ , samma , dadāmi teti ‘‘ tuyhaṃ jayaṃ demi , ahaṃ parājito , gaccha tvan ’’ ti vatvā sīho tatova nivattitvā gocaraṃ gahetvā sare pānīyaṃ pivitvā pabbataguhameva gato .
Sūkaropi ‘‘ sīho me jito ’’ ti ñātakānaṃ ārocesi
P2.12 .Te bhītatasitā ‘‘ puna ekadivasaṃ āgacchanto sīho sabbeva amhe jīvitakkhayaṃ pāpessatī ’’ ti palāyitvā aññattha agamaṃsu .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā sūkaro mahallako ahosi , sīho pana ahameva ahosin ’’ ti .
Sūkarajātakavaṇṇanā tatiyā .