[293]3. Kāyanibbindajātakavaṇṇanā
Phuṭṭhassa meti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ purisaṃ ārabbha kathesi .
Sāvatthiyaṃ kireko puriso paṇḍurogena aṭṭito vejjehi paṭikkhitto .
Puttadāropissa ‘‘ ko imaṃ paṭijaggituṃ
V2.361 sakkotī ’’ ti cintesi .Tassa etadahosi –
‘‘ sacāhaṃ imamhā rogā vuṭṭhahissāmi , pabbajissāmī ’’ ti .
So katipāheneva kiñci sappāyaṃ labhitvā arogo hutvā jetavanaṃ gantvā satthāraṃ pabbajjaṃ yāci .
So satthu santike pabbajjañca upasampadañca labhitvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi .
Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ –
‘‘ āvuso , asuko nāma paṇḍurogī
P2.437 ‘ imamhā rogā vuṭṭhito pabbajissāmī ’ ti cintetvā pabbajito ceva arahattañca patto ’’ ti .Satthā āgantvā ‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā ’’ ti
M2.394 .Pucchitvā ‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte ‘‘ na , bhikkhave , idāni ayameva ;
pubbe paṇḍitāpi evaṃ vatvā rogā vuṭṭhāya pabbajitvā attano vuḍḍhimakaṃsū ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto kuṭumbaṃ saṇṭhapetvā vasanto paṇḍurogī ahosi .
Vejjāpi paṭijaggituṃ nāsakkhiṃsu , puttadāropissa vippaṭisārī ahosi .
So ‘‘ imamhā rogā vuṭṭhito pabbajissāmī ’’ ti cintetvā kiñcideva sappāyaṃ labhitvā arogo hutvā himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca uppādetvā jhānasukhena viharanto ‘‘ ettakaṃ kālaṃ evarūpaṃ sukhaṃ nāma nālatthan ’’ ti udānaṃ udānento imā gāthā āha –
127.
‘‘ Phuṭṭhassa me aññatarena byādhinā , rogena bāḷhaṃ dukhitassa ruppato ;
Parisussati khippamidaṃ kaḷevaraṃ , pupphaṃ yathā paṃsuni ātape kataṃ .
128.
‘‘ Ajaññaṃ jaññasaṅkhātaṃ , asuciṃ sucisammataṃ ;
Nānākuṇapaparipūraṃ , jaññarūpaṃ apassato .
129.
‘‘ Dhiratthumaṃ āturaṃ pūtikāyaṃ , jegucchiyaṃ assuciṃ byādhidhammaṃ ;
Yatthappamattā adhimucchitā pajā , hāpenti maggaṃ sugatūpapattiyā ’’ ti .
Tattha aññatarenāti aṭṭhanavutiyā rogesu ekena paṇḍurogabyādhinā .
Rogenāti rujjanasabhāvattā evaṃladdhanāmena .
Ruppatoti ghaṭṭiyamānassa pīḷiyamānassa .
Paṃsuni ātape katan ti yathā ātape tattavālikāya ṭhapitaṃ sukhumapupphaṃ parisusseyya , evaṃ parisussatīti attho .
Ajaññaṃ jaññasaṅkhātan ti paṭikūlaṃ amanāpameva bālānaṃ manāpanti saṅkhaṃ gataṃ .
Nānākuṇapaparipūran ti
V2.362 kesādīhi dvattiṃsāya kuṇapehi paripuṇṇaṃM2.395 .Jaññarūpaṃ apassatoti apassantassa andhabālaputhujjanassa
P2.438 manāpaṃ sādhurūpaṃ paribhogasabhāvaṃ hutvā upaṭṭhāti ,‘‘ akkhimhā akkhigūthako ’’ tiādinā nayena pakāsito asubhasabhāvo bālānaṃ na upaṭṭhāti .Āturan ti niccagilānaṃ .
Adhimucchitāti kilesamucchāya ativiya mucchitā .
Pajāti andhabālaputhujjanā .
Hāpenti maggaṃ sugatūpapattiyāti imasmiṃ pūtikāye laggā laggitā hutvā apāyamaggaṃ pūrentā devamanussabhedāya sugatiupapattiyā maggaṃ parihāpenti .
Iti mahāsatto nānappakārena asucibhāvañca niccāturabhāvañca pariggaṇhanto kāye nibbinditvā yāvajīvaṃ cattāro brahmavihāre bhāvetvā brahmalokaparāyaṇo ahosi .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi , saccapariyosāne bahujanā sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsu .
‘‘ Tadā tāpaso ahameva ahosin ’’ ti .
Kāyanibbindajātakavaṇṇanā tatiyā .