[286]6. Sālūkajātakavaṇṇanā
Mā
P2.419 sālūkassa pihayīti idaṃ satthā jetavane viharanto thullakumārikāpalobhanaṃ ārabbha kathesi .Taṃ cūḷanāradakassapajātake ( jā .1.13.40 ādayo ) āvibhavissati .
Taṃ pana bhikkhuṃ satthā pakkosāpetvā ‘‘ saccaṃ kira tvaṃ , bhikkhu , ukkaṇṭhitosī ’’ ti pucchi .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti .
‘‘ Ko taṃ ukkaṇṭhāpetī ’’ ti ?
‘‘ Thullakumārikā , bhante ’’ ti .
Satthā ‘‘ esā te bhikkhu
V2.345 anatthakārikā , pubbepi tvaṃ etissā vivāhatthāya āgataparisāya uttaribhaṅgo ahosī ’’ ti vatvā bhikkhūhi yācito atītaṃ āhari .Atīte
M2.377 bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto mahālohitagoṇo nāma ahosi , kaniṭṭhabhātā panassa cūḷalohito nāma .Ubhopi goṇā gāmake ekasmiṃ kule kammaṃ karonti .
Tassa kulassa ekā vayappattā kumārikā atthi , taṃ aññakulaṃ vāresi .
Atha naṃ kulaṃ ‘‘ vivāhakāle uttaribhaṅgo bhavissatī ’’ ti sālūkaṃ nāma sūkaraṃ yāgubhattena paṭijaggi , so heṭṭhāmañce sayati .
Athekadivasaṃ cūḷalohito bhātaraṃ āha –
‘‘ bhātika , mayaṃ imasmiṃ kule kammaṃ karoma , amhe nissāya imaṃ kulaṃ jīvati , atha ca panime manussā amhākaṃ tiṇapalālamattaṃ denti , imaṃ sūkaraṃ yāgubhattena posenti , heṭṭhāmañce sayāpenti , kiṃ nāmesa etesaṃ karissatī ’’ ti .
Mahālohito ‘‘ tāta , mā tvaṃ etassa yāgubhattaṃ patthaya , etissā kumārikāya vivāhadivase etaṃ uttaribhaṅgaṃ kātukāmā ete maṃsassa thūlabhāvakaraṇatthaṃ posenti , katipāhaccayena taṃ passissasi heṭṭhāmañcato nikkhāmetvā vadhitvā khaṇḍākhaṇḍikaṃ chinditvā āgantukabhattaṃ kariyamānan ’’ ti vatvā purimā dve gāthā samuṭṭhāpesi –
106.
‘‘ Mā
P2.420 sālūkassa pihayi , āturannāni bhuñjati ;Appossukko bhusaṃ khāda , etaṃ dīghāyulakkhaṇaṃ .
107.
‘‘ Idāni so idhāgantvā , atithī yuttasevako ;
Atha dakkhasi sālūkaṃ , sayantaṃ musaluttaran ’’ ti .
Tatthāyaṃ saṅkhepattho – tāta , tvaṃ mā sālūkasūkarabhāvaṃ patthayi , ayañhi āturannāni maraṇabhojanāni bhuñjati , yāni bhuñjitvā nacirasseva maraṇaṃ pāpuṇissati , tvaṃ pana appossukko nirālayo hutvā attanā laddhaṃ imaṃ palālamissakaṃ bhusaṃ khāda , etaṃ dīghāyubhāvassa lakkhaṇaṃ sañjānananimittaṃ .
Idāni katipāhasseva so vevāhikapuriso mahatiyā parisāya yutto yuttasevako idha atithi hutvā āgato bhavissati , athetaṃ sālūkaṃ musalasadisena uttaroṭṭhena samannāgatattā musaluttaraṃ māritaṃ sayantaṃ dakkhasīti .
Tato katipāhasseva vevāhikesu āgatesu sālūkaṃ māretvā uttaribhaṅgamakaṃsu .
Ubho goṇā
V2.346 taṃ tassa vipattiṃ disvā ‘‘ amhākaṃM2.378 bhusameva varan ’’ ti cintayiṃsu .Satthā abhisambuddho hutvā tadatthajotikaṃ tatiyaṃ gāthamāha –
108.
‘‘ Vikantaṃ sūkaraṃ disvā , sayantaṃ musaluttaraṃ ;
Jaraggavā vicintesuṃ , varamhākaṃ bhusāmivā ’’ ti .
Tattha bhusāmivāti bhusameva amhākaṃ varaṃ uttamanti attho .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi , saccapariyosāne so bhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi .
‘‘ Tadā kumārikā etarahi thullakumārikā ahosi , sālūko ukkaṇṭhitabhikkhu , cūḷalohito ānando , mahālohito pana ahameva ahosin ’’ ti .
Sālūkajātakavaṇṇanā chaṭṭhā .