[225]5. Khantivaṇṇajātakavaṇṇanā
Atthi me puriso , devāti idaṃ satthā jetavane viharanto kosalarājānaṃ ārabbha kathesi .
Tassa kireko bahūpakāro amacco antepure padussi .
Rājā ‘‘ upakārako me ’’ ti ñatvāpi adhivāsetvā satthu ārocesi .
Satthā ‘‘ porāṇakarājānopi , mahārāja , evaṃ adhivāsesuṃyevā ’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente eko amacco tassa antepure padussi , amaccassāpi sevako tassa gehe padussi .
So tassa aparādhaṃ adhivāsetuṃ asakkonto taṃ ādāya rañño santikaṃ gantvā ‘‘ deva , eko me upaṭṭhāko sabbakiccakārako
P2.207 , so mayhaṃ gehe padussi , tassa kiṃ kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha – 149.
‘‘ Atthi me puriso deva , sabbakiccesu byāvaṭo ;
Tassa cekoparādhatthi , tattha tvaṃ kinti maññasī ’’ ti .
Tattha
V2.174M2.190 tassa cekoparādhatthīti tassa ca purisassa eko aparādho atthi .Tattha tvaṃ kinti maññasīti tattha tassa purisassa aparādhe tvaṃ ‘‘ kiṃ kātabban ’’ ti maññasi , yathā te cittaṃ uppajjati , tadanurūpamassa daṇḍaṃ paṇehīti dīpeti .
Taṃ sutvā rājā dutiyaṃ gāthamāha –
150.
‘‘ Amhākampatthi puriso , ediso idha vijjati ;
Dullabho aṅgasampanno , khantirasmāka ruccatī ’’ ti .
Tassattho – amhākampi rājūnaṃ sataṃ ediso bahūpakāro agāre dussanakapuriso atthi , so ca kho idha vijjati , idānipi idheva saṃvijjati , mayaṃ rājānopi samānā tassa bahūpakārataṃ sandhāya adhivāsema , tuyhaṃ pana araññopi sato adhivāsanabhāro jāto .
Aṅgasampanno hi sabbehi guṇakoṭṭhāsehi samannāgato puriso nāma dullabho , tena kāraṇena asmākaṃ evarūpesu ṭhānesu adhivāsanakhantiyeva ruccatīti .
Amacco attānaṃ sandhāya rañño vuttabhāvaṃ ñatvā tato paṭṭhāya antepure padussituṃ na visahi , sopissa sevako rañño ārocitabhāvaṃ ñatvā tato paṭṭhāya taṃ kammaṃ kātuṃ na visahi .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā ahameva bārāṇasirājā ahosin ’’ ti .
Sopi amacco rañño satthu kathitabhāvaṃ ñatvā tato paṭṭhāya taṃ kammaṃ kātuṃ nāsakkhīti .
Khantivaṇṇajātakavaṇṇanā pañcamā .