[237]7. Sāketajātakavaṇṇanā
Ko
V2.197 nu kho bhagavā hetūti idaṃ satthā sāketaṃ upanissāya viharanto sāketaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha kathesi .Vatthu panettha atītampi paccuppannampi heṭṭhā ekakanipāte ( jā . aṭṭha .1.1. sāketajātakavaṇṇanā ) kathitameva .
Tathāgatassa
P2.235 pana vihāraṃ gatakāle bhikkhū ‘‘ sineho nāmesa , bhante , kathaṃ patiṭṭhātī ’’ ti pucchantā paṭhamaṃ gāthamāhaṃsu – 173.
‘‘ Ko nu kho bhagavā hetu , ekacce idha puggale ;
Atīva hadayaṃ nibbāti , cittañcāpi pasīdatī ’’ ti .
Tassattho – ko nu kho hetu , yena idhekacce puggale diṭṭhamatteyeva hadayaṃ ativiya nibbāti , suvāsitassa sītassa udakassa ghaṭasahassena parisittaṃ viya sītalaṃ hoti , ekacce na nibbāti .
Ekacce diṭṭhamatteyeva cittaṃ pasīdati , mudu hoti , pemavasena allīyati , ekacce na allīyatīti .
Atha nesaṃ satthā pemakāraṇaṃ dassento dutiyaṃ gāthamāha –
174.
‘‘ Pubbeva sannivāsena , paccuppannahitena vā ;
Evaṃ taṃ jāyate pemaṃ , uppalaṃva yathodake ’’ ti .
Tassattho – bhikkhave , pemaṃ nāmetaṃ dvīhi kāraṇehi jāyati , purimabhave mātā vā pitā vā putto vā dhītā vā bhātā vā bhaginī vā pati vā bhariyā vā sahāyo vā mitto vā hutvā yo yena saddhiṃ
M2.216 ekaṭṭhāne vutthapubbo , tassa iminā pubbeva sannivāsena bhavantarepi anubandhanto so sineho na vijahati .Imasmiṃ attabhāve katena paccuppannahitena vā evaṃ taṃ jāyate pemaṃ , imehi dvīhi kāraṇehi pemaṃ nāma jāyati .
Yathā kiṃ ?
Uppalaṃva yathodaketi .
Vā-kārassa rassattaṃ kataṃ .
Samuccayatthe cesa vutto , tasmā uppalañca sesaṃ jalajapupphañca yathā udake jāyamānaṃ dve kāraṇāni nissāya jāyati udakañceva kalalañca , tathā etehi dvīhi kāraṇehi pemaṃ jāyatīti evamettha attho daṭṭhabbo .
Satthā
V2.198 imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –‘‘ tadā brāhmaṇo ca brāhmaṇī ca ime dve janā ahesuṃ , putto pana ahameva ahosin ’’ ti .
Sāketajātakavaṇṇanā sattamā .