[277]7. Romakajātakavaṇṇanā
Vassāni
P2.382 paññāsa samādhikānīti idaṃ satthā veḷuvane viharanto bhagavato vadhāya parisakkanaṃ ārabbha kathesi .Paccuppannavatthu uttānameva .
Atīte pana bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto pārāvato hutvā bahupārāvataparivuto araññe pabbataguhāyaṃ vāsaṃ kappesi .
Aññataropi kho tāpaso sīlasampanno tesaṃ pārāvatānaṃ vasanaṭṭhānato
M2.343 avidūre ekaṃ paccantagāmaṃ upanissāya assamapadaṃ māpetvā pabbataguhāyaṃ vāsaṃ kappesi .Bodhisatto antarantarā tassa santikaṃ āgantvā sotabbayuttakaṃ suṇāti .
Tāpaso tattha ciraṃ vasitvā pakkāmi , athañño kūṭajaṭilo āgantvā tattha vāsaṃ kappesi .
Bodhisatto pārāvataparivuto taṃ upasaṅkamitvā vanditvā paṭisanthāraṃ katvā assamapade vicaritvā girikandarasamīpe gocaraṃ gahetvā sāyaṃ attano vasanaṭṭhānaṃ gacchati .
Kūṭatāpaso tattha atirekapaṇṇāsavassāni vasi .
Athassa ekadivasaṃ paccantagāmavāsino manussā pārāvatamaṃsaṃ abhisaṅkharitvā adaṃsu .
So tattha rasataṇhāya bajjhitvā ‘‘ kiṃ maṃsaṃ nāmetan ’’ ti pucchitvā ‘‘ pārāvatamaṃsan ’’ ti sutvā cintesi
V2.315 –‘‘ mayhaṃ assamapadaṃ bahū pārāvatā āgacchanti , te māretvā maṃsaṃ khādituṃ vaṭṭatī ’’ ti .
So taṇḍulasappidadhikhīramaricādīni āharitvā ekamante ṭhapetvā muggaraṃ cīvarakaṇṇena paṭicchādetvā pārāvatānaṃ āgamanaṃ olokento paṇṇasāladvāre nisīdi .
Bodhisatto pārāvataparivuto āgantvā tassa kūṭajaṭilassa duṭṭhakiriyaṃ oloketvā ‘‘ ayaṃ duṭṭhatāpaso aññenākārena nisinno , kacci nu kho amhākaṃ samānajātīnaṃ maṃsaṃ khādi , parigaṇhissāmi nan ’’ ti anuvāte ṭhatvā tassa sarīragandhaṃ
P2.383 ghāyitvā ‘‘ ayaṃ amhe māretvā maṃsaṃ khāditukāmo , na tassa santikaṃ gantuṃ vaṭṭatī ’’ ti pārāvate ādāya paṭikkamitvā cari .Tāpaso taṃ anāgacchantaṃ disvā ‘‘ madhurakathaṃ tehi saddhiṃ kathetvā vissāsena upagate māretvā maṃsaṃ khādituṃ vaṭṭatī ’’ ti cintetvā purimā dve gāthā avoca –
79.
‘‘ Vassāni paññāsa samādhikāni , vasimha selassa guhāya romaka ;
Asaṅkamānā abhinibbutattā , hatthattamāyanti mamaṇḍajā pure .
80.
‘‘ Tedāni vakkaṅga kimatthamussukā , bhajanti aññaṃ girikandaraṃ dijā ;
Na nūna maññanti mamaṃ yathā pure , cirappavutthā atha vā na te ime ’’ ti .
Tattha
M2.344 samādhikānīti samaadhikāni .Romakāti rumāya uppanna , sudhotapavāḷena samānavaṇṇanettapādatāya bodhisattaṃ pārāvataṃ ālapati .
Asaṅkamānāti evaṃ atirekapaññāsavassāni imissā pabbataguhāya vasantesu amhesu ete aṇḍajā ekadivasampi mayi āsaṅkaṃ akatvā abhinibbutacittāva hutvā pubbe mama hatthattaṃ hatthappasāraṇokāsaṃ āgacchantīti attho .
Tedānīti te idāni .
Vakkaṅgāti bodhisattaṃ ālapati , sabbepi pana pakkhino uppatanakāle gīvaṃ vakkaṃ katvā uppatanato ‘‘ vakkaṅgā ’’ ti vuccanti .
Kimatthan ti kiṃkāraṇaṃ sampassamānā ?
Ussukāti ukkaṇṭhitarūpā hutvā .
Girikandaran ti girito aññaṃ pabbatakandaraṃ .
Yathā pureti yathā pubbe ete pakkhino maṃ garuṃ katvā piyaṃ katvā maññanti , tathā idāni na nūna maññanti , pubbe idha nivutthatāpaso añño , ayaṃ añño , evaṃ maññe ete maṃ maññantīti dīpeti .
Cirappavutthā atha vā na te imeti kiṃ nu kho ime ciraṃ vippavasitvā dīghassa addhuno accayena āgatattā maṃ ‘‘ soyeva
P2.384 ayan ’’ ti na sañjānanti , udāhu ye amhesu abhinibbutacittā , na te ime , aññeva āgantukapakkhino , ime kena maṃ na upasaṅkamantīti pucchati .Taṃ
V2.316 sutvā bodhisatto pakkamitvā ṭhitova tatiyaṃ gāthamāha – 81.
‘‘ Jānāma taṃ na mayaṃ sampamūḷhā , soyeva tvaṃ te mayamasma nāññe ;
Cittañca te asmiṃ jane paduṭṭhaṃ , ājīvikā tena tamuttasāmā ’’ ti .
Tattha na mayaṃ sampamūḷhāti mayaṃ mūḷhā pamattā na homa .
Cittañca te asmiṃ jane paduṭṭhan ti tvaṃ , soyeva mayampi teyeva , na taṃ sañjānāma , apica kho pana tava cittaṃ asmiṃ jane paduṭṭhaṃ amhe māretuṃ uppannaṃ .
Ājīvikāti ājīvahetu pabbajita paduṭṭhatāpasa .
Tena tamuttasāmāti tena kāraṇena taṃ uttasāma bhāyāma na upasaṅkamāma .
Kūṭatāpaso
M2.345 ‘‘ ñāto ahaṃ imehī ’’ ti muggaraṃ khipitvā virajjhitvā ‘‘ gaccha tāva tvaṃ viraddhomhī ’’ ti āha .Atha naṃ bodhisatto ‘‘ maṃ tāva viraddhosi , cattāro pana apāye na virajjhasi .
Sace idha vasissasi , gāmavāsīnaṃ ‘ coro ayan ’ ti ācikkhitvā taṃ gāhāpessāmi sīghaṃ palāyassū ’’ ti taṃ tajjetvā pakkāmi .
Kūṭajaṭilo tattha vasituṃ nāsakkhi , aññattha agamāsi .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā kūṭatāpaso devadatto ahosi , purimo sīlavantatāpaso sāriputto , pārāvatajeṭṭhako pana ahameva ahosin ’’ ti .
Romakajātakavaṇṇanā sattamā .