[178]8. Kacchapajātakavaṇṇanā
Janittaṃ me bhavittaṃ meti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ahivātakarogamuttaṃ ārabbha kathesi .
Sāvatthiyaṃ kira ekasmiṃ kule ahivātakarogo uppajji .
Mātāpitaro puttaṃ āhaṃsu –
‘‘ tāta , mā imasmiṃ gehe vasa , bhittiṃ bhinditvā palāyitvā yattha katthaci gantvā jīvitaṃ rakkha , pacchā āgantvā imasmiṃ nāma ṭhāne mahānidhānaṃ atthi , taṃ uddharitvā kuṭumbaṃ saṇṭhapetvā sukhena jīveyyāsī ’’ ti .
Putto tesaṃ vacanaṃ sampaṭicchitvā bhittiṃ bhinditvā palāyitvā attano roge vūpasante āgantvā mahānidhānaṃ uddharitvā kuṭumbaṃ saṇṭhapetvā gharāvāsaṃ vasi .
So ekadivasaṃ sappitelādīni ceva vatthacchādanādīni ca gāhāpetvā jetavanaṃ gantvā satthāraṃ vanditvā nisīdi .
Satthā tena saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā ‘‘ tumhākaṃ gehe ahivātakarogo uppannoti assumha , kinti katvā muttosī ’’ ti pucchi , so taṃ pavattiṃ ācikkhi .
Satthā ‘‘ pubbepi kho , upāsaka , bhaye uppanne attano vasanaṭṭhāne ālayaṃ katvā aññattha agatā jīvitakkhayaṃ pāpuṇiṃsu , anālayaṃ pana katvā aññattha gatā jīvitaṃ labhiṃsū ’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsigāmake kumbhakārakule nibbattitvā kumbhakārakammaṃ katvā puttadāraṃ posesi .
Tadā pana bārāṇasiyaṃ mahānadiyā saddhiṃ ekābaddho mahājātassaro ahosi .
So bahuudakakāle nadiyā saddhiṃ ekodako hoti , udake mandībhūte
V2.66 visuṃ hoti .Macchakacchapā
P2.80 pana ‘‘ imasmiṃ saṃvacchare suvuṭṭhikā bhavissati , imasmiṃ saṃvacchare dubbuṭṭhikā ’’ ti jānanti .Atha tasmiṃ sare nibbattamacchakacchapā ‘‘ imasmiṃ saṃvacchare dubbuṭṭhikā bhavissatī ’’ ti ñatvā udakassa ekābaddhakāleyeva tamhā sarā nikkhamitvā
M2.73 nadiṃ agamiṃsu .Eko pana kacchapo ‘‘ idaṃ me jātaṭṭhānaṃ vaḍḍhitaṭṭhānaṃ , mātāpitūhi vasitaṭṭhānaṃ , na sakkomi imaṃ jahitun ’’ ti nadiṃ na agamāsi .
Atha nidāghasamaye tattha udakaṃ chijji , so kacchapo bodhisattassa mattikagahaṇaṭṭhāne bhūmiṃ khaṇitvā pāvisi .
Bodhisatto ‘‘ mattikaṃ gahessāmī ’’ ti tattha gantvā mahākuddālena bhūmiṃ khaṇanto kacchapassa piṭṭhiṃ bhinditvā mattikapiṇḍaṃ viya kuddāleneva naṃ uddharitvā thale pātesi .
So vedanāppatto hutvā ‘‘ vasanaṭṭhāne ālayaṃ jahituṃ asakkonto evaṃ vināsaṃ pāpuṇin ’’ ti vatvā paridevamāno imā gāthā avoca –
55.
‘‘ Janittaṃ me bhavittaṃ me , iti paṅke avassayiṃ ;
Taṃ maṃ paṅko ajjhabhavi , yathā dubbalakaṃ tathā ;
Taṃ taṃ vadāmi bhaggava , suṇohi vacanaṃ mama .
56.
‘‘ Gāme vā yadi vāraññe , sukhaṃ yatrādhigacchati ;
Taṃ janittaṃ bhavittañca , purisassa pajānato ;
Yamhi jīve tamhi gacche , na niketahato siyā ’’ ti .
Tattha janittaṃ me bhavittaṃ meti idaṃ mama jātaṭṭhānaṃ , idaṃ mama vaḍḍhitaṭṭhānaṃ .
Iti paṅke avassayin ti iminā kāraṇenāhaṃ imasmiṃ kaddame avassayiṃ nipajjiṃ , vāsaṃ kappesinti attho .
Ajjhabhavīti adhiabhavi vināsaṃ pāpesi .
Bhaggavāti kumbhakāraṃ ālapati .
Kumbhakārānañhi nāmagottapaññatti esā , yadidaṃ bhaggavāti .
Sukhan ti kāyikacetasikassādaṃ .
Taṃ
P2.81 janittaṃ bhavittañcāti taṃ jātaṭṭhānañca vaḍḍhitaṭṭhānañca .‘‘ Jānittaṃ bhāvittan ’’ ti dīghavasenapi pāṭho , soyevattho .
Pajānatoti atthānatthaṃ kāraṇākāraṇaṃ jānantassa .
Na niketahato siyāti nikete ālayaṃ katvā aññattha agantvā niketena hato , evarūpaṃ maraṇadukkhaṃ pāpito na bhaveyyāti .
Evaṃ so bodhisattena saddhiṃ kathento kālamakāsi .
Bodhisatto taṃ gahetvā sakalagāmavāsino sannipātāpetvā te manusse ovadanto evamāha –
‘‘ passatha imaṃ kacchapaṃ , ayaṃ
V2.67 aññesaṃ macchakacchapānaṃ mahānadiṃ gamanakāle attano vasanaṭṭhāne ālayaṃ chindituṃ asakkontoM2.74 tehi saddhiṃ agantvā mama mattikagahaṇaṭṭhānaṃ pavisitvā nipajji .Athassāhaṃ mattikaṃ gaṇhanto mahākuddālena piṭṭhiṃ bhinditvā mattikapiṇḍaṃ viya naṃ thale pātesiṃ , ayaṃ attanā katakammaṃ saritvā dvīhi gāthāhi paridevitvā kālamakāsi .
Evamesa attano vasanaṭṭhāne ālayaṃ katvā maraṇaṃ patto , tumhepi mā iminā kacchapena sadisā ahuvattha , ito paṭṭhāya ‘ mayhaṃ rūpaṃ mayhaṃ saddo mayhaṃ gandho mayhaṃ raso mayhaṃ phoṭṭhabbo mayhaṃ putto mayhaṃ dhītā mayhaṃ dāsadāsiparicchedo mayhaṃ hiraññasuvaṇṇan ’ ti taṇhāvasena upabhogavasena mā gaṇhittha , ekakovesa satto tīsu bhavesu parivattatī ’’ ti .
Evaṃ buddhalīlāya mahājanassa ovādamadāsi , so ovādo sakalajambudīpaṃ pattharitvā saṭṭhimattāni vassasahassāni aṭṭhāsi .
Mahājano bodhisattassa ovāde ṭhatvā dānādīni puññāni katvā āyupariyosāne saggapuraṃ pūresi , bodhisattopi tatheva puññāni katvā saggapuraṃ pūresi .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi , saccapariyosāne so kulaputto sotāpattiphale patiṭṭhāsi .
‘‘ Tadā kacchapo ānando ahosi , kumbhakāro pana ahameva ahosin ’’ ti .
Kacchapajātakavaṇṇanā aṭṭhamā .