[216]6. Macchajātakavaṇṇanā
Na māyamaggi tapatīti idaṃ satthā jetavane viharanto purāṇadutiyikāpalobhanaṃ ārabbha kathesi .
Tañhi bhikkhuṃ satthā ‘‘ saccaṃ kira tvaṃ , bhikkhu , ukkaṇṭhitosī ’’ ti pucchi .
‘‘ Saccaṃ , bhante ’’ ti vutte ‘‘ kena ukkaṇṭhāpitosī ’’ ti puṭṭho ‘‘ purāṇadutiyikāyā ’’ ti āha .
Atha naṃ satthā ‘‘ ayaṃ te bhikkhu itthī anatthakārikā , pubbepi tvaṃ etaṃ nissāya sūlena vijjhitvā
M2.163 aṅgāresu pacitvā khāditabbataṃ patto paṇḍite nissāya jīvitaṃ alatthā ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa purohito ahosi .
Athekadivasaṃ kevaṭṭā jāle laggaṃ macchaṃ uddharitvā uṇhavālukāpiṭṭhe ṭhapetvā ‘‘ aṅgāresu naṃ pacitvā khādissāmā ’’ ti sūlaṃ tacchiṃsu .
Maccho macchiṃ ārabbha paridevamāno imā gāthā avoca –
131.
‘‘ Na māyamaggi tapati , na sūlo sādhutacchito ;
Yañca maṃ maññate macchī , aññaṃ so ratiyā gato .
132.
‘‘ So maṃ dahati rāgaggi , cittaṃ cūpatapeti maṃ ;
Jālino muñcathāyirā maṃ , na kāme haññate kvacī ’’ ti .
Tattha
V2.149 na māyamaggi tapatīti na maṃ ayaṃ aggi tapati , na tāpaṃ janeti , na socayatīti attho .Na sūloti ayaṃ sūlopi sādhutacchito maṃ na tapati , na me sokaṃ uppādeti .
Yañca maṃ maññateti yaṃ pana maṃ macchī evaṃ maññati ‘‘ aññaṃ macchiṃ so pañcakāmaguṇaratiyā gato ’’ ti , tadeva
P2.179 maṃ tapati socayati .So maṃ dahatīti yo panesa rāgaggi , so maṃ dahati jhāpeti .
Cittaṃ cūpatapeti man ti rāgasampayuttakaṃ mama cittameva ca maṃ upatāpeti kilameti viheṭheti .
Jālinoti kevaṭṭe ālapati .
Te hi jālassa atthitāya ‘‘ jālino ’’ ti vuccanti .
Muñcathāyirā man ti muñcatha maṃ sāminoti yācati .
Na kāme haññate kvacīti kāme patiṭṭhito kāmena nīyamāno satto na kvaci haññati .
Na hi taṃ tumhādisā hanituṃ anucchavikāti paridevati .
Atha vā kāmeti hetuvacane bhummaṃ , kāmahetu macchiṃ anubandhamāno nāma na kvaci tumhādisehi haññatīti paridevati .
Tasmiṃ khaṇe bodhisatto nadītīraṃ gato tassa macchassa paridevitasaddaṃ sutvā kevaṭṭe upasaṅkamitvā taṃ macchaṃ mocesi .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi , saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi
M2.164 .‘‘ Tadā macchī purāṇadutiyikā ahosi , maccho ukkaṇṭhitabhikkhu , purohito pana ahameva ahosin ’’ ti .
Macchajātakavaṇṇanā chaṭṭhā .