[299]9. Komāraputtajātakavaṇṇanā
Pure
P2.447 tuvan ti idaṃ satthā pubbārāme viharanto keḷisīle bhikkhū ārabbha kathesi .Te kira bhikkhū satthari uparipāsāde viharante heṭṭhāpāsāde diṭṭhasutādīni kathentā kalahañca paribhāsañca karontā nisīdiṃsu .
Satthā mahāmoggallānaṃ āmantetvā ‘‘ ete bhikkhū saṃvejehī ’’ ti āha .
Thero ākāse uppatitvā pādaṅguṭṭhakena pāsādathupikaṃ paharitvā yāva udakapariyantā pāsādaṃ kampesi .
Te bhikkhū maraṇabhayabhītā nikkhamitvā bahi aṭṭhaṃsū .
Tesaṃ so keḷisīlabhāvo bhikkhūsu pākaṭo jāto .
Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ
V2.371 –‘‘ āvuso , ekacce bhikkhū evarūpe niyyānikasāsane pabbajitvā keḷisīlā hutvā vicaranti ,‘ aniccaṃ dukkhaṃ anattā ’ ti vipassanāya kammaṃ na karontī ’’ ti .
Satthā āgantvā ‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā ’’ ti pucchitvā ‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte ‘‘ na , bhikkhave , idāneva , pubbepete keḷisīlakāyevā ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ gāmake brāhmaṇakule nibbatti ,‘‘ komāraputto ’’ ti naṃ sañjāniṃsu .
So aparabhāge nikkhamitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā himavantapadese vasi .
Athaññe keḷisīlā tāpasā himavantapadese assamaṃ māpetvā vasiṃsu , kasiṇaparikammamattampi nesaṃ natthi , araññato phalāphalāni āharitvā khāditvā hasamānā nānappakārāya keḷiyā vītināmenti .
Tesaṃ santike eko makkaṭo atthi , sopi keḷisīlakova
M2.405 mukhavikārādīni karonto tāpasānaṃ nānāvidhaṃ keḷiṃ dasseti .Tāpasā tattha ciraṃ vasitvā loṇambilasevanatthāya manussapathaṃ agamaṃsu .
Tesaṃ gatakālato paṭṭhāya bodhisatto taṃ ṭhānaṃ gantvā vāsaṃ kappesi , makkaṭo tesaṃ viya tassapi keḷiṃ dassesi .
Bodhisatto accharaṃ paharitvā ‘‘ susikkhitapabbajitānaṃ santike vasantena nāma ācārasampannena
P2.448 kāyādīhi susaññatena jhānesu yuttena bhavituṃ vaṭṭatī ’’ ti tassa ovādaṃ adāsi .So tato paṭṭhāya sīlavā ācārasampanno ahosi , bodhisattopi tato aññattha agamāsi .
Atha te tāpasā loṇambilaṃ sevitvā taṃ ṭhānaṃ agamaṃsu .
Makkaṭo pubbe viya tesaṃ keḷiṃ na dassesi .
Atha naṃ tāpasā ‘‘ pubbe , tvaṃ āvuso , amhākaṃ purato keḷiṃ akāsi , idāni na karosi , kiṃkāraṇā ’’ ti pucchantā paṭhamaṃ gāthamāhaṃsu –
145.
‘‘ Pure tuvaṃ sīlavataṃ sakāse , okkantikaṃ kīḷasi assamamhi ;
Karohare makkaṭiyāni makkaṭa , na taṃ mayaṃ sīlavataṃ ramāmā ’’ ti .
Tattha sīlavataṃ sakāseti keḷisīlānaṃ amhākaṃ santike .
Okkantikan ti migo viya okkantitvā kīḷasi .
Karohareti ettha areti ālapanaṃ .
Makkaṭiyānīti mukhamakkaṭikakīḷāsaṅkhātāni mukhavikārāni .
Na taṃ mayaṃ sīlavataṃ ramāmāti yaṃ pubbe tava keḷisīlaṃ keḷivataṃ , taṃ mayaṃ etarahi na ramāma , tvampi no na ramāpesi , kiṃ nu kho kāraṇanti .
Taṃ
V2.372 sutvā makkaṭo dutiyaṃ gāthamāha – 146.
‘‘ Sutā hi mayhaṃ paramā visuddhi , komāraputtassa bahussutassa ;
Mā dāni maṃ maññi tuvaṃ yathā pure , jhānānuyutto viharāmi āvuso ’’ ti .
Tattha
M2.406 mayhan ti karaṇatthe sampadānaṃ .Visuddhīti jhānavisuddhi .
Bahussutassāti bahūnaṃ kasiṇaparikammānaṃ aṭṭhannañca samāpattīnaṃ sutattā ceva paṭividdhattā ca bahussutassa .
Tuvan ti tesu ekaṃ tāpasaṃ ālapanto idāni mā maṃ tvaṃ pure viya sañjāni , nāhaṃ purimasadiso , ācariyo me laddhoti dīpeti .
Taṃ
P2.449 sutvā tāpasā tatiyaṃ gāthamāhaṃsu – 147.
‘‘ Sacepi selasmi vapeyya bījaṃ , devo ca vasse na hi taṃ virūḷhe ;
Sutā hi te sā paramā visuddhi , ārā tuvaṃ makkaṭa jhānabhūmiyā ’’ ti .
Tassattho – sacepi pāsāṇapiṭṭhe pañcavidhaṃ bījaṃ vapeyya , devo ca sammā vasseyya , akhettatāya taṃ na virūḷheyya , evameva tayā paramā jhānavisuddhi sutā , tvaṃ pana tiracchānayonikattā ārā jhānabhūmiyā dūre ṭhito , na sakkā tayā jhānaṃ nibbattetunti makkaṭaṃ garahiṃsu .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā keḷisīlā tāpasā ime bhikkhū ahesuṃ , komāraputto pana ahameva ahosin ’’ ti .
Komāraputtajātakavaṇṇanā navamā .