Issues
Select Version
( Dutiyo bhāgo )
( Dutiyo bhāgo )

[169]9. Arakajātakavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

[169]9. Arakajātakavaṇṇanā
YoM2.55 ve mettena cittenāti idaṃ satthā jetavane viharanto mettasuttaṃ ārabbha kathesi .
Ekasmiñhi samaye satthā bhikkhū āmantesi –
‘‘ mettāya , bhikkhave , cetovimuttiyā āsevitāya bhāvitāyaP2.61 bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya ekādasānisaṃsā pāṭikaṅkhā .
Katame ekādasa ?
Sukhaṃ supati , sukhaṃ paṭibujjhati , na pāpakaṃ supinaṃ passati , manussānaṃ piyo hoti , amanussānaṃ piyo hoti , devatā rakkhanti , nāssa aggi vā visaṃ vā satthaṃ vā kamati , tuvaṭaṃ cittaṃ samādhiyati , mukhavaṇṇo vippasīdati , asammūḷho kālaṃ karoti , uttari appaṭivijjhanto brahmalokūpago hoti .
Mettāya , bhikkhave , cetovimuttiyā āsevitāya … pe … susamāraddhāya ime ekādasānisaṃsāV2.50 pāṭikaṅkhā ’’ ti ( a . ni .11.15).
Ime ekādasānisaṃse gahetvā ṭhitaṃ mettābhāvanaṃ vaṇṇetvā ‘‘ bhikkhave , bhikkhunā nāma sabbasattesu odissakānodissakavasena mettā bhāvetabbā , hitopi hitena pharitabbo , ahitopi hitena pharitabbo , majjhattopi hitena pharitabbo .
Evaṃ sabbasattesu odissakānodissakavasena mettā bhāvetabbā , karuṇā muditā upekkhā bhāvetabbā , catūsu brahmavihāresu kammaṃ kātabbameva .
Evaṃ karonto hi maggaṃ vā phalaṃ vā alabhantopi brahmalokaparāyaṇo ahosi , porāṇakapaṇḍitāpi satta vassāni mettaṃ bhāvetvā satta saṃvaṭṭavivaṭṭakappe brahmalokasmiṃyeva vasiṃsū ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte ekasmiṃ kappe bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto kāme pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā catunnaṃ brahmavihārānaṃ lābhī arako nāma satthā hutvā himavantapadese vāsaṃ kappesi , tassa mahā parivāro ahosi .
So isigaṇaṃ ovadanto ‘‘ pabbajitena nāma mettā bhāvetabbā , karuṇā muditā upekkhā bhāvetabbā .
Mettacittañhi nāmetaṃ appanāppattaṃ brahmalokaparāyaṇataṃ sādhetī ’’ ti mettāya ānisaṃsaṃ pakāsento imā gāthā āha –
37.
‘‘ YoM2.56 ve mettena cittena , sabbalokānukampati ;
Uddhaṃ adho ca tiriyaṃ , appamāṇena sabbaso .
38.
‘‘ Appamāṇaṃ hitaṃ cittaṃ , paripuṇṇaṃ subhāvitaṃ ;
Yaṃ pamāṇakataṃ kammaṃ , na taṃ tatrāvasissatī ’’ ti .
TatthaP2.62 yo ve mettena cittena , sabbalokānukampatīti khattiyādīsu vā samaṇabrāhmaṇesu vā yo koci appamāṇena mettena cittena sakalaṃ sattalokaṃ anukampati .
Uddhan ti pathavito yāva nevasaññānāsaññāyatanabrahmalokā .
Adhoti pathaviyā heṭṭhā ussade mahāniraye .
Tiriyan ti manussaloke , yattakāni cakkavāḷāni ca tesu sabbesu ettake ṭhāne nibbattā sabbe sattā averā hontu , abyāpajjhā anīghā , sukhī attānaṃ pariharantūti evaṃ bhāvitena mettena cittenāti attho .
Appamāṇenāti appamāṇasattānaṃ appamāṇārammaṇattā appamāṇena .
Sabbasoti sabbākārena , uddhaṃ adho tiriyanti evaṃ sabbasugatiduggativasenāti attho .
Appamāṇaṃ hitaṃ cittan ti appamāṇaṃ katvā bhāvitaṃ sabbasattesu hitacittaṃ .
Paripuṇṇan ti avikalaṃ .
Subhāvitan ti suvaḍḍhitaṃ , appanācittassetaṃ nāmaṃ .
Yaṃ pamāṇakataṃ kamman ti yaṃ ‘‘ appamāṇaṃV2.51 appamāṇārammaṇan ’’ ti evaṃ ārammaṇattikavasena ca vasībhāvappattivasena ca avaḍḍhitvā kataṃ parittaṃ kāmāvacarakammaṃ .
Na taṃ tatrāvasissatīti taṃ parittaṃ kammaṃ yaṃ taṃ ‘‘ appamāṇaṃ hitaṃ cittan ’’ ti saṅkhagataṃ rūpāvacarakammaṃ , tatra na avasissati .
Yathā nāma mahoghena ajjhotthaṭaṃ parittodakaṃ oghassa abbhantare tena asaṃhīramānaṃ nāvasissati na tiṭṭhati , atha kho mahoghova taṃ ajjhottharitvā tiṭṭhati , evameva taṃ parittakammaṃ tassa mahaggatakammassa abbhantare tena mahaggatakammena acchinditvā aggahitavipākokāsaṃ hutvā na avasissati na tiṭṭhati , na sakkoti attano vipākaṃ dātuṃ , atha kho mahaggatakammameva taṃ ajjhottharitvā tiṭṭhati vipākaṃ detīti .
Evaṃ bodhisatto antevāsikānaṃ mettābhāvanāya ānisaṃsaṃ kathetvā aparihīnajjhāno brahmaloke nibbattitvā satta saṃvaṭṭavivaṭṭakappe na imaṃ lokaṃ puna agamāsi .
SatthāM2.57 imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā isigaṇo buddhaparisā ahosi , arako pana satthā ahameva ahosin ’’ ti .
Arakajātakavaṇṇanā navamā .