[242]2. Sunakhajātakavaṇṇanā
Bālo vatāyaṃ sunakhoti idaṃ satthā jetavane viharanto ambaṇakoṭṭhake āsanasālāya bhattabhuñjanasunakhaṃ ārabbha kathesi .
Taṃ kira jātakālato paṭṭhāya pānīyahārakā gahetvā tattha posesuṃ .
So aparabhāge tattha bhattaṃ bhuñjanto thūlasarīro ahosi .
Athekadivasaṃ eko gāmavāsī
V2.207 puriso taṃ ṭhānaṃ patto sunakhaṃ disvā pānīyahārakānaṃ uttarisāṭakañca kahāpaṇañca datvā gaddūlena bandhitvā taṃ ādāya pakkāmi .So gahetvā nīyamāno na vassi , dinnaṃ dinnaṃ khādanto pacchato pacchato agamāsi .
Atha so puriso ‘‘ ayaṃ idāni maṃ piyāyatī ’’ ti gaddūlaṃ mocesi , so vissaṭṭhamatto ekavegena
M2.226 āsanasālameva gato .Bhikkhū taṃ disvā tena gatakāraṇaṃ jānitvā sāyanhasamaye dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ –
‘‘ āvuso , āsanasālāya sunakho bandhanamokkhakusalo vissaṭṭhamattova puna āgato ’’ ti .
Satthā āgantvā ‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā ’’ ti pucchitvā ‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte ‘‘ na , bhikkhave , so sunakho idāneva bandhanamokkhakusalo , pubbepi kusaloyevā ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe ekasmiṃ mahābhogakule nibbattitvā vayappatto gharāvāsaṃ aggahesi .
Tadā bārāṇasiyaṃ ekassa manussassa sunakho ahosi , so piṇḍibhattaṃ labhanto thūlasarīro
P2.247 jāto .Atheko gāmavāsī bārāṇasiṃ āgato taṃ sunakhaṃ disvā tassa manussassa uttarisāṭakañca kahāpaṇañca datvā sunakhaṃ gahetvā cammayottena bandhitvā yottakoṭiyaṃ gahetvā gacchanto aṭavimukhe ekaṃ sālaṃ pavisitvā sunakhaṃ bandhitvā phalake nipajjitvā niddaṃ okkami .
Tasmiṃ kāle bodhisatto kenacideva karaṇīyena aṭaviṃ paṭipanno taṃ sunakhaṃ yottena bandhitvā ṭhapitaṃ disvā paṭhamaṃ gāthamāha –
184.
‘‘ Bālo vatāyaṃ sunakho , yo varattaṃ na khādati ;
Bandhanā ca pamuñceyya , asito ca gharaṃ vaje ’’ ti .
Tattha pamuñceyyāti pamoceyya , ayameva vā pāṭho .
Asito ca gharaṃ vajeti asito suhito hutvā attano vasanaṭṭhānaṃ gaccheyya .
Taṃ sutvā sunakho dutiyaṃ gāthamāha –
185.
‘‘ Aṭṭhitaṃ me manasmiṃ me , atho me hadaye kataṃ ;
Kālañca paṭikaṅkhāmi , yāva passupatū jano ’’ ti .
Tattha aṭṭhitaṃ me manasmiṃ meti yaṃ tumhe kathetha , taṃ mayā adhiṭṭhitameva , manasmiṃyeva me etaṃ .
Atho me hadaye katan ti atha ca pana me tumhākaṃ vacanaṃ hadaye katameva .
Kālañca paṭikaṅkhāmīti
V2.208 kālaṃ paṭimānemi .Yāva passupatū janoti yāvāyaṃ mahājano pasupatu niddaṃ okkamatu , tāvāhaṃ kālaṃ paṭimānemi
M2.227 .Itarathā hi ‘‘ ayaṃ sunakho palāyatī ’’ ti ravo uppajjeyya , tasmā rattibhāge sabbesaṃ suttakāle cammayottaṃ khāditvā palāyissāmīti .
So evaṃ vatvā mahājane niddaṃ okkante yottaṃ khāditvā suhito hutvā palāyitvā attano sāmikānaṃ gharameva gato .
Satthā
P2.248 imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –‘‘ tadā sunakhova etarahi sunakho , paṇḍitapuriso pana ahameva ahosin ’’ ti .
Sunakhajātakavaṇṇanā dutiyā .