Issues
Select Version
( Dutiyo bhāgo )
( Dutiyo bhāgo )

[179]9. Satadhammajātakavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

[179]9. Satadhammajātakavaṇṇanā
TañcaP2.82 appan ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekavīsatividhaṃ anesanaṃ ārabbha kathesi .
Ekasmiñhi kāle bahū bhikkhū vejjakammena dūtakammena pahiṇakammena jaṅghapesanikena piṇḍapaṭipiṇḍenāti evarūpāya ekavīsatividhāya anesanāya jīvikaṃ kappesuṃ .
Sā sāketajātake ( jā .1.2.173-174) āvibhavissati .
Satthā tesaṃ tathā jīvikakappanabhāvaṃ ñatvā ‘‘ etarahi kho bahū bhikkhū anesanāya jīvikaṃ kappenti , te pana evaṃ jīvikaṃ kappetvā yakkhattabhāvā petattabhāvā na muccissanti , dhuragoṇā hutvāva nibbattissanti , niraye paṭisandhiṃ gaṇhissanti , etesaṃ hitatthāya sukhatthāyaM2.75 attajjhāsayaṃ sakapaṭibhānaṃ ekaṃ dhammadesanaṃ kathetuṃ vaṭṭatī ’’ ti bhikkhusaṅghaṃ sannipātāpetvā ‘‘ na , bhikkhave , ekavīsatividhāya anesanāya paccayā uppādetabbā .
Anesanāya hi uppanno piṇḍapāto ādittalohaguḷasadiso halāhalavisūpamo .
Anesanā hi nāmesā buddhapaccekabuddhasāvakehi garahitabbā paṭikuṭṭhā .
AnesanāyaV2.68 uppannaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjantassa hi hāso vā somanassaṃ vā natthi .
Evaṃ uppanno hi piṇḍapāto mama sāsane caṇḍālassa ucchiṭṭhabhojanasadiso , tassa paribhogo satadhammamāṇavassa caṇḍālucchiṭṭhabhattaparibhogo viya hotī ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto caṇḍālayoniyaṃ nibbattitvā vayappatto kenacideva karaṇīyena pātheyyataṇḍule ca bhattapuṭañca gahetvā maggaṃ paṭipajji .
Tasmiñhi kāle bārāṇasiyaṃ eko māṇavo atthi satadhammo nāma udiccabrāhmaṇamahāsālakule nibbatto .
Sopi kenacideva karaṇīyena taṇḍule ca bhattapuṭañca agahetvāva maggaṃ paṭipajji , te ubhopi mahāmagge samāgacchiṃsu .
Māṇavo bodhisattaṃ ‘‘ kiṃjātikosī ’’ ti pucchi .
So ‘‘ ahaṃ caṇḍālo ’’ ti vatvā ‘‘ tvaṃ kiṃjātikosī ’’ ti māṇavaṃ pucchiP2.83 .
‘‘ Udiccabrāhmaṇo ahan ’’ ti .
‘‘ Sādhu gacchāmā ’’ ti te ubhopi maggaṃ agamaṃsu .
Bodhisatto pātarāsavelāya udakaphāsukaṭṭhāne nisīditvā hatthe dhovitvā bhattapuṭaṃ mocetvā ‘‘ māṇava , bhattaṃ bhuñjāhī ’’ ti āha .
‘‘ Natthi , are caṇḍāla , mama bhattena attho ’’ ti .
Bodhisatto ‘‘ sādhū ’’ ti puṭakabhattaṃ ucchiṭṭhaṃ akatvāva attano yāpanamattaṃ aññasmiṃ paṇṇe pakkhipitvā puṭakabhattaṃ bandhitvā ekamante ṭhapetvā bhuñjitvā pānīyaṃ pivitvā dhotahatthapādo taṇḍule ca sesabhattañca ādāya ‘‘ gacchāma , māṇavā ’’ ti maggaṃ paṭipajji .
Te sakaladivasaṃ gantvā sāyaṃ ubhopi ekasmiṃ udakaphāsukaṭṭhāne nhatvā paccuttariṃsu .
Bodhisatto phāsukaṭṭhāne nisīditvā bhattapuṭaṃ mocetvā māṇavaṃ anāpucchitvā bhuñjituṃ ārabhi .
Māṇavo sakaladivasaṃ maggagamanena kilanto chātajjhatto ‘‘ sace me bhattaṃ dassati , bhuñjissāmī ’’ ti olokento aṭṭhāsi .
Itaro kiñci avatvā bhuñjateva .
Māṇavo cintesi –
‘‘ ayaṃ caṇḍālo mayhaṃ avatvāva sabbaṃ bhuñjatiM2.76 nippīḷetvāpi taṃ gahetvā upari ucchiṭṭhabhattaṃ chaḍḍetvā sesaṃ bhuñjituṃ vaṭṭatī ’’ ti .
So tathā katvā ucchiṭṭhabhattaṃ bhuñji .
Athassa bhuttamattasseva ‘‘ mayā attano jātigottakulapadesānaṃ ananucchavikaṃ kataṃ , caṇḍālassa nāma me ucchiṭṭhabhattaṃ bhuttan ’’ ti balavavippaṭisāro uppajji , tāvadevassa salohitaṃ bhattaṃ mukhato uggacchi .
So ‘‘ appamattakassa vata me kāraṇā ananucchavikaṃ kammaṃ katan ’’ ti uppannabalavasokatāya paridevamāno paṭhamaṃ gāthamāha –
57.
‘‘ TañcaP2.84 appañca ucchiṭṭhaṃ , tañca kicchena no adā ;
Sohaṃ brāhmaṇajātiko , yaṃ bhuttaṃ tampi uggatan ’’ ti .
TatrāyaṃV2.69 saṅkhepattho – yaṃ mayā bhuttaṃ , taṃ appañca ucchiṭṭhañca , tañca so caṇḍālo na attano ruciyā maṃ adāsi , atha kho nippīḷiyamāno kicchena kasirena adāsi , sohaṃ parisuddhabrāhmaṇajātiko , teneva me yaṃ bhuttaṃ , tampi saddhiṃ lohitena uggatanti .
Evaṃ māṇavo paridevitvā ‘‘ kiṃ dāni me evarūpaṃ ananucchavikaṃ kammaṃ katvā jīvitenā ’’ ti araññaṃ pavisitvā kassaci attānaṃ adassetvāva anāthamaraṇaṃ patto .
Satthā imaṃ atītaṃ dassetvā ‘‘ seyyathāpi , bhikkhave , satadhammamāṇavassa taṃ caṇḍālucchiṭṭhakaṃ bhuñjitvā attano ayuttabhojanassa bhuttattā neva hāso , na somanassaṃ uppajji , evameva yo imasmiṃ sāsane pabbajito anesanāya jīvikaṃ kappento tathāladdhapaccayaṃ paribhuñjati , tassa buddhapaṭikuṭṭhagarahitajīvitabhāvato neva hāso , na somanassaṃ uppajjatī ’’ ti vatvā abhisambuddho hutvā dutiyaṃ gāthamāha –
58.
‘‘ Evaṃ dhammaṃ niraṃkatvā , yo adhammena jīvati ;
Satadhammova lābhena , laddhenapi na nandatī ’’ ti .
Tattha dhamman ti ājīvapārisuddhisīladhammaṃ .
Niraṃkatvāti nīharitvā chaḍḍetvā .
Adhammenāti ekavīsatiyā anesanasaṅkhātena micchājīvena .
Satadhammoti tassa nāmaṃ ,‘‘ santadhammo ’’ tipi pāṭho .
Na nandatīti yathā satadhammo māṇavo ‘‘ caṇḍālucchiṭṭhakaṃ me laddhan ’’ ti tena lābhena naM2.77 nandati , evaṃ imasmimpi sāsane pabbajito kulaputto anesanāya laddhalābhaṃ paribhuñjanto na nandati na tussati ,‘‘ buddhagarahitajīvikāya jīvāmī ’’ ti domanassappatto hoti .
Tasmā anesanāya jīvikaṃ kappentassa satadhammamāṇavasseva araññaṃ pavisitvā anāthamaraṇaṃ marituṃ varanti .
EvaṃP2.85 satthā imaṃ dhammadesanaṃ desetvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi , saccapariyosāne bahū bhikkhū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsu .
‘‘ Tadā māṇavo ānando ahosi , ahameva caṇḍālaputto ahosin ’’ ti .
Satadhammajātakavaṇṇanā navamā .