[155]5. Bhaggajātakavaṇṇanā

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

[155]5. Bhaggajātakavaṇṇanā

JīvaV2.13P2.15M2.14 vassasataṃ bhaggāti idaṃ satthā jetavanasamīpe pasenadikosalena raññā kārite rājakārāme viharanto attano khipitakaṃ ārabbha kathesi .

Ekasmiñhi divase satthā rājakārāme catuparisamajjhe nisīditvā dhammaṃ desento khipi .

Bhikkhū ‘‘ jīvatu , bhante bhagavā , jīvatu , sugato ’’ ti uccāsaddaṃ mahāsaddaṃ akaṃsu , tena saddena dhammakathāya antarāyo ahosi .

Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi –

‘‘ api nu kho , bhikkhave , khipite ‘ jīvā ’ ti vutto tappaccayā jīveyya vā mareyya vā ’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ bhante ’’ ti .

‘‘ Na , bhikkhave , khipite ‘ jīvā ’ ti vattabbo , yo vadeyya āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( cūḷava .288).

Tena kho pana samayena manussā bhikkhūnaṃ khipite ‘‘ jīvatha , bhante ’’ ti vadanti , bhikkhū kukkuccāyantā nālapanti .

Manussā ujjhāyanti –

‘‘ kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā ‘ jīvatha , bhante ’ ti vuccamānā nālapissantī ’’ ti .

Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ .

Gihī , bhikkhave , maṅgalikā , anujānāmi , bhikkhave , gihīnaṃ ‘‘ jīvatha , bhante ’’ ti vuccamānena ‘‘ ciraṃ jīvā ’’ ti vattunti .

Bhikkhū bhagavantaṃ pucchiṃsu –

‘‘ bhante , jīvapaṭijīvaṃ nāma kadā uppannan ’’ ti ?

Satthā ‘‘ bhikkhave , jīvapaṭijīvaṃ nāma porāṇakāle uppannan ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe ekasmiṃ brāhmaṇakule nibbatti .

Tassa pitā vohāraṃ katvā jīvikaṃ kappeti , so soḷasavassuddesikaṃ bodhisattaṃ maṇikabhaṇḍaṃ ukkhipāpetvā gāmanigamādīsu caranto bārāṇasiṃ patvā dovārikassa ghare bhattaṃ pacāpetvā bhuñjitvā nivāsaṭṭhānaṃ alabhanto ‘‘ avelāya āgatā āgantukā kattha vasantī ’’ ti pucchi .

Atha naṃ manussā ‘‘ bahinagare ekā sālā atthi , sā pana amanussapariggahitā .

Sace icchatha , tattha vasathā ’’ ti āhaṃsu .

Bodhisatto ‘‘ etha , tāta , gacchāma , mā yakkhassa bhāyittha , ahaṃ taṃ dametvā tumhākaṃ pādesu pātessāmī ’’ tiP2.16 pitaraṃ gahetvā tattha gato .

Athassa pitā phalake nipajji , sayaṃ pitu pāde sambāhanto nisīdi .

Tattha adhivattho yakkho dvādasa vassāni vessavaṇaṃ upaṭṭhahitvā taṃ sālaṃ labhanto ‘‘ imaṃ sālaṃ paviṭṭhamanussesu yo khipite ‘ jīvā ’ ti vadati , yo ca ‘ jīvā ’ ti vutte ‘ paṭijīvā ’ ti vadati , te jīvapaṭijīvabhāṇinoM2.15 ṭhapetvā avasese khādeyyāsī ’’ ti labhi .

So piṭṭhivaṃsathūṇāya vasati .

So ‘‘ bodhisattassa pitaraṃ khipāpessāmī ’’ ti attano ānubhāvena sukhumacuṇṇaṃ vissajjesi , cuṇṇo āgantvā tassa nāsapuṭe pāvisi .

So phalake nipannakova khipi , bodhisatto na ‘‘ jīvā ’’ tiV2.14 āha .

Yakkho taṃ khādituṃ thūṇāya otarati .

Bodhisatto taṃ otarantaṃ disvā ‘‘ iminā me pitā khipāpito bhavissati , ayaṃ so khipite ‘ jīvā ’ ti avadantaṃ khādakayakkho bhavissatī ’’ ti pitaraṃ ārabbha paṭhamaṃ gāthamāha –

‘‘ Jīva vassasataṃ bhagga , aparāni ca vīsatiṃ ;

Mā maṃ pisācā khādantu , jīva tvaṃ saradosatan ’’ ti .

Tattha bhaggāti pitaraṃ nāmenālapati .

Aparāni ca vīsatin ti aparāni ca vīsati vassāni jīva .

Mā maṃ pisācā khādantūti maṃ pisācā mā khādantu .

Jīva tvaṃ saradosatan ti tvaṃ pana vīsuttaraṃ vassasataṃ jīvāti .

Saradosatañhi gaṇiyamānaṃ vassasatameva hoti , taṃ purimehi vīsāya saddhiṃ vīsuttaraṃ idha adhippetaṃ .

Yakkho bodhisattassa vacanaṃ sutvā ‘‘ imaṃ tāva māṇavaṃ ‘ jīvā ’ ti vuttattā khādituṃ na sakkā , pitaraṃ panassa khādissāmī ’’ ti pitu santikaṃ agamāsi .

So taṃ āgacchantaṃ disvā cintesi –

‘‘ ayaṃ so ‘ paṭijīvā ’ ti abhaṇantānaṃ khādakayakkho bhavissati , paṭijīvaṃ karissāmī ’’ ti .

So puttaṃ ārabbha dutiyaṃ gāthamāha –

10.

‘‘ Tvampi vassasataṃ jīvaṃ , aparāni ca vīsatiṃ ;

Visaṃ pisācā khādantu , jīva tvaṃ saradosatan ’’ ti .

TatthaP2.17 visaṃ pisācā khādantūti pisācā halāhalavisaṃ khādantu .

Yakkho tassa vacanaṃ sutvā ‘‘ ubhopi me na sakkā khāditun ’’ ti paṭinivatti .

Atha naṃ bodhisatto pucchi –

‘‘ bho yakkha , kasmā tvaṃ imaṃ sālaṃ paviṭṭhamanusse khādasī ’’ ti ?

‘‘ Dvādasa vassāni vessavaṇaṃ upaṭṭhahitvā laddhattā ’’ ti .

‘‘ Kiṃ pana sabbeva khādituṃ labhasī ’’ ti ?

‘‘ Jīvapaṭijīvabhāṇino ṭhapetvā avasese khādāmī ’’ ti .

‘‘ Yakkha , tvaṃ pubbepi akusalaṃ katvā kakkhaḷoM2.16 pharuso paravihiṃsako hutvā nibbatto , idānipi tādisaṃ kammaṃ katvā tamo tamaparāyaṇo bhavissati , tasmā ito paṭṭhāya pāṇātipātādīhi viramassū ’’ ti taṃ yakkhaṃ dametvā nirayabhayena tajjetvā pañcasu sīlesu patiṭṭhāpetvā yakkhaṃ pesanakārakaṃ viya akāsi .

PunadivaseV2.15 sañcarantā manussā yakkhaṃ disvā bodhisattena cassa damitabhāvaṃ ñatvā rañño ārocesuṃ –

‘‘ deva , eko māṇavo taṃ yakkhaṃ dametvā pesanakārakaṃ viya katvā ṭhito ’’ ti .

Rājā bodhisattaṃ pakkosāpetvā senāpatiṭṭhāne ṭhapesi , pitu cassa mahantaṃ yasaṃ adāsi .

So yakkhaṃ balipaṭiggāhakaṃ katvā bodhisattassa ovāde ṭhatvā dānādīni puññāni katvā saggapuraṃ pūresi .

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā ‘‘ jīvapaṭijīvaṃ nāma tasmiṃ kāle uppannan ’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi –

‘‘ tadā yakkho aṅgulimālo ahosi , rājā ānando , pitā kassapo , putto pana ahameva ahosin ’’ ti .

Bhaggajātakavaṇṇanā pañcamā .

Issues

Select Version

( Dutiyo bhāgo )

( Dutiyo bhāgo )