Issues
Select Version
( Dutiyo bhāgo )
( Dutiyo bhāgo )

[278]8. Mahiṃsarājajātakavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

[278]8. Mahiṃsarājajātakavaṇṇanā
KimatthamabhisandhāyātiP2.385 idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ lolamakkaṭaṃ ārabbha kathesi .
Sāvatthiyaṃ kira ekasmiṃ kule eko posāvaniyalolamakkaṭo hatthisālaṃ gantvā ekassa sīlavantassa hatthissa piṭṭhiyaṃ nisīditvā uccārapassāvaṃ karoti , piṭṭhiyaṃ caṅkamati .
Hatthī attano sīlavantatāya khantisampadāya na kiñci karoti .
Athekadivasaṃ tassa hatthissa ṭhāne añño duṭṭhahatthipoto aṭṭhāsi .
Makkaṭo ‘‘ soyeva ayan ’’ ti saññāya duṭṭhahatthissa piṭṭhiṃ abhiruhi .
Atha naṃ so soṇḍāya gahetvā bhūmiyaṃ ṭhapetvā pādena akkamitvā sañcuṇṇesi .
SāV2.317 pavatti bhikkhusaṅghe pākaṭā jātā .
Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ –
‘‘ āvuso , lolamakkaṭo kira sīlavantahatthisaññāya duṭṭhahatthipiṭṭhiṃ abhiruhi , atha naṃ so jīvitakkhayaṃ pāpesī ’’ ti .
Satthā āgantvā ‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā ’’ ti pucchitvā ‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte ‘‘ na , bhikkhave , idānevesa , lolamakkaṭo evaṃsīlo , porāṇato paṭṭhāya evaṃsīloyevā ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantapadese mahiṃsayoniyaṃ nibbattitvā vayappatto thāmasampanno mahāsarīroM2.346 pabbatapādapabbhāragiriduggavanaghaṭesu vicaranto ekaṃ phāsukaṃ rukkhamūlaṃ disvā gocaraṃ gahetvā divā tasmiṃ rukkhamūle aṭṭhāsi .
Atheko lolamakkaṭo rukkhā otaritvā tassa piṭṭhiṃ abhiruhitvā uccārapassāvaṃ katvā siṅge gaṇhitvā olambanto naṅguṭṭhe gahetvā dolāyantova kīḷi .
Bodhisatto khantimettānuddayasampadāya taṃ tassa anācāraṃ na manasākāsi , makkaṭo punappunaṃ tatheva kari .
Athekadivasaṃ tasmiṃ rukkhe adhivatthā devatā rukkhakkhandhe ṭhatvā naṃ ‘‘ mahiṃsarājaP2.386 kasmā imassa duṭṭhamakkaṭassa avamānaṃ sahasi , nisedhehi nan ’’ ti vatvā etamatthaṃ pakāsentī purimā dve gāthā avoca –
82.
‘‘ Kimatthamabhisandhāya , lahucittassa dubbhino ;
Sabbakāmadadasseva , imaṃ dukkhaṃ titikkhasi .
83.
‘‘ Siṅgena nihanāhetaṃ , padasā ca adhiṭṭhaha ;
Bhiyyo bālā pakujjheyyuṃ , no cassa paṭisedhako ’’ ti .
Tattha kimatthamabhisandhāyāti kiṃ nu kho kāraṇaṃ paṭicca kiṃ sampassamāno .
Dubbhinoti mittadubbhissa .
Sabbakāmadadassevāti sabbakāmadadassa sāmikassa iva .
Titikkhasīti adhivāsesi .
Padasā ca adhiṭṭhahāti pādena ca naṃ tiṇhakhuraggena yathā ettheva marati , evaṃ akkama .
Bhiyyo bālāti sace hi paṭisedhako na bhaveyya , bālā aññāṇasattā punappunaṃ kujjheyyuṃ ghaṭṭeyyuṃ viheṭheyyuṃ evāti dīpeti .
Taṃ sutvā bodhisatto ‘‘ rukkhadevate , sacāhaṃ iminā jātigottabalādīhi adhiko samāno imassa dosaṃ na sahissāmi , kathaṃ me manoratho nipphattiṃ gamissati .
Ayaṃ pana maṃ viya aññampi maññamāno evaṃ anācāraṃ karissati , tato yesaṃ caṇḍamahiṃsānaṃ esa evaṃ karissatiV2.318 , eteyeva etaṃ vadhissanti .
Sā tassa aññehi māraṇā mayhaṃ dukkhato ca pāṇātipātato ca vimutti bhavissatī ’’ ti vatvā tatiyaṃ gāthamāha –
84.
‘‘ Mamevāyaṃ maññamāno , aññepevaṃ karissati ;
Te naṃ tattha vadhissanti , sā me mutti bhavissatī ’’ ti .
KatipāhaccayenaM2.347 pana bodhisatto aññattha gato .
Añño caṇḍamahiṃso tattha āgantvā aṭṭhāsi .
Duṭṭhamakkaṭo ‘‘ soyevaP2.387 ayan ’’ ti saññāya tassa piṭṭhiṃ abhiruhitvā tatheva anācāraṃ cari .
Atha naṃ so vidhunanto bhūmiyaṃ pātetvā siṅgena hadaye vijjhitvā pādehi madditvā sañcuṇṇesi .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā duṭṭhamahiṃso ayaṃ duṭṭhahatthī ahosi , duṭṭhamakkaṭo etarahi ayaṃ makkaṭo , sīlavā mahiṃsarājā pana ahameva ahosin ’’ ti .
Mahiṃsarājajātakavaṇṇanā aṭṭhamā .