[175]5. Ādiccupaṭṭhānajātakavaṇṇanā
Sabbesu
M2.66 kira bhūtesūti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ kuhakabhikkhuṃ ārabbha kathesi .Vatthu heṭṭhā kathitasadisameva .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā mahāparivāro gaṇasatthā hutvā himavante vāsaṃ kappesi .
So tattha ciraṃ vasitvā loṇambilasevanatthāya pabbatā oruyha paccante ekaṃ gāmaṃ nissāya
V2.60 paṇṇasālāyaṃ vāsaṃ upagañchi .Atheko lolamakkaṭo isigaṇe bhikkhācāraṃ gate assamapadaṃ āgantvā paṇṇasālā uttiṇṇā karoti , pānīyaghaṭesu udakaṃ chaḍḍeti , kuṇḍikaṃ bhindati , aggisālāyaṃ vaccaṃ karoti .
Tāpasā vassaṃ vasitvā ‘‘ idāni himavanto pupphaphalasamiddho ramaṇīyo , tattheva gamissāmā ’’ ti paccantagāmavāsike āpucchiṃsu .
Manussā ‘‘ sve , bhante , mayaṃ bhikkhaṃ gahetvā assamapadaṃ āgamissāma , taṃ paribhuñjitvāva gamissathā ’’ ti vatvā dutiyadivase pahūtaṃ khādanīyabhojanīyaṃ gahetvā tattha agamaṃsu .
Taṃ disvā so makkaṭo cintesi –
‘‘ kohaññaṃ katvā manusse ārādhetvā mayhampi khādanīyabhojanīyaṃ āharāpessāmī ’’ ti .
So tāpasacaraṇaṃ caranto viya sīlavā viya ca hutvā tāpasānaṃ
P2.73 avidūre sūriyaṃ namassamāno aṭṭhāsi .Manussā taṃ disvā ‘‘ sīlavantānaṃ santike vasantā sīlavantā hontī ’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha –
49.
‘‘ Sabbesu kira bhūtesu , santi sīlasamāhitā ;
Passa sākhamigaṃ jammaṃ , ādiccamupatiṭṭhatī ’’ ti .
Tattha santi sīlasamāhitāti sīlena samannāgatā saṃvijjanti , sīlavantā ca samāhitā ca ekaggacittā saṃvijjantītipi attho .
Jamman ti lāmakaṃ .
Ādiccamupatiṭṭhatīti sūriyaṃ namassamāno tiṭṭhati .
Evaṃ te manusse tassa guṇaṃ kathente disvā bodhisatto ‘‘ tumhe imassa lolamakkaṭassa sīlācāraṃ ajānitvā avatthusmiṃyeva pasannā ’’ ti vatvā dutiyaṃ gāthamāha –
50.
‘‘ Nāssa
M2.67 sīlaṃ vijānātha , anaññāya pasaṃsatha ;Aggihuttañca uhannaṃ , dve ca bhinnā kamaṇḍalū ’’ ti .
Tattha anaññāyāti ajānitvā .
Uhannan ti iminā pāpamakkaṭena ūhadaṃ .
Kamaṇḍalūti kuṇḍikā .
‘‘ Dve ca kuṇḍikā tena bhinnā ’’ ti evamassa aguṇaṃ kathesi .
Manussā makkaṭassa kuhakabhāvaṃ ñatvā leḍḍuñca yaṭṭhiñca gahetvā pothetvā palāpetvā isigaṇassa bhikkhaṃ adaṃsu .
Isayopi himavantameva gantvā aparihīnajjhānā brahmalokaparāyaṇā ahesuṃ .
Satthā
V2.61 imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –‘‘ tadā makkaṭo ayaṃ kuhako bhikkhu ahosi , isigaṇo buddhaparisā , gaṇasatthā pana ahameva ahosin ’’ ti .
Ādiccupaṭṭhānajātakavaṇṇanā pañcamā .