[249]9. Sālakajātakavaṇṇanā
Ekaputtako bhavissasīti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ mahātheraṃ ārabbha kathesi .
So kirekaṃ kumārakaṃ pabbājetvā pīḷento tattha viharati .
Sāmaṇero pīḷaṃ sahituṃ asakkonto uppabbaji .
Thero gantvā taṃ upalāpeti ‘‘ kumāra , tava cīvaraṃ
P2.267 taveva bhavissati pattopi , mama santakaṃ pattacīvarampi taveva bhavissati , ehi pabbajāhī ’’ ti .So ‘‘ nāhaṃ pabbajissāmī ’’ ti vatvāpi punappunaṃ vuccamāno pabbaji
M2.244 .Atha naṃ pabbajitadivasato paṭṭhāya puna thero viheṭhesi .
So pīḷaṃ asahanto puna uppabbajitvā anekavāraṃ yācantepi tasmiṃ ‘‘ tvaṃ neva maṃ sahasi , na vinā vattituṃ sakkosi , gaccha na pabbajissāmī ’’ ti na pabbaji .
Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ –
‘‘ āvuso , suhadayo vata so dārako mahātherassa āsayaṃ ñatvā na pabbajī ’’ ti .
Satthā āgantvā ‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā ’’ ti pucchitvā ‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte ‘‘ na , bhikkhave , idānevesa suhadayo , pubbepi suhadayova , ekavāraṃ etassa dosaṃ disvā na puna upagacchī ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kuṭumbikakule nibbattitvā vayappatto dhaññavikkayena jīvikaṃ kappesi .
Aññataropi ahituṇḍiko ekaṃ makkaṭaṃ sikkhāpetvā osadhaṃ gāhāpetvā tena sappaṃ kīḷāpento jīvikaṃ kappesi .
So bārāṇasiyaṃ ussave ghuṭṭhe ussavaṃ kīḷitukāmo ‘‘ imaṃ mā pamajjī ’’ ti taṃ makkaṭaṃ tassa dhaññavāṇijassa hatthe ṭhapetvā ussavaṃ kīḷitvā sattame divase tassa santikaṃ gantvā ‘‘ kahaṃ makkaṭo ’’ ti pucchi .
Makkaṭo sāmikassa saddaṃ sutvāva dhaññāpaṇato vegena nikkhami .
Atha naṃ so veḷupesikāya piṭṭhiyaṃ pothetvā ādāya uyyānaṃ gantvā ekamante bandhitvā niddaṃ okkami .
Makkaṭo tassa niddāyanabhāvaṃ ñatvā attano bandhanaṃ mocetvā palāyitvā ambarukkhaṃ āruyha ambapakkaṃ khāditvā aṭṭhiṃ ahituṇḍikassa sarīre pātesi .
So pabujjhitvā ullokento taṃ disvā
V2.224 ‘‘ madhuravacanena naṃ vañcetvā rukkhā otāretvā gaṇhissāmī ’’ ti taṃ upalāpento paṭhamaṃ gāthamāha – 198.
‘‘ Ekaputtako bhavissasi , tvañca no hessasi issaro kule ;
Oroha
P2.268 dumasmā sālaka , ehi dāni gharakaṃ vajemase ’’ ti .Tassattho – tvaṃ mayhaṃ ekaputtako bhavissasi , kule ca me bhogānaṃ issaro , etamhā rukkhā otara , ehi amhākaṃ gharaṃ gamissāma .
Sālakāti nāmena ālapanto āha .
Taṃ
M2.245 sutvā makkaṭo dutiyaṃ gāthamāha – 199.
‘‘ Nanu maṃ suhadayoti maññasi , yañca maṃ hanasi veḷuyaṭṭhiyā ;
Pakkambavane ramāmase , gaccha tvaṃ gharakaṃ yathāsukhan ’’ ti .
Tattha nanu maṃ suhadayoti maññasīti nanu tvaṃ maṃ ‘‘ suhadayo ’’ ti maññasi ,‘‘ suhadayo ayan ’’ ti maññasīti attho .
Yañca maṃ hanasi veḷuyaṭṭhiyāti yaṃ maṃ evaṃ atimaññasi , yañca veḷupesikāya hanasi , tenāhaṃ nāgacchāmīti dīpeti .
Atha naṃ ‘‘ mayaṃ imasmiṃ pakkambavane ramāmase , gaccha tvaṃ gharakaṃ yathāsukhan ’’ ti vatvā uppatitvā vanaṃ pāvisi .
Ahituṇḍikopi anattamano attano gehaṃ agamāsi .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā makkaṭo sāmaṇero ahosi , ahituṇḍiko mahāthero , dhaññavāṇijo pana ahameva ahosin ’’ ti .
Sālakajātakavaṇṇanā navamā .