[200]10. Sādhusīlajātakavaṇṇanā
Sarīradabyan ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ brāhmaṇaṃ ārabbha kathesi .
Tassa kira catasso dhītaro ahesuṃ .
Tā cattāro janā patthenti , tesu eko abhirūpo sarīrasampanno , eko vayappatto mahallako , eko jātisampanno , eko sīlavā .
Brāhmaṇo cintesi –
‘‘ dhītaro nivesentena patiṭṭhāpentena kassa nu kho dātabbā , kiṃ rūpasampannassa , udāhu vayappattassa , jātisampannasīlavantānaṃ aññatarassā ’’ ti .
So cintentopi ajānitvā ‘‘ imaṃ kāraṇaṃ sammāsambuddho jānissati , taṃ pucchitvā etesaṃ antare anucchavikassa dassāmī ’’ ti gandhamālādīni gāhāpetvā vihāraṃ gantvā satthāraṃ vanditvā ekamantaṃ nisinno ādito paṭṭhāya tamatthaṃ ārocetvā ‘‘ bhante , imesu catūsu janesu kassa dātuṃ vaṭṭatī ’’ ti pucchi .
Satthā ‘‘ pubbepi paṇḍitā etaṃ pañhaṃ kathayiṃsu , bhavasaṅkhepagatattā pana sallakkhetuṃ na sakkosī ’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sippaṃ uggaṇhitvā āgantvā bārāṇasiyaṃ disāpāmokkho ācariyo ahosi .
Athekassa brāhmaṇassa catasso dhītaro ahesuṃ , tā evameva cattāro janā patthayiṃsu .
Brāhmaṇo ‘‘ kassa nu kho dātabbā ’’ ti ajānanto ‘‘ ācariyaṃ pucchitvā dātabbayuttakassa dassāmī ’’ ti tassa santikaṃ gantvā tamatthaṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha –
99.
‘‘ Sarīradabyaṃ
M2.126 vuḍḍhabyaṃ , sojaccaṃ sādhusīliyaṃ ;Brāhmaṇaṃ teva pucchāma , kannu tesaṃ vanimhase ’’ ti .
Tattha
P2.138 ‘‘ sarīradabyan ’’ tiādīhi tesaṃ catunnaṃ vijjamāne guṇe pakāseti .Ayañhettha adhippāyo – dhītaro me cattāro janā patthenti , tesu ekassa sarīradabyamatthi , sarīrasampadā abhirūpabhāvo saṃvijjati .
Ekassa vuḍḍhabyaṃ vuḍḍhibhāvo mahallakatā atthi .
Ekassa sojaccaṃ sujātitā jātisampadā atthi .
‘‘ Sujaccan ’’ tipi pāṭho .
Ekassa sādhusīliyaṃ sundarasīlabhāvo
V2.114 sīlasampadā atthi .Brāhmaṇaṃ teva pucchāmāti tesu asukassa nāmetā dātabbāti ajānantā mayaṃ bhavantaṃ brāhmaṇaññeva pucchāma .
Kannu tesaṃ vanimhaseti tesaṃ catunnaṃ janānaṃ kaṃ vanimhase , kaṃ icchāma , kassa tā kumārikā dadāmāti pucchati .
Taṃ sutvā ācariyo ‘‘ rūpasampadādīsu vijjamānāsupi vipannasīlo gārayho , tasmā taṃ nappamāṇaṃ , amhākaṃ sīlavantabhāvo ruccatī ’’ ti imamatthaṃ pakāsento dutiyaṃ gāthamāha –
100.
‘‘ Attho atthi sarīrasmiṃ , vuḍḍhabyassa namo kare ;
Attho atthi sujātasmiṃ , sīlaṃ asmāka ruccatī ’’ ti .
Tattha attho atthi sarīrasmin ti rūpasampanne sarīrepi attho viseso vuddhi atthiyeva ,‘‘ natthī ’’ ti na vadāmi .
Vuḍḍhabyassa namo kareti vuḍḍhabhāvassa pana namakkārameva karomi .
Vuḍḍhabhāvo hi vandanamānanaṃ labhati .
Attho atthi sujātasmin ti sujātepi purise vuḍḍhi atthi , jātisampattipi icchitabbāyeva .
Sīlaṃ asmāka ruccatīti amhākaṃ pana sīlameva ruccati .
Sīlavā hi ācārasampanno sarīradabyavirahitopi pujjo pāsaṃsoti .
Brāhmaṇo tassa vacanaṃ sutvā sīlavantasseva dhītaro adāsi .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi – saccapariyosāne brāhmaṇo sotāpattiphale patiṭṭhahi .
‘‘ Tadā brāhmaṇo ayameva brāhmaṇo ahosi , disāpāmokkho ācariyo pana ahameva ahosin ’’ ti .
Sādhusīlajātakavaṇṇanā dasamā .
Ruhakavaggo pañcamo .
Tassuddānaṃ –
Ruhakaṃ
M2.127 sirikāḷakaṃ , padumaṃ maṇicorakaṃ ;Pabbatūpattharavalāhaṃ , mittāmittañca rādhañca ;
Gahapati sādhusīlaṃ .