[280]10. Puṭadūsakajātakavaṇṇanā
Addhā hi nūna migarājāti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ puṭadūsakaṃ ārabbha kathesi .
Sāvatthiyaṃ kireko amacco buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā uyyāne nisīdāpetvā
P2.391 dānaṃ dadamāno ‘‘ antarābhatte uyyāne caritukāmā carantū ’’ ti āha .Bhikkhū uyyānacārikaṃ cariṃsu .
Tasmiṃ khaṇe uyyānapālo pattasampannaṃ rukkhaṃ abhiruhitvā mahantamahantāni paṇṇāni gahetvā ‘‘ ayaṃ pupphānaṃ bhavissati , ayaṃ phalānan ’’ ti puṭe katvā rukkhamūle pāteti .
Tassa putto dārako pātitapātitaṃ puṭaṃ viddhaṃseti .
Bhikkhū tamatthaṃ bhagavato ārocesuṃ .
Satthā
M2.351 ‘‘ na , bhikkhave , idāneva , pubbepesa puṭadūsakoyevā ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto bārāṇasiyaṃ ekasmiṃ brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto agāraṃ ajjhāvasamāno ekadivasaṃ kenacideva karaṇīyena uyyānaṃ agamāsi .
Tattha bahū vānarā vasanti .
Uyyānapālo imināva niyāmena pattapuṭe pāteti , jeṭṭhavānaro pātitapātite viddhaṃseti .
Bodhisatto taṃ āmantetvā ‘‘ uyyānapālena pātitapātitaṃ puṭaṃ viddhaṃsetvā manāpataraṃ kātukāmo maññe ’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha –
88.
‘‘ Addhā
V2.322 hi nūna migarājā , puṭakammassa kovido ;Tathā hi puṭaṃ dūseti , aññaṃ nūna karissatī ’’ ti .
Tattha migarājāti makkaṭaṃ vaṇṇento vadati .
Puṭakammassāti mālāpuṭakaraṇassa .
Kovidoti cheko .
Ayaṃ panettha saṅkhepattho – ayaṃ migarājā ekaṃsena puṭakammassa kovido maññe , tathā hi pātitapātitaṃ puṭaṃ dūseti , aññaṃ nūna tato manāpataraṃ karissatīti .
Taṃ sutvā makkaṭo dutiyaṃ gāthamāha –
89.
‘‘ Na me mātā vā pitā vā , puṭakammassa kovido ;
Kataṃ kataṃ kho dūsema , evaṃ dhammamidaṃ kulan ’’ ti .
Taṃ
P2.392 sutvā bodhisatto tatiyaṃ gāthamāha – 90.
‘‘ Yesaṃ vo ediso dhammo , adhammo pana kīdiso ;
Mā vo dhammaṃ adhammaṃ vā , addasāma kudācanan ’’ ti .
Evaṃ vatvā ca pana vānaragaṇaṃ garahitvā pakkāmi .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā vānaro puṭadūsakadārako ahosi , paṇḍitapuriso pana ahameva ahosin ’’ ti .
Puṭadūsakajātakavaṇṇanā dasamā .
Udapānavaggo tatiyo .
Tassuddānaṃ –
Udapānavaraṃ
M2.352 vanabyaggha kapi , sikhinī ca balāka ruciravaro ;Sujanādhipa romaka dūsa puna , satapattavaro puṭakamma dasāti .