[187]7. Catumaṭṭhajātakavaṇṇanā
Ucce
M2.97 viṭabhimāruyhāti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ mahallakabhikkhuṃ ārabbha kathesi .Ekadivasaṃ kira dvīsu aggasāvakesu aññamaññaṃ pañhapucchanavissajjanakathāya nisinnesu eko mahallako bhikkhu tesaṃ santikaṃ gantvā tatiyo hutvā nisīditvā
P2.107 ‘‘ bhante , mayampi tumhe pañhaṃ pucchissāma , tumhepi attano kaṅkhaṃ amhe pucchathā ’’ tiV2.88 āha .Therā taṃ jigucchitvā uṭṭhāya pakkamiṃsu .
Therānaṃ dhammaṃ sotuṃ nisinnaparisā samāgamassa bhinnakāle satthu santikaṃ gantvā ‘‘ kiṃ akāle āgatatthā ’’ ti vutte taṃ kāraṇaṃ ārocayiṃsu .
Satthā ‘‘ na , bhikkhave , idāneva sāriputtamoggallānā etaṃ jigucchitvā akathetvā pakkamanti , pubbepi pakkamiṃsū ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto araññāyatane rukkhadevatā ahosi .
Atha dve haṃsapotakā cittakūṭapabbatā nikkhamitvā tasmiṃ rukkhe nisīditvā gocarāya gantvā nivattantāpi tasmiṃyeva vissamitvā cittakūṭaṃ gacchanti .
Gacchante gacchante kāle tesaṃ bodhisattena saddhiṃ vissāso ahosi .
Gacchantā ca āgacchantā ca aññamaññaṃ sammoditvā dhammakathaṃ kathetvā pakkamiṃsu .
Athekadivasaṃ tesu rukkhagge nisīditvā bodhisattena saddhiṃ kathentesu eko siṅgālo tassa rukkhassa heṭṭhā ṭhatvā tehi haṃsapotakehi saddhiṃ mantento paṭhamaṃ gāthamāha –
73.
‘‘ Ucce viṭabhimāruyha , mantayavho rahogatā ;
Nīce oruyha mantavho , migarājāpi sossatī ’’ ti .
Tattha ucce viṭabhimāruyhāti pakatiyā ca ucce imasmiṃ rukkhe uccataraṃ ekaṃ viṭapaṃ abhiruhitvā .
Mantayavhoti mantetha kathetha .
Nīce oruyhāti otaritvā nīce ṭhāne ṭhatvā mantetha .
Migarājāpi sossatīti attānaṃ migarājānaṃ katvā āha .
Haṃsapotakā jigucchitvā uṭṭhāya cittakūṭameva gatā .
Tesaṃ gatakāle bodhisatto siṅgālassa dutiyaṃ gāthamāha –
74.
‘‘ Yaṃ suvaṇṇo suvaṇṇena , devo devena mantaye ;
Kiṃ tettha catumaṭṭhassa , bilaṃ pavisa jambukā ’’ ti .
Tattha
M2.98 suvaṇṇoti sundaravaṇṇo .Suvaṇṇenāti dutiyena haṃsapotakena .
Devo devenāti teyeva dve deve katvā katheti .
Catumaṭṭhassāti sarīrena
P2.108 jātiyā sarena guṇenāti imehi catūhi maṭṭhassa suddhassāti akkharattho .Asuddhaṃyeva pana taṃ pasaṃsāvacanena nindanto evamāha , catūhi
V2.89 lāmakassa kiṃ te ettha siṅgālassāti ayamettha adhippāyo .‘‘ Bilaṃ pavisā ’’ ti idaṃ bodhisatto bheravārammaṇaṃ dassetvā taṃ palāpento āha .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā siṅgālo mahallako ahosi , dve haṃsapotakā sāriputtamoggallānā , rukkhadevatā pana ahameva ahosin ’’ ti .
Catumaṭṭhajātakavaṇṇanā sattamā .