[248]8. Kiṃsukopamajātakavaṇṇanā
Sabbehi
P2.265M2.242 kiṃsuko diṭṭhoti idaṃ satthā jetavane viharanto kiṃsukopamasuttantaṃ ārabbha kathesi .Cattāro hi bhikkhū tathāgataṃ upasaṅkamitvā kammaṭṭhānaṃ yāciṃsu , satthā tesaṃ kammaṭṭhānaṃ kathesi .
Te kammaṭṭhānaṃ gahetvā attano rattiṭṭhānadivāṭṭhānāni agamiṃsu .
Tesu eko cha phassāyatanāni pariggaṇhitvā arahattaṃ pāpuṇi , eko pañcakkhandhe , eko cattāro mahābhūte , eko aṭṭhārasa dhātuyo .
Te attano attano adhigatavisesaṃ satthu ārocesuṃ .
Athekassa bhikkhuno parivitakko udapādi –
‘‘ imesaṃ kammaṭṭhānāni nānā , nibbānaṃ ekaṃ , kathaṃ sabbehi arahattaṃ pattan ’’ ti .
So satthāraṃ pucchi .
Satthā ‘‘ kiṃ te , bhikkhu , kiṃsukadiṭṭhabhātikehi nānattan ’’ ti vatvā ‘‘ idaṃ no , bhante , kāraṇaṃ kathethā ’’ ti bhikkhūhi yācito atītaṃ āhari .
Atīte
V2.222 bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente tassa cattāro puttā ahesuṃ .Te ekadivasaṃ sārathiṃ pakkosetvā ‘‘ mayaṃ , samma , kiṃsukaṃ daṭṭhukāmā , kiṃsukarukkhaṃ no dassehī ’’ ti āhaṃsu .
Sārathi ‘‘ sādhu , dassessāmī ’’ ti vatvā catunnampi ekato adassetvā jeṭṭharājaputtaṃ tāva rathe nisīdāpetvā araññaṃ netvā ‘‘ ayaṃ kiṃsuko ’’ ti khāṇukakāle kiṃsukaṃ dassesi .
Aparassa bahalapalāsakāle , aparassa pupphitakāle , aparassa phalitakāle .
Aparabhāge cattāropi bhātaro ekato nisinnā ‘‘ kiṃsuko nāma kīdiso ’’ ti kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ .
Tato eko ‘‘ seyyāthāpi jhāmathūṇo ’’ ti āha .
Dutiyo ‘‘ seyyathāpi nigrodharukkho ’’ ti , tatiyo ‘‘ seyyathāpi maṃsapesī ’’ ti , catuttho ‘‘ seyyathāpi sirīso ’’ ti .
Te aññamaññassa kathāya aparituṭṭhā pitu santikaṃ gantvā ‘‘ deva , kiṃsuko nāma kīdiso ’’ ti pucchitvā ‘‘ tumhehi kiṃ kathitan ’’ ti vutte attanā kathitanīhāraṃ rañño kathesuṃ .
Rājā ‘‘ catūhipi tumhehi kiṃsuko diṭṭho , kevalaṃ vo kiṃsukassa dassento sārathi ‘ imasmiṃ kāle kiṃsuko kīdiso
P2.266 , imasmiṃ kīdiso ’ ti vibhajitvā na pucchito , tena vo kaṅkhā uppannā ’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha – 196.
‘‘ Sabbehi
M2.243 kiṃsuko diṭṭho , kiṃ nvettha vicikicchatha ;Na hi sabbesu ṭhānesu , sārathī paripucchito ’’ ti .
Tattha na hi sabbesu ṭhānesu , sārathī paripucchitoti sabbehi vo kiṃsuko diṭṭho , kiṃ nu tumhe ettha vicikicchatha , sabbesu ṭhānesu kiṃsukoveso , tumhehi pana na hi sabbesu ṭhānesu sārathi paripucchito , tena vo kaṅkhā uppannāti .
Satthā imaṃ kāraṇaṃ dassetvā ‘‘ yathā , bhikkhu , te cattāro bhātikā vibhāgaṃ katvā apucchitattā kiṃsuke kaṅkhaṃ uppādesuṃ , evaṃ tvampi imasmiṃ dhamme kaṅkhaṃ uppādesī ’’ ti vatvā abhisambuddho hutvā dutiyaṃ gāthamāha –
197.
‘‘ Evaṃ sabbehi ñāṇehi , yesaṃ dhammā ajānitā ;
Te ve dhammesu kaṅkhanti , kiṃsukasmiṃva bhātaro ’’ ti .
Tassattho – yathā te bhātaro sabbesu ṭhānesu kiṃsukassa adiṭṭhattā kaṅkhiṃsu , evaṃ sabbehi vipassanāñāṇehi yesaṃ sabbe chaphassāyatanakhandhabhūtadhātubhedā dhammā ajānitā , sotāpattimaggassa
V2.223 anadhigatattā appaṭividdhā , te ve tesu phassāyatanādidhammesu kaṅkhanti yathā ekasmiṃyeva kiṃsukasmiṃ cattāro bhātaroti .Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā bārāṇasirājā ahameva ahosin ’’ ti .
Kiṃsukopamajātakavaṇṇanā aṭṭhamā .