[184]4. Giridattajātakavaṇṇanā
Dūsito
P2.98 giridattenāti idaṃ satthā veḷuvane viharanto ekaṃ vipakkhaseviṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi .Vatthu heṭṭhā mahiḷāmukhajātake ( jā .1.1.26) kathitameva .
Satthā pana ‘‘ na , bhikkhave , ayaṃ bhikkhu idāneva vipakkhaṃ sevati , pubbepesa vipakkhasevakoyevā ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte
V2.81 bārāṇasiyaṃ sāmarājā rajjaṃ kāresi .Tadā bodhisatto amaccakule nibbattitvā vayappatto tassa atthadhammānusāsako ahosi .
Rañño pana paṇḍavo nāma maṅgalasso , tassa giridatto nāma assabandho , so khañjo ahosi .
Asso mukharajjuke gahetvā taṃ purato purato gacchantaṃ disvā ‘‘ maṃ esa sikkhāpetī ’’ ti saññāya tassa anusikkhanto khañjo ahosi .
Tassa assassa khañjabhāvaṃ rañño ārocesuṃ , rājā vejje pesesi .
Te gantvā assassa sarīre rogaṃ apassantā ‘‘ rogamassa na passāmā ’’ ti rañño kathayiṃsu .
Rājā bodhisattaṃ pesesi –
‘‘ gaccha vayassa , ettha kāraṇaṃ jānāhī ’’ ti .
So gantvā khañjaassabandhasaṃsaggena tassa khañjabhūtabhāvaṃ ñatvā rañño tamatthaṃ ārocetvā ‘‘ saṃsaggadosena nāma evaṃ hotī ’’ ti dassento paṭhamaṃ gāthamāha –-
67.
‘‘ Dūsito giridattena , hayo sāmassa paṇḍavo ;
Porāṇaṃ pakatiṃ hitvā , tassevānuvidhiyyatī ’’ ti .
Tattha hayo sāmassāti sāmassa rañño maṅgalasso .
Porāṇaṃ pakatiṃ hitvāti attano porāṇapakatiṃ siṅgārabhāvaṃ pahāya .
Anuvidhiyyatīti anusikkhati .
Atha
M2.90 naṃ rājā ‘‘ idāni vayassa kiṃ kattabban ’’ ti pucchi .Bodhisatto ‘‘ sundaraṃ assabandhaṃ labhitvā yathā porāṇo bhavissatī ’’ ti vatvā dutiyaṃ gāthamāha –
68.
‘‘ Sace
P2.99 ca tanujo poso , sikharākārakappito ;Ānane naṃ gahetvāna , maṇḍale parivattaye ;
Khippameva pahantvāna , tassevānuvidhiyyatī ’’ ti .
Tattha tanujoti tassa anujo .
Anurūpaṃ jāto hi anujo , tassa anujo tanujo .
Idaṃ vuttaṃ hoti – sace hi , mahārāja , tassa siṅgārassa ācārasampannassa assassa anurūpaṃ jāto siṅgāro ācārasampanno poso .
Sikharākārakappitoti sikharena sundarena ākārena kappitakesamassu taṃ assaṃ ānane gahetvā assamaṇḍale parivatteyya , khippamevesa taṃ khañjabhāvaṃ pahāya ‘‘ ayaṃ siṅgāro ācārasampanno assagopako maṃ sikkhāpetī ’’ ti saññāya khippameva tassa anuvidhiyyati anusikkhissati , pakatibhāveyeva ṭhassatīti attho .
Rājā tathā
V2.82 kāresi , asso pakatibhāve patiṭṭhāsi .Rājā ‘‘ tiracchānānampi nāma āsayaṃ jānissatī ’’ ti tuṭṭhacitto bodhisattassa mahantaṃ yasaṃ adāsi .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā giridatto devadatto ahosi , asso vipakkhasevako bhikkhu , rājā ānando , amaccapaṇḍito pana ahameva ahosin ’’ ti .
Giridattajātakavaṇṇanā catutthā .