[265]5. Khurappajātakavaṇṇanā
Disvā
V2.278 khurappeti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ossaṭṭhavīriyaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi .Tañhi satthā ‘‘ saccaṃ kira tvaṃ , bhikkhu , ossaṭṭhavīriyo ’’ ti pucchitvā ‘‘ saccaṃ , bhante ’’ ti vutte ‘‘ bhikkhu , kasmā evaṃ tvaṃ niyyānikasāsane pabbajitvā vīriyaṃ ossaji , porāṇakapaṇḍitā aniyyānikaṭṭhānepi vīriyaṃ kariṃsū ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ aṭaviārakkhakakule nibbattitvā vayappatto pañcapurisasataparivāro aṭaviārakkhakesu sabbajeṭṭhako hutvā aṭavimukhe ekasmiṃ gāme vāsaṃ kappesi .
So bhatiṃ gahetvā manusse aṭaviṃ atikkāmeti .
Athekasmiṃ divase bārāṇaseyyako satthavāhaputto pañcahi sakaṭasatehi taṃ gāmaṃ patvā taṃ pakkosāpetvā ‘‘ samma , sahassaṃ gahetvā maṃ aṭaviṃ atikkāmehī ’’ ti āha .
So ‘‘ sādhū ’’ ti tassa hatthato sahassaṃ gaṇhi , bhatiṃ gaṇhantoyeva tassa jīvitaṃ pariccaji .
So taṃ ādāya aṭaviṃ pāvisi , aṭavimajjhe pañcasatā corā uṭṭhahiṃsu , core disvāva sesapurisā urena nipajjiṃsu , ārakkhakajeṭṭhako ekova nadanto vagganto paharitvā pañcasatepi core palāpetvā satthavāhaputtaṃ sotthinā kantāraṃ tāresi .
Satthavāhaputto parakantāre satthaṃ nivesetvā
P2.336 ārakkhakajeṭṭhakaṃ nānaggarasabhojanaṃ bhojetvā sayampi bhuttapātarāso sukhanisinno tena saddhiṃ sallapanto ‘‘ samma , tathādāruṇānaṃ corānaṃ āvudhāni gahetvā avattharaṇakāle kena nu kho te kāraṇena cittutrāsamattampi na uppannan ’’ ti pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha – 43.
‘‘ Disvā
M2.304 khurappe dhanuveganunne , khagge gahīte tikhiṇe teladhote ;Tasmiṃ bhayasmiṃ maraṇe viyūḷhe , kasmā nu te nāhu chambhitattan ’’ ti .
Tattha dhanuveganunneti dhanuvegena vissaṭṭhe .
Khagge gahīteti tharudaṇḍehi sugahite khagge .
Maraṇe viyūḷheti maraṇe paccupaṭṭhite .
Kasmā nu te nāhūti kena nu kho kāraṇena nāhosi .
Chambhitattan ti sarīracalanaṃ .
Taṃ sutvā ārakkhakajeṭṭhako itarā dve gāthā abhāsi –
44.
‘‘ Disvā
V2.279 khurappe dhanuveganunne , khagge gahīte tikhiṇe teladhote ;Tasmiṃ bhayasmiṃ maraṇe viyūḷhe , vedaṃ alatthaṃ vipulaṃ uḷāraṃ .
45.
‘‘ So vedajāto ajjhabhaviṃ amitte , pubbeva me jīvitamāsi cattaṃ ;
Na hi jīvite ālayaṃ kubbamāno , sūro kayirā sūrakiccaṃ kadācī ’’ ti .
Tattha vedaṃ alatthan ti tuṭṭhiñceva somanassañca paṭilabhiṃ .
Vipulan ti bahuṃ .
Uḷāran ti uttamaṃ .
Ajjhabhavin ti jīvitaṃ pariccajitvā abhibhaviṃ .
Pubbeva me jīvitamāsi cattan ti mayā pubbeva tava hatthato bhatiṃ gaṇhanteneva jīvitaṃ cattamāsi .
Na hi jīvite ālayaṃ kubbamānoti jīvitasmiñhi nikantiṃ kurumāno purisakiccaṃ kadācipi na karoti .
Evaṃ
P2.337 so saravasse vassante jīvitanikantiyā vissaṭṭhattā attanā sūrakiccassa katabhāvaṃ ñāpetvā satthavāhaputtaṃ uyyojetvā sakagāmameva paccāgantvā dānādīni puññāni katvā yathākammaṃ gato .Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi , saccapariyosāne ossaṭṭhavīriyo bhikkhu arahatte patiṭṭhahi .
‘‘ Tadā ārakkhakajeṭṭhako ahameva ahosin ’’ ti .
Khurappajātakavaṇṇanā pañcamā .