[206]6. Kuruṅgamigajātakavaṇṇanā
Iṅgha vaṭṭamayaṃ pāsan ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi .
Tadā hi satthā ‘‘ devadatto vadhāya parisakkatī ’’ ti sutvā ‘‘ na , bhikkhave , devadatto idāneva mayhaṃ vadhāya parisakkati , pubbepi parisakkiyevā ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte
M2.140P2.153 bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kuruṅgamigo hutvā araññe ekassa sarassa avidūre ekasmiṃ gumbe vāsaṃ kappesi .Tasseva sarassa avidūre ekasmiṃ rukkhagge satapatto , sarasmiṃ pana kacchapo vāsaṃ kappesi .
Evaṃ te tayopi sahāyakā aññamaññaṃ piyasaṃvāsaṃ vasiṃsu .
Atheko migaluddako araññe caranto pānīyatitthe bodhisattassa padavalañjaṃ disvā lohanigaḷasadisaṃ vaṭṭamayaṃ pāsaṃ oḍḍetvā agamāsi .
Bodhisatto pānīyaṃ pātuṃ
V2.127 āgato paṭhamayāmeyeva pāse bajjhitvā baddharavaṃ ravi .Tassa tena saddena rukkhaggato satapatto udakato ca kacchapo āgantvā ‘‘ kiṃ nu kho kātabban ’’ ti mantayiṃsu .
Atha satapatto kacchapaṃ āmantetvā ‘‘ samma , tava dantā atthi , tvaṃ imaṃ pāsaṃ chinda , ahaṃ gantvā yathā so nāgacchati , tathā karissāmi , evaṃ amhehi dvīhipi kataparakkamena sahāyo no jīvitaṃ labhissatī ’’ ti imamatthaṃ pakāsento paṭhamaṃ gāthamāha –
111.
‘‘ Iṅgha vaṭṭamayaṃ pāsaṃ , chinda dantehi kacchapa ;
Ahaṃ tathā karissāmi , yathā nehiti luddako ’’ ti .
Atha kacchapo cammavarattaṃ khādituṃ ārabhi , satapatto luddakassa vasanagāmaṃ gato avidūre rukkhe nisīdi .
Luddako paccūsakāleyeva sattiṃ gahetvā nikkhami .
Sakuṇo tassa nikkhamanabhāvaṃ ñatvā vassitvā pakkhe papphoṭetvā taṃ purimadvārena nikkhamantaṃ mukhe pahari .
Luddo ‘‘ kāḷakaṇṇinā sakuṇenamhi pahaṭo ’’ ti nivattitvā thokaṃ sayitvā puna sattiṃ gahetvā uṭṭhāsi .
Sakuṇo ‘‘ ayaṃ paṭhamaṃ purimadvārena nikkhanto idāni pacchimadvārena nikkhamissatī ’’ ti ñatvā gantvā pacchimagehe nisīdi .
Luddopi
P2.154 ‘‘ purimadvārena me nikkhantena kāḷakaṇṇī sakuṇo diṭṭho , idāni pacchimadvārena nikkhamissāmī ’’ ti pacchimadvārena nikkhami , sakuṇo puna vassitvā gantvā mukhe pahari .Luddo ‘‘ punapi kāḷakaṇṇīsakuṇena pahaṭo , na dāni me esa nikkhamituṃ detī ’’ ti nivattitvā yāva aruṇuggamanā sayitvā aruṇuggamanavelāya sattiṃ gahetvā nikkhami .
Sakuṇo vegena gantvā ‘‘ luddo āgacchatī ’’ ti bodhisattassa kathesi .
Tasmiṃ
M2.141 khaṇe kacchapena ekameva cammavaddhaṃ ṭhapetvā sesavarattā khāditā honti .Dantā panassa patanākārappattā jātā , mukhato lohitaṃ paggharati .
Bodhisatto luddaputtaṃ sattiṃ gahetvā asanivegena āgacchantaṃ disvā taṃ vaddhaṃ chinditvā vanaṃ pāvisi , sakuṇo rukkhagge nisīdi , kacchapo pana dubbalattā tattheva nipajji .
Luddo kacchapaṃ gahetvā pasibbake pakkhipitvā ekasmiṃ khāṇuke laggesi .
Bodhisatto nivattitvā olokento kacchapassa gahitabhāvaṃ ñatvā ‘‘ sahāyassa jīvitadānaṃ dassāmī ’’ ti dubbalo viya hutvā luddassa attānaṃ dassesi .
So ‘‘ dubbalo esa bhavissati , māressāmi nan ’’ ti sattiṃ ādāya anubandhi .
Bodhisatto nātidūre nāccāsanne gacchanto taṃ ādāya araññaṃ pāvisi , dūraṃ gatabhāvaṃ ñatvā padaṃ vañcetvā aññena maggena vātavegena gantvā siṅgena pasibbakaṃ ukkhipitvā bhūmiyaṃ pātetvā
V2.128 phāletvā kacchapaṃ nīhari .Satapattopi rukkhā otari .
Bodhisatto dvinnampi ovādaṃ dadamāno ‘‘ ahaṃ tumhe nissāya jīvitaṃ labhiṃ , tumhehi sahāyakassa kattabbaṃ mayhaṃ kataṃ , idāni luddo āgantvā tumhe gaṇheyya , tasmā , samma satapatta , tvaṃ attano puttake gahetvā aññattha yāhi , tvampi , samma kacchapa , udakaṃ pavisāhī ’’ ti āha .
Te tathā akaṃsu .
Satthā abhisambuddho hutvā dutiyaṃ gāthamāha –
112.
‘‘ Kacchapo
P2.155 pāvisī vāriṃ , kuruṅgo pāvisī vanaṃ ;Satapatto dumaggamhā , dūre putte apānayī ’’ ti .
Tattha apānayīti ānayi , gahetvā agamāsīti attho ;
Luddopi taṃ ṭhānaṃ āgantvā kañci apassitvā chinnapasibbakaṃ gahetvā domanassappatto attano gehaṃ agamāsi .
Te tayopi sahāyā yāvajīvaṃ vissāsaṃ acchinditvā yathākammaṃ gatā .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā luddako devadatto ahosi , satapatto sāriputto , kacchapo moggallāno , kuruṅgamigo pana ahameva ahosin ’’ ti .
Kuruṅgamigajātakavaṇṇanā chaṭṭhā .