[294]4. Jambukhādakajātakavaṇṇanā
Koyaṃ bindussaro vaggūti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattakokālike ārabbha kathesi .
Tadā hi devadatte parihīnalābhasakkāre kokāliko kulāni upasaṅkamitvā ‘‘ devadattatthero nāma mahāsammatapaveṇiyā okkākarājavaṃse jāto asambhinnakhattiyavaṃse vaḍḍhito tipiṭakadharo jhānalābhī madhurakatho dhammakathiko , detha karotha therassā ’’ ti devadattassa vaṇṇaṃ bhāsati .
Devadattopi ‘‘ kokāliko udiccabrāhmaṇakulā nikkhamitvā pabbajito bahussuto dhammakathiko , detha karotha kokālikassā ’’ ti kokālikassa vaṇṇaṃ bhāsati .
Iti te aññamaññassa vaṇṇaṃ bhāsitvā kulagharesu bhuñjantā vicaranti .
Athekadivasaṃ dhammasabhāyaṃ bhikkhū
M2.396 kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ –‘‘ āvuso devadattakokālikā , aññamaññassa abhūtaguṇakathaṃ kathetvā bhuñjantā vicarantī ’’ ti .
Satthā āgantvā ‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā ’’ ti pucchitvā ‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte ‘‘ na , bhikkhave , idāneva te aññamaññassa abhūtaguṇakathaṃ kathetvā bhuñjanti , pubbepevaṃ bhuñjiṃsuyevā ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte
V2.363 bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto aññatarasmiṃ jambuvanasaṇḍe rukkhadevatā hutvāP2.439 nibbatti .Tatreko kāko jambusākhāya nisinno jambupakkāni khādati .
Atheko siṅgālo āgantvā uddhaṃ olokento kākaṃ disvā ‘‘ yaṃnūnāhaṃ imassa abhūtaguṇakathaṃ kathetvā jambūni khādeyyan ’’ ti tassa vaṇṇaṃ kathento imaṃ gāthamāha –
130.
‘‘ Koyaṃ bindussaro vaggu , saravantānamuttamo ;
Accuto jambusākhāya , moracchāpova kūjatī ’’ ti .
Tattha bindussaroti bindunā avisārena piṇḍitena sarena samannāgato .
Vaggūti madhurasaddo .
Accutoti na cuto sannisinno .
Moracchāpova kūjatīti taruṇamorova manāpena saddena ‘‘ ko nāmeso kūjatī ’’ ti vadati .
Atha naṃ kāko paṭipasaṃsanto dutiyaṃ gāthamāha –
131.
‘‘ Kulaputtova jānāti , kulaputtaṃ pasaṃsituṃ ;
Byagghacchāpasarīvaṇṇa , bhuñja samma dadāmi te ’’ ti .
Tattha byagghacchāpasarīvaṇṇāti tvaṃ amhākaṃ byagghapotakasamānavaṇṇova khāyasi , tena taṃ vadāmi ambho byagghacchāpasarīvaṇṇa .
Bhuñja , samma , dadāmi teti vayassa yāvadatthaṃ jambupakkāni khāda , ahaṃ te dadāmīti .
Evañca pana vatvā jambusākhaṃ cāletvā phalāni pātesi .
Atha tasmiṃ jamburukkhe adhivatthā devatā te ubhopi abhūtaguṇakathaṃ kathetvā jambūni khādante disvā tatiyaṃ gāthamāha –
132.
‘‘ Cirassaṃ
M2.397 vata passāmi , musāvādī samāgate ;Vantādaṃ kuṇapādañca , aññamaññaṃ pasaṃsake ’’ ti .
Tattha vantādan ti paresaṃ vantabhattakhādakaṃ kākaṃ .
Kuṇapādañcāti kuṇapakhādakaṃ siṅgālañca .
Imañca pana gāthaṃ vatvā sā devatā bheravarūpārammaṇaṃ dassetvā te tato palāpesi .
Satthā
V2.364P2.440 imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –‘‘ tadā siṅgālo devadatto ahosi , kāko kokāliko , rukkhadevatā pana ahameva ahosin ’’ ti .
Jambukhādakajātakavaṇṇanā catutthā .