[266]6. Vātaggasindhavajātakavaṇṇanā

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

[266]6. Vātaggasindhavajātakavaṇṇanā

YenāsiM2.305 kisiyā paṇḍūti idaṃ satthā jetavane viharanto sāvatthiyaṃ aññataraṃ kuṭumbikaṃ ārabbha kathesi .

Sāvatthiyaṃ kirekā abhirūpā itthī ekaṃ abhirūpaṃ kuṭumbikaṃ disvā paṭibaddhacittā ahosi , sakalasarīraṃ jhāyamāno viyassā abbhantare kilesaggi uppajji .

Sā neva kāyassādaṃ labhi , na cittassādaṃ , bhattampissā na rucci , kevalaṃ mañcakaaṭaniṃ gahetvā nipajji .

Atha naṃ upaṭṭhāyikā ca sahāyikā ca pucchiṃsu –

‘‘ kiṃ nu kho tvaṃ kampamānacittā aṭaniṃ gahetvā nipannā , kiṃ te aphāsukan ’’ ti .

Sā ekaṃ dve vāre akathetvā punappunaṃ vuccamānā tamatthaṃ ārocesi .

Atha naṃ tā samassāsetvā ‘‘ tvaṃ mā cintayi , mayaṃ taṃV2.280 ānessāmā ’’ ti vatvā gantvā kuṭumbikena saddhiṃ mantesuṃ , so paṭikkhipitvā punappunaṃ vuccamāno adhivāsesi .

Tā ‘‘ asukadivase asukavelāyaṃ āgacchā ’’ ti paṭiññaṃ gahetvā gantvā tassā ārocesuṃ .

Sā attano sayanagabbhaṃ sajjetvā attānaṃ alaṅkaritvā sayanapiṭṭhe nisinnā tasmiṃ āgantvā sayanekadese nisinne cintesi –

‘‘ sacāhaṃ imassaP2.338 garukaṃ akatvā idāneva okāsaṃ karissāmi , issariyaṃ me parihāyissati , āgatadivaseyeva okāsakaraṇaṃ nāma akāraṇaṃ , ajja na maṅkuṃ katvā aññasmiṃ divase okāsaṃ karissāmī ’’ ti .

Atha naṃ hatthagahaṇādivasena keḷiṃ kātuṃ āraddhaṃ hatthe gahetvā ‘‘ apehi apehi , na me tayā attho ’’ ti nibbhacchesi .

So osakkitvā lajjito uṭṭhāya attano gehameva gato .

Itarā itthiyo tāya tathā katabhāvaṃ ñatvā kuṭumbike nikkhante taṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu –

‘‘ tvaṃ etasmiṃ paṭibaddhacittā āhāraṃ paṭikkhipitvā nipajji , atha naṃ mayaṃ punappunaṃ yācitvā ānayimha , tassa kasmā okāsaṃ na akāsī ’’ ti .

Sā tamatthaṃ ārocesi .

Itarā ‘‘ tena hi paññāyissasī ’’ ti vatvā pakkamiṃsu .

Kuṭumbiko puna nivattitvāpi na olokesi .

Sā taṃ alabhamānā nirāhārā tattheva jīvitakkhayaṃ pāpuṇi .

Kuṭumbiko tassā matabhāvaṃ ñatvā bahuṃ mālāgandhavilepanaṃ ādāya jetavanaṃ gantvā satthāraṃ pūjetvā ekamantaṃ nisīditvā satthārā ca ‘‘ kiṃ nu kho , upāsaka , na paññāyasī ’’ ti pucchite tamatthaṃ ārocetvā ‘‘ svāhaṃ , bhante , ettakaṃ kālaṃ lajjāya buddhupaṭṭhānaṃ nāgato ’’ ti āha .

Satthā ‘‘ naM2.306 , upāsaka , idānevesā kilesavasena taṃ pakkosāpetvā āgatakāle taṃ okāsaṃ akatvā lajjāpesi , pubbepi pana paṇḍitesu paṭibaddhacittā hutvā pakkosāpetvā āgatakāle okāsaṃ akatvā kilametvāva uyyojesī ’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari .

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto sindhavakule nibbattitvā vātaggasindhavo nāma hutvā tassa maṅgalaasso ahosi .

Assagopakā taṃ netvā gaṅgāyaṃ nhāpenti .

Atha naṃ bhaddalī nāma gadrabhī disvā paṭibaddhacittā hutvā kilesavasena kampamānā neva tiṇaṃ khādiP2.339 , na udakaṃ pivi , parisussitvā kisā aṭṭhicammamattā ahosi .

Atha naṃ putto gadrabhapotako mātaraṃ parisussamānaṃ disvā ‘‘ kiṃ nu kho tvaṃ , amma , neva tiṇaṃ khādasi , na udakaṃ pivasi , parisussitvā tattha tattha kampamānā nipajjasi , kiṃ te aphāsukan ’’ ti pucchi .

Sā akathetvā punappunaṃ vuccamānā tamatthaṃ kathesi .

Atha naṃ putto samassāsetvā ‘‘ amma , mā cintayi , ahaṃ taṃ ānessāmī ’’ ti vatvā vātaggasindhavassa nhāyituṃV2.281 āgatakāle taṃ upasaṅkamitvā ‘‘ tāta , mayhaṃ mātā tumhesu paṭibaddhacittā nirāhārā sussitvā marissati , jīvitadānamassā dethā ’’ ti āha .

‘‘ Sādhu , tāta , dassāmi , assagopakā maṃ nhāpetvā thokaṃ gaṅgātīre vicaraṇatthāya vissajjenti , tvaṃ mātaraṃ gahetvā taṃ padesaṃ ehī ’’ ti .

So gantvā mātaraṃ ānetvā tasmiṃ padese vissajjetvā ekamantaṃ paṭicchanno aṭṭhāsi .

Assagopakāpi vātaggasindhavaṃ tasmiṃ ṭhāne vissajjesuṃ .

So taṃ gadrabhiṃ oloketvā upasaṅkami .

Atha sā gadrabhī tasmiṃ upasaṅkamitvā attano sarīraṃ upasiṅghamāne ‘‘ sacāhaṃ garuṃ akatvā āgatakkhaṇeyevassa okāsaṃ karissāmi , evaṃ me yaso ca issariyañca parihāyissati , anicchamānā viya bhavituṃ vaṭṭatī ’’ ti cintetvā sindhavassa heṭṭhāhanuke pādena paharitvā palāyi , dantamūlamassa bhijjitvā gatakālo viya ahosi .

Vātaggasindhavo ‘‘ ko me etāya attho ’’ tiP2.340 lajjito tatova palāyi .

Sā vippaṭisārinī hutvā tattheva patitvā socamānā nipajji .

AthaM2.307 naṃ putto upasaṅkamitvā pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha –

46.

‘‘ Yenāsi kisiyā paṇḍu , yena bhattaṃ na ruccati ;

Ayaṃ so āgato bhattā , kasmā dāni palāyasī ’’ ti .

Tattha yenāti tasmiṃ paṭibaddhacittatāya yena kāraṇabhūtena .

Puttassa vacanaṃ sutvā gadrabhī dutiyaṃ gāthamāha –

47.

‘‘ Sace panādikeneva , santhavo nāma jāyati ;

Yaso hāyati itthīnaṃ , tasmā tāta palāyahan ’’ ti .

Tattha ādikenevātiāditova paṭhamameva .

Santhavoti methunadhammasaṃyogavasena mittasanthavo .

Yaso hāyati itthīnan ti , tāta , itthīnañhi garukaṃ akatvā āditova santhavaṃ kurumānānaṃ yaso hāyati , issariyagabbitabhāvo parihāyatīti .

Evaṃ sā itthīnaṃ sabhāvaṃ puttassa kathesi .

TatiyagāthaṃV2.282 pana satthā abhisambuddho hutvā āha –

48.

‘‘ Yasassinaṃ kule jātaṃ , āgataṃ yā na icchati ;

Socati cirarattāya , vātaggamiva bhaddalī ’’ ti .

Tattha yasassinan ti yasasampannaṃ .

Yā na icchatīti yā itthī tathārūpaṃ purisaṃ na icchati .

Cirarattāyāti cirarattaṃ , dīghamaddhānanti attho .

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi , saccapariyosāne kuṭumbiko sotāpattiphale patiṭṭhahi .

‘‘ Tadā gadrabhī sā itthī ahosi , vātaggasindhavo pana ahameva ahosin ’’ ti .

Vātaggasindhavajātakavaṇṇanā chaṭṭhā .

Issues

Select Version

( Dutiyo bhāgo )

( Dutiyo bhāgo )