[250]10. Kapijātakavaṇṇanā

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

[250]10. Kapijātakavaṇṇanā

Ayaṃ isī upasamasaṃyame ratoti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ kuhakaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi .

Tassa hi kuhakabhāvo bhikkhūsu pākaṭo jāto .

Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ –

‘‘ āvuso , asuko bhikkhu niyyānike buddhasāsane pabbajitvā kuhakavattaṃ pūretī ’’ ti .

Satthā āgantvāV2.225 ‘‘ kāya nuttha , bhikkhaveP2.269 , etarahi kathāya sannisinnā ’’ ti pucchitvā ‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte ‘‘ na , bhikkhave , esa bhikkhu idāneva , pubbepi kuhakoyeva , aggimattassa kāraṇā makkaṭo hutvā kohaññamakāsī ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto puttassa ādhāvitvā paridhāvitvā vicaraṇakāle brāhmaṇiyā matāya puttaṃ aṅkenādāya himavantaṃM2.246 pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā tampi puttaṃ tāpasakumārakaṃ katvā paṇṇasālāya vāsaṃ kappesi .

Vassārattasamaye acchinnadhāre deve vassante eko makkaṭo sītapīḷito dante khādanto kampanto vicarati .

Bodhisatto mahante dārukkhandhe āharitvā aggiṃ katvā mañcake nipajji , puttakopissa pāde parimajjamāno nisīdi .

So makkaṭo ekassa matatāpasassa santakāni vakkalāni nivāsetvā ca pārupitvā ca ajinacammaṃ aṃse katvā kājakamaṇḍaluṃ ādāya isivesenāgantvā paṇṇasāladvāre aggissa kāraṇā kuhakakammaṃ katvā aṭṭhāsi .

Tāpasakumārako taṃ disvā ‘‘ tāta , tāpaso eko sītapīḷito kampamāno tiṭṭhati , idha naṃ pakkosatha , visibbessatī ’’ ti pitaraṃ āyācanto paṭhamaṃ gāthamāha –

200.

‘‘ Ayaṃ isī upasamasaṃyame rato , sa tiṭṭhati sisirabhayena aṭṭito ;

Handa ayaṃ pavisatumaṃ agārakaṃ , vinetu sītaṃ darathañca kevalan ’’ ti .

Tattha upasamasaṃyame ratoti rāgādikilesaupasame ca sīlasaṃyame ca rato .

Sa tiṭṭhatīti so tiṭṭhati .

Sisirabhayenāti vātavuṭṭhijanitassa sisirassa bhayena .

Aṭṭitoti pīḷito .

Pavisatuman ti pavisatu imaṃ .

Kevalan ti sakalaṃ anavasesaṃ .

Bodhisatto puttassa vacanaṃ sutvā uṭṭhāya olokento makkaṭabhāvaṃ ñatvā dutiyaṃ gāthamāha –

201.

‘‘ NāyaṃP2.270 isī upasamasaṃyame rato , kapī ayaṃ dumavarasākhagocaro ;

So dūsako rosako cāpi jammo , sace vajemampi dūseyyagāran ’’ ti .

Tattha dumavarasākhagocaroti dumavarānaṃ sākhagocaro .

So dūsako rosako cāpi jammoti so evaṃ gatagataṭṭhānassa dūsanato dūsako , ghaṭṭanatāya rosako , lāmakabhāvena jammo .

Sace vajetiV2.226 yadi imaṃ paṇṇasālaṃ vaje paviseyya , sabbaṃ uccārapassāvakaraṇena ca aggidānena ca dūseyyāti .

EvañcaM2.247 pana vatvā bodhisatto ummukaṃ gahetvā taṃ santāsetvā palāpesi .

So uppatitvā vanaṃ pakkhanto tathā pakkhantova ahosi , na puna taṃ ṭhānaṃ agamāsi .

Bodhisatto abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā tāpasakumārassa kasiṇaparikammaṃ ācikkhi , sopi abhiññā ca samāpattiyo ca uppādesi .

Te ubhopi aparihīnajjhānā brahmalokaparāyaṇā ahesuṃ .

Satthā ‘‘ na , bhikkhave , idāneva , porāṇato paṭṭhāyapesa kuhakoyevā ’’ ti imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi .

Saccapariyosāne keci sotāpannā , keci sakadāgāmino , keci anāgāmino keci arahanto ahesuṃ .

‘‘ Tadā makkaṭo kuhakabhikkhu ahosi , putto rāhulo , pitā pana ahameva ahosin ’’ ti .

Kapijātakavaṇṇanā dasamā .

Siṅgālavaggo dasamo .

Tassuddānaṃ –

Sabbadāṭhī ca sunakho , guttilo vigaticchā ca ;

Mūlapariyāyaṃ bālovādaṃ , pādañjali kiṃ sukopamaṃ ;

Sālakaṃ kapi te dasa .

Atha vagguddānaṃ –

Daḷhavaggo ca santhavo , kalyāṇadhammāsadiso ;

Rūhako daḷhavaggo ca , bīraṇathambhakāsāvo ;

Upāhano siṅgālo ca , dasavaggā duke siyuṃ .

Dukanipātavaṇṇanā niṭṭhitā .

Issues

Select Version

( Dutiyo bhāgo )

( Dutiyo bhāgo )