[165]5. Nakulajātakavaṇṇanā
Saddhiṃ katvā amittenāti idaṃ satthā jetavane viharanto seṇibhaṇḍanaṃ ārabbha kathesi .
Vatthu heṭṭhā uragajātake ( jā .1.2.7-8) kathitasadisameva .
Idhāpi satthā ‘‘ na , bhikkhave , ime dve mahāmattā idāneva mayā samaggā katā , pubbepāhaṃ ime samagge akāsiṃyevā ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ gāmake brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ
P2.53 sabbasippāni uggahetvā gharāvāsaṃ pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā uñchācariyāya vanamūlaphalāhāro himavantapadese vāsaṃ kappesi .Tassa caṅkamanakoṭiyaṃ ekasmiṃ vammike nakulo , tasseva santike ekasmiṃ rukkhabile sappo ca vāsaṃ kappesi .
Te ubhopi ahinakulā niccakālaṃ kalahaṃ karonti .
Bodhisatto tesaṃ kalahe ādīnavañca mettābhāvanāya ca ānisaṃsaṃ kathetvā ‘‘ kalahaṃ nāma akatvā samaggavāsaṃ vasituṃ vaṭṭatī ’’ ti ovaditvā ubhopi te samagge akāsi .
Atha sappassa bahinikkhantakāle nakulo caṅkamanakoṭiyaṃ vammikassa biladvāre sīsaṃ nīharitvā mukhaṃ vivaritvā nipanno assasanto passasanto niddaṃ upagañchi .
Bodhisatto taṃ tathā
V2.43 niddāyamānaṃ disvā ‘‘ kiṃ nu kho te nissāya bhayaṃ uppannan ’’ ti pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha – 29.
‘‘ Sandhiṃ katvā amittena , aṇḍajena jalābuja ;
Vivariya dāṭhaṃ sesi , kuto te bhayamāgatan ’’ ti .
Tattha
M2.48 sandhiṃ katvāti mittabhāvaṃ karitvā .Aṇḍajenāti aṇḍakose nibbattena nāgena .
Jalābujāti nakulaṃ ālapati .
So hi jalābumhi jātattā ‘‘ jalābujo ’’ ti vuccati .
Vivariyāti vivaritvā .
Evaṃ bodhisattena vutto nakulo ‘‘ ayya , paccāmitto nāma na avajānitabbo āsaṅkitabboyevā ’’ ti vatvā dutiyaṃ gāthamāha –
30.
‘‘ Saṅketheva amittasmiṃ , mittasmimpi na vissase ;
Abhayā bhayamuppannaṃ , api mūlāni kantatī ’’ ti .
Tattha abhayā bhayamuppannan ti na ito te bhayamuppannanti abhayo , ko so ?
Mitto .
Yañhi mittasmimpi vissāse sati tato bhayaṃ uppajjati , taṃ mūlāni pi kantati , mittassa sabbarandhānaṃ viditattā mūlaghaccāya saṃvattatīti attho .
Atha
P2.54 naṃ bodhisatto ‘‘ mā bhāyi , yathā sappo tayi na dubbhati , evamahaṃ karissāmi , tvaṃ ito paṭṭhāya tasmiṃ āsaṅkaṃ mā karī ’’ ti ovaditvā cattāro brahmavihāre bhāvetvā brahmalokaparāyaṇo ahosi .Tepi yathākammaṃ gatā .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā sappo ca nakulo ca ime dve mahāmattā ahesuṃ , tāpaso pana ahameva ahosin ’’ ti .
Nakulajātakavaṇṇanā pañcamā .