Issues
Select Version
( Dutiyo bhāgo )
( Dutiyo bhāgo )

[168]8. Sakuṇagghijātakavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

[168]8. Sakuṇagghijātakavaṇṇanā
SenoV2.48M2.53 balasā patamānoti idaṃ satthā jetavane viharanto attajjhāsayaṃ sakuṇovādasuttaṃ ( saṃ . ni .5.372) ārabbha kathesi .
Ekadivasañhi satthā bhikkhū āmantetvā ‘‘ gocare , bhikkhave , caratha sake pettike visaye ’’ ti ( saṃ . ni .5.372) imaṃ saṃyuttamahāvagge suttantaṃ kathentoP2.59 ‘‘ tumhe tāva tiṭṭhatha , pubbe tiracchānagatāpi sakaṃ pettikavisayaṃ pahāya agocare carantā paccāmittānaṃ hatthapathaṃ gantvāpi attano paññāsampattiyā upāyakosallena paccāmittānaṃ hatthā mucciṃsū ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto lāpasakuṇayoniyaṃ nibbattitvā naṅgalakaṭṭhakaraṇe leḍḍuṭṭhāne vāsaṃ kappesi .
So ekadivasaṃ ‘‘ sakavisaye gocaragahaṇaṃ pahāya paravisaye gocaraṃ gaṇhissāmī ’’ ti aṭavipariyantaṃ agamāsi .
Atha naṃ tattha gocaraṃ gaṇhantaṃ disvā sakuṇagghi sahasā ajjhappattā aggahesi .
So sakuṇagghiyā hariyamāno evaṃ paridevasi –
‘‘ mayamevamha alakkhikā , mayaṃ appapuññā , ye mayaṃ agocare carimha paravisaye , sacejja mayaṃ gocare careyyāma sake pettike visaye , na myāyaṃ sakuṇagghi alaṃ abhavissa yadidaṃ yuddhāyā ’’ ti .
‘‘ Ko pana , te lāpa , gocaro sako pettiko visayo ’’ ti ?
‘‘ Yadidaṃ naṅgalakaṭṭhakaraṇaṃ leḍḍuṭṭhānan ’’ ti .
Atha naṃ sakuṇagghi sake bale apatthaddhā amuñci –
‘‘ gaccha kho , tvaṃ lāpa , tatrapi me gantvā na mokkhasī ’’ ti .
So tattha gantvā mahantaṃ leḍḍuṃ abhiruhitvā ‘‘ ehi kho dāni sakuṇagghī ’’ ti senaṃ avhayanto aṭṭhāsi .
Sakuṇagghi sake bale apatthaddhā ubho pakkhe sannayha lāpasakuṇaṃ sahasā ajjhappattā .
Yadā pana taṃ lāpo ‘‘ bahuāgatā kho myāyaṃ sakuṇagghī ’’ ti aññāsi , atha parivattitvā tasseva leḍḍussa antaraṃ paccāpādi .
Sakuṇagghi vegaṃ sandhāretuṃ asakkontī tattheva uraṃ paccatāḷesi .
Evaṃ sā bhinnena hadayena nikkhantehi akkhīhi jīvitakkhayaṃ pāpuṇi .
SatthāP2.60 imaṃ atītaṃ dassetvā ‘‘ evaṃ , bhikkhave , tiracchānagatāpi agocare carantā sapattahatthaṃ gacchanti , gocare pana sake pettike visaye carantā sapatte niggaṇhanti , tasmā tumhepi mā agocare caratha paravisaye .
AgocareM2.54 , bhikkhave , carataṃ paravisaye lacchati māro otāraṃ , lacchati māro ārammaṇaṃ .
Ko ca , bhikkhave , bhikkhuno agocaro paravisayo ?
Yadidaṃ pañca kāmaguṇā .
Katame pañca ?
Cakkhuviññeyyā rūpā … pe … ayaṃ , bhikkhave , bhikkhuno agocaro paravisayo ’’ ti vatvā abhisambuddho hutvā paṭhamaṃ gāthamāha –
35.
‘‘ SenoV2.49 balasā patamāno , lāpaṃ gocaraṭhāyinaṃ ;
Sahasā ajjhappattova , maraṇaṃ tenupāgamī ’’ ti .
Tattha balasā patamānoti ‘‘ lāpaṃ gaṇhissāmī ’’ ti balena thāmena patamāno .
Gocaraṭhāyinan ti sakavisayā nikkhamitvā gocaratthāya aṭavipariyante ṭhitaṃ .
Ajjhappattoti sampatto .
Maraṇaṃ tenupāgamīti tena kāraṇena maraṇaṃ patto .
Tasmiṃ pana maraṇaṃ patte lāpo nikkhamitvā ‘‘ diṭṭhā vata me paccāmittassa piṭṭhī ’’ ti tassa hadaye ṭhatvā udānaṃ udānento dutiyaṃ gāthamāha –
36.
‘‘ Sohaṃ nayena sampanno , pettike gocare rato ;
Apetasattu modāmi , sampassaṃ atthamattano ’’ ti .
Tattha nayenāti upāyena .
Atthamattanoti attano arogabhāvasaṅkhātaṃ vuḍḍhiṃ .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi , saccapariyosāne bahū bhikkhū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsu .
‘‘ Tadā seno devadatto ahosi , lāpo pana ahameva ahosin ’’ ti .
Sakuṇagghijātakavaṇṇanā aṭṭhamā .