[261]1. Padumajātakavaṇṇanā
Yathā
V2.266 kesā ca massū cāti idaṃ satthā jetavane viharanto ānandabodhimhi mālāpūjakārake bhikkhū ārabbha kathesi .Vatthu kāliṅgabodhijātake āvibhavissati .
So pana ānandattherena ropitattā ‘‘ ānandabodhī ’’ ti jāto .
Therena hi jetavanadvārakoṭṭhake bodhissa ropitabhāvo sakalajambudīpe patthari .
Athekacce janapadavāsino bhikkhū ‘‘ ānandabodhimhi mālāpūjaṃ karissāmā ’’ ti jetavanaṃ
M2.291 āgantvā satthāraṃ vanditvā punadivase sāvatthiṃ pavisitvā uppalavīthiṃ gantvā mālaṃ alabhitvā āgantvā ānandattherassa ārocesuṃ –‘‘ āvuso , mayaṃ ‘ bodhimhi mālāpūjaṃ karissāmā ’ ti uppalavīthiṃ gantvā ekamālampi na labhimhā ’’ ti .
Thero ‘‘ ahaṃ vo , āvuso , āharissāmī ’’ ti uppalavīthiṃ gantvā bahū nīluppalakalāpe ukkhipāpetvā āgamma tesaṃ dāpesi , te tāni gahetvā bodhissa pūjaṃ kariṃsu .
Taṃ pavattiṃ sutvā dhammasabhāyaṃ bhikkhū therassa guṇakathaṃ samuṭṭhāpesuṃ –
‘‘ āvuso , jānapadā bhikkhū appapuññā uppalavīthiṃ gantvā mālaṃ na labhiṃsu , thero pana gantvāva āharāpesī ’’ ti .
Satthā āgantvā ‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā ’’ ti pucchitvā ‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte ‘‘ na , bhikkhave , idāneva
P2.322 vattuchekā kathākusalā mālaṃ labhanti , pubbepi labhiṃsuyevā ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto seṭṭhiputto ahosi .
Antonagare ca ekasmiṃ sare padumāni pupphanti .
Eko chinnanāso puriso taṃ saraṃ rakkhati .
Athekadivasaṃ bārāṇasiyaṃ ussave ghuṭṭhe mālaṃ piḷandhitvā ussavaṃ kīḷitukāmā tayo seṭṭhiputtā ‘‘ nāsacchinnassa abhūtena vaṇṇaṃ vatvā mālaṃ yācissāmā ’’ ti tassa padumāni bhañjanakāle sarassa santikaṃ gantvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu .
Tesu eko taṃ āmantetvā paṭhamaṃ gāthamāha –
31.
‘‘ Yathā
V2.267 kesā ca massū ca , chinnaṃ chinnaṃ virūhati ;Evaṃ ruhatu te nāsā , padumaṃ dehi yācito ’’ ti .
So tassa kujjhitvā padumaṃ na adāsi .
Athassa dutiyo dutiyaṃ gāthamāha –
32.
‘‘ Yathā sāradikaṃ bījaṃ , khette vuttaṃ virūhati ;
Evaṃ ruhatu te nāsā , padumaṃ dehi yācito ’’ ti .
Tattha sāradikan ti saradasamaye gahetvā nikkhittaṃ sārasampannaṃ bījaṃ .
So tassapi kujjhitvā padumaṃ na adāsi .
Athassa tatiyo tatiyaṃ gāthamāha –
33.
‘‘ Ubhopi
M2.292 palapantete , api padmāni dassati ;Vajjuṃ vā te na vā vajjuṃ , natthi nāsāya rūhanā ;
Dehi samma padumāni , ahaṃ yācāmi yācito ’’ ti .
Tattha ubhopi palapanteteti ete dvepi musā vadanti .
Api padmānīti ‘‘ api nāma no padumāni dassatī ’’ ti cintetvā evaṃ vadanti .
Vajjuṃ vā
P2.323 te na vā vajjun ti ‘‘ tava nāsā ruhatū ’’ ti evaṃ vadeyyuṃ vā na vā vadeyyuṃ , etesaṃ vacanaṃ appamāṇaṃ , sabbatthāpi natthi nāsāya ruhanā , ahaṃ pana te nāsaṃ paṭicca na kiñci vadāmi , kevalaṃ yācāmi , tassa me dehi , samma , padumāni yācitoti .Taṃ sutvā padumasaragopako ‘‘ imehi dvīhi musāvādo kathito , tumhehi sabhāvo kathito , tumhākaṃ anucchavikāni padumānī ’’ ti mahantaṃ padumakalāpaṃ ādāya tassa datvā attano padumasarameva gato .
Satthā
V2.268 imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –‘‘ tadā padumalābhī seṭṭhiputto ahameva ahosin ’’ ti .
Padumajātakavaṇṇanā paṭhamā .