[264]4. Mahāpanādajātakavaṇṇanā
Panādo nāma so rājāti idaṃ satthā gaṅgātīre nisinno bhaddajittherassānubhāvaṃ ārabbha kathesi .
Ekasmiñhi samaye satthā sāvatthiyaṃ vassaṃ vasitvā ‘‘ bhaddajikumārassa saṅgahaṃ karissāmī ’’ ti bhikkhusaṅghaparivuto cārikaṃ caramāno bhaddiyanagaraṃ patvā jātiyāvane tayo māse
V2.275 vasi kumārassa ñāṇaparipākaṃ āgamayamāno .Bhaddajikumāro mahāyaso asītikoṭivibhavassa bhaddiyaseṭṭhino ekaputtako .
Tassa tiṇṇaṃ utūnaṃ anucchavikā tayo pāsādā ahesuṃ .
Ekekasmiṃ cattāro cattāro māse vasati .
Ekasmiṃ vasitvā nāṭakaparivuto mahantena yasena aññaṃ pāsādaṃ gacchati .
Tasmiṃ khaṇe ‘‘ kumārassa yasaṃ passissāmā ’’ ti sakalanagaraṃ saṅkhubhi , pāsādantare cakkāticakkāni mañcātimañcāni bandhanti .
Satthā
M2.300 tayo māse vasitvā ‘‘ mayaṃ gacchāmā ’’ ti nagaravāsīnaṃ ārocesi .Nāgarā ‘‘ bhante , sve gamissathā ’’ ti satthāraṃ nimantetvā dutiyadivase buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ sajjetvā nagaramajjhe maṇḍapaṃ katvā alaṅkaritvā āsanāni paññapetvā kālaṃ ārocesuṃ .
Satthā bhikkhusaṅghaparivuto tattha gantvā nisīdi , manussā mahādānaṃ adaṃsu .
Satthā niṭṭhitabhattakicco madhurassarena anumodanaṃ ārabhi .
Tasmiṃ khaṇe bhaddajikumāropi pāsādato pāsādaṃ gacchati
P2.332 , tassa sampattidassanatthāya taṃ divasaṃ na koci agamāsi , attano manussāva parivāresuṃ .So manusse pucchi –
‘‘ aññasmiṃ kāle mayi pāsādato pāsādaṃ gacchante sakalanagaraṃ saṅkhubhati , cakkāticakkāni mañcātimañcāni bandhanti , ajja pana ṭhapetvā mayhaṃ manusse añño koci natthi , kiṃ nu kho kāraṇan ’’ ti .
‘‘ Sāmi , sammāsambuddho imaṃ bhaddiyanagaraṃ upanissāya tayo māse vasitvā ajjeva gamissati , so bhattakiccaṃ niṭṭhāpetvā mahājanassa dhammaṃ deseti , sakalanagaravāsinopi tassa dhammakathaṃ suṇantī ’’ ti .
So ‘‘ tena hi etha , mayampi suṇissāmā ’’ ti sabbābharaṇapaṭimaṇḍitova mahantena parivārena upasaṅkamitvā parisapariyante ṭhito dhammaṃ suṇanto ṭhitova sabbakilese khepetvā aggaphalaṃ arahattaṃ pāpuṇi .
Satthā bhaddiyaseṭṭhiṃ āmantetvā ‘‘ mahāseṭṭhi , putto te alaṅkatapaṭiyattova dhammakathaṃ suṇanto arahatte patiṭṭhito , tenassa ajjeva pabbajituṃ vā vaṭṭati parinibbāyituṃ vā ’’ ti āha .
‘‘ Bhante , mayhaṃ puttassa parinibbānena kiccaṃ natthi , pabbājetha naṃ , pabbājetvā ca pana naṃ gahetvā sve amhākaṃ gehaṃ upasaṅkamathā ’’ ti .
Bhagavā nimantanaṃ adhivāsetvā kulaputtaṃ ādāya vihāraṃ gantvā pabbājetvā upasampadaṃ dāpesi .
Tassa mātāpitaro sattāhaṃ mahāsakkāraṃ kariṃsu .
Satthā sattāhaṃ vasitvā kulaputtamādāya cārikaṃ caranto koṭigāmaṃ pāpuṇi .
Koṭigāmavāsino manussā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ adaṃsu .
Satthā bhattakiccāvasāne anumodanaṃ ārabhi .
Kulaputto anumodanakaraṇakāle bahigāmaṃ gantvā ‘‘ satthu āgatakāleyeva uṭṭhahissāmī ’’ ti gaṅgātitthasamīpe ekasmiṃ rukkhamūle jhānaṃ samāpajjitvā nisīdi
V2.276 .Mahallakattheresu āgacchantesupi anuṭṭhahitvā satthu āgatakāleyeva uṭṭhahi .
Puthujjanā bhikkhū ‘‘ ayaṃ pure viya pabbajitvā mahāthere āgacchantepi disvā na uṭṭhahatī ’’ ti kujjhiṃsu .
Koṭigāmavāsino
M2.301 manussā nāvāsaṅghāte bandhiṃsu .Satthā nāvāsaṅghāte ṭhatvā ‘‘ kahaṃ
P2.333 , bhaddajī ’’ ti pucchi .‘‘ Esa , bhante , idhevā ’’ ti .
‘‘ Ehi , bhaddaji , amhehi saddhiṃ ekanāvaṃ abhiruhā ’’ ti .
Theropi uppatitvā ekanāvāya aṭṭhāsi .
Atha naṃ gaṅgāya majjhaṃ gatakāle satthā āha –
‘‘ bhaddaji , tayā mahāpanādarājakāle ajjhāvutthapāsādo kahan ’’ ti .
Imasmiṃ ṭhāne nimuggo , bhanteti .
Puthujjanā bhikkhū ‘‘ bhaddajitthero aññaṃ byākarotī ’’ ti āhaṃsu .
Satthā ‘‘ tena hi , bhaddaji , sabrahmacārīnaṃ kaṅkhaṃ chindā ’’ ti āha .
Tasmiṃ khaṇe thero satthāraṃ vanditvā iddhibalena gantvā pāsādathūpikaṃ pādaṅguliyā gahetvā pañcavīsatiyojanaṃ pāsādaṃ gahetvā ākāse uppati .
Uppatito ca pana heṭṭhāpāsāde ṭhitānaṃ pāsādaṃ bhinditvā paññāyi .
So ekayojanaṃ dviyojanaṃ tiyojananti yāva vīsatiyojanā udakato pāsādaṃ ukkhipi .
Athassa purimabhave ñātakā pāsādalobhena macchakacchapanāgamaṇḍūkā hutvā tasmiṃyeva pāsāde nibbattā pāsāde uṭṭhahante parivattitvā parivattitvā udakeyeva patiṃsu .
Satthā te patante disvā ‘‘ ñātakā te , bhaddaji , kilamantī ’’ ti āha .
Thero satthu vacanaṃ sutvā pāsādaṃ vissajjesi , pāsādo yathāṭhāneyeva patiṭṭhahi , satthā pāragaṅgaṃ gato .
Athassa gaṅgātīreyeva āsanaṃ paññāpayiṃsu , so paññatte varabuddhāsane taruṇasūriyo viya rasmiyo muñcanto nisīdi .
Atha naṃ bhikkhū ‘‘ kasmiṃ kāle , bhante , ayaṃ pāsādo bhaddajittherena ajjhāvuttho ’’ ti pucchiṃsu .
Satthā ‘‘ mahāpanādarājakāle ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte videharaṭṭhe mithilāyaṃ suruci nāma rājā ahosi , puttopi tassa suruciyeva , tassa pana putto mahāpanādo nāma ahosi , te imaṃ pāsādaṃ paṭilabhiṃsu .
Paṭilābhatthāya panassa idaṃ pubbakammaṃ – dve pitāputtā naḷehi ca udumbaradārūhi ca paccekabuddhassa vasanapaṇṇasālaṃ kariṃsu .
Imasmiṃ jātake sabbaṃ atītavatthu pakiṇṇakanipāte surucijātake ( jā .1.14.102 ādayo ) āvibhavissati .
Satthā
P2.334 imaṃ atītaṃ āharitvā sammāsambuddho hutvā imā gāthā avoca – 40.
‘‘ Panādo
M2.302 nāma so rājā , yassa yūpo suvaṇṇayo ;Tiriyaṃ soḷasubbedho , uddhamāhu sahassadhā .
41.
‘‘ Sahassakaṇḍo
V2.277 satageṇḍu , dhajālu haritāmayo ;Anaccuṃ tattha gandhabbā , cha sahassāni sattadhā .
42.
‘‘ Evametaṃ tadā āsi , yathā bhāsasi bhaddaji ;
Sakko ahaṃ tadā āsiṃ , veyyāvaccakaro tavā ’’ ti .
Tattha yūpoti pāsādo .
Tiriyaṃ soḷasubbedhoti vitthārato soḷasakaṇḍapātavitthāro ahosi .
Uddhamāhu sahassadhāti ubbedhena sahassakaṇḍagamanamattaṃ ucco ahu , sahassakaṇḍagamanagaṇanāya pañcavīsatiyojanappamāṇaṃ hoti .
Vitthāro panassa aṭṭhayojanamatto .
Sahassakaṇḍo satageṇḍūti so panesa sahassakaṇḍubbedho pāsādo satabhūmiko ahosi .
Dhajālūti dhajasampanno .
Haritāmayoti haritamaṇiparikkhitto .
Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ samāluharitāmayo ’’ ti pāṭho , haritamaṇimayehi dvārakavāṭavātapānehi samannāgatoti attho .
Samālūti kira dvārakavāṭavātapānānaṃ nāmaṃ .
Gandhabbāti naṭā , cha sahassāni sattadhāti cha gandhabbasahassāni sattadhā hutvā tassa pāsādassa sattasu ṭhānesu rañño ratijananatthāya nacciṃsūti attho .
Te evaṃ naccantāpi rājānaṃ hāsetuṃ nāsakkhiṃsu , atha sakko devarājā devanaṭaṃ pesetvā samajjaṃ kāresi , tadā mahāpanādo hasi .
Yathā bhāsasi , bhaddajīti bhaddajittherena hi ‘‘ bhaddaji , tayā mahāpanādarājakāle ajjhāvutthapāsādo kahan ’’ ti vutte ‘‘ imasmiṃ ṭhāne nimuggo , bhante ’’ ti vadantena tasmiṃ kāle attano atthāya tassa pāsādassa nibbattabhāvo ca mahāpanādarājabhāvo ca bhāsito hoti .
Taṃ gahetvā satthā ‘‘ yathā tvaṃ , bhaddaji , bhāsasi , tadā etaṃ tatheva ahosi , ahaṃ tadā tava kāyaveyyāvaccakaro sakko devānamindo ahosin ’’ ti āha .
Tasmiṃ
P2.335 khaṇe puthujjanabhikkhū nikkaṅkhā ahesuṃ .Satthā
M2.303 imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –‘‘ tadā mahāpanādo rājā bhaddaji ahosi , sakko pana ahameva ahosin ’’ ti .
Mahāpanādajātakavaṇṇanā catutthā .