[172]2. Daddarajātakavaṇṇanā
Ko nu saddena mahatāti idaṃ satthā jetavane viharanto kokālikaṃ ārabbha kathesi .
Tasmiñhi kāle bahū bahussutā bhikkhū manosilātale nadamānā taruṇasīhā viya ākāsagaṅgaṃ otārentā
P2.66 viya saṅghamajjhe sarabhāṇaṃ bhaṇanti .Kokāliko tesu sarabhāṇaṃ bhaṇantesu attano tucchabhāvaṃ ajānitvāva ‘‘ ahampi sarabhāṇaṃ bhaṇissāmī ’’ ti bhikkhūnaṃ antaraṃ pavisitvā ‘‘ amhākaṃ sarabhāṇaṃ na pāpenti .
Sace amhākampi pāpeyyuṃ , mayampi bhaṇeyyāmā ’’ ti bhikkhusaṅghassa nāmaṃ aggahetvāva tattha tattha kathento āhiṇḍati .
Tassa sā kathā bhikkhusaṅghe pākaṭā jātā .
Bhikkhū ‘‘ vīmaṃsissāma tāva nan ’’ ti saññāya evamāhaṃsu –
‘‘ āvuso kokālika , ajja saṅghassa sarabhāṇaṃ bhaṇāhī ’’ ti .
So attano balaṃ ajānitvāva ‘‘ sādhū ’’ ti sampaṭicchitvā ‘‘ ajja sarabhāṇaṃ bhaṇissāmī ’’ ti attano sappāyaṃ yāguṃ pivi , khajjakaṃ khādi , sappāyeneva sūpena bhuñji .
Sūriye atthaṅgate dhammassavanakāle ghosite bhikkhusaṅgho sannipati .
So kaṇṭakuraṇḍakavaṇṇaṃ kāsāvaṃ nivāsetvā kaṇikārapupphavaṇṇaṃ cīvaraṃ pārupitvā saṅghamajjhaṃ pavisitvā there vanditvā alaṅkataratanamaṇḍape paññattavaradhammāsanaṃ abhiruhitvā citrabījaniṃ gahetvā ‘‘ sarabhāṇaṃ bhaṇissāmī ’’ ti nisīdi , tāvadevassa sarīrā sedā mucciṃsu , sārajjaṃ okkami , pubbagāthāya paṭhamaṃ padaṃ udāharitvā anantaraṃ na passi .
So kampamāno āsanā oruyha lajjito saṅghamajjhato apakkamma attano pariveṇaṃ agamāsi .
Añño bahussuto bhikkhu sarabhāṇaṃ bhaṇi .
Tato paṭṭhāya bhikkhū tassa tucchabhāvaṃ jāniṃsu .
Athekadivasaṃ
M2.61 dhammasabhāyaṃ bhikkhū kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ –‘‘ āvuso , paṭhamaṃ kokālikassa tucchabhāvo dujjāno , idāni
V2.55 panesa sayaṃ naditvā pākaṭo jāto ’’ ti .Satthā āgantvā ‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā ’’ ti pucchitvā ‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte ‘‘ na , bhikkhave , kokāliko idāneva naditvā pākaṭo jāto , pubbepi naditvā pākaṭo ahosī ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantapadese sīhayoniyaṃ nibbattitvā bahūnaṃ
P2.67 sīhānaṃ rājā ahosi .So anekasīhaparivāro rajataguhāyaṃ vāsaṃ kappesi .
Tassa avidūre ekissāya guhāya eko siṅgālopi vasati .
Athekadivasaṃ deve vassitvā vigate sabbe sīhā sīharājasseva guhadvāre sannipatitvā sīhanādaṃ nadantā sīhakīḷaṃ kīḷiṃsu .
Tesaṃ evaṃ naditvā kīḷanakāle sopi siṅgālo nadati .
Sīhā tassa saddaṃ sutvā ‘‘ ayaṃ siṅgālo amhehi saddhiṃ nadatī ’’ ti lajjitā tuṇhī ahesuṃ .
Tesaṃ tuṇhībhūtakāle bodhisattassa putto sīhapotako ‘‘ tāta , ime sīhā naditvā sīhakīḷaṃ kīḷantā etassa saddaṃ sutvā lajjāya tuṇhī jātā , ko nāmesa attano saddena attānaṃ jānāpetī ’’ ti pitaraṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha –
43.
‘‘ Ko nu saddena mahatā , abhinādeti daddaraṃ ;
Taṃ sīhā nappaṭinadanti , ko nāmeso migādhibhū ’’ ti .
Tattha abhinādeti daddaran ti daddaraṃ rajatapabbataṃ ekanādaṃ karoti .
Migādhibhūti pitaraṃ ālapati .
Ayañhettha attho – migādhibhū migajeṭṭhaka sīharāja pucchāmi taṃ ‘‘ ko nāmeso ’’ ti .
Athassa vacanaṃ sutvā pitā dutiyaṃ gāthamāha –
44.
‘‘ Adhamo migajātānaṃ , siṅgālo tāta vassati ;
Jātimassa jigucchantā , tuṇhī sīhā samaccare ’’ ti .
Tattha samaccareti san ti upasaggamattaṃ , accantīti attho , tuṇhī hutvā nisīdantīti vuttaṃ hoti .
Potthakesu pana ‘‘ samacchare ’’ ti likhanti .
Satthā
V2.56M2.62 ‘‘ na , bhikkhave , kokāliko idāneva attano nādena attānaṃ pākaṭaṃ karoti , pubbepi akāsiyevā ’’ ti vatvā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –‘‘ tadā siṅgālo kokāliko ahosi , sīhapotako rāhulo , sīharājā pana ahameva ahosin ’’ ti .
Daddarajātakavaṇṇanā dutiyā .