[222]2. Cūḷanandiyajātakavaṇṇanā

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

[222]2. Cūḷanandiyajātakavaṇṇanā

IdaṃM2.183 tadācariyavacoti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi .

Ekadivasañhi bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ –

‘‘ āvuso , devadatto nāma kakkhaḷo pharuso sāhasiko sammāsambuddhe abhimāre payojesi , silaṃ pavijjhi , nāḷāgiriṃ payojesi , khantimettānuddayamattampissa tathāgate natthī ’’ ti .

Satthā āgantvā ‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā ’’ ti pucchitvā ‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte ‘‘ na , bhikkhave , idāneva , pubbepi devadatto kakkhaḷo pharuso nikkāruṇikoyevā ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantapadese mahānandiyo nāma vānaro ahosi , kaniṭṭhabhātiko panassa cūḷanandiyo nāma .

Te ubhopi asītisahassavānaraparivārā himavantapadese andhamātaraṃ paṭijaggantā vāsaṃ kappesuṃ .

Te mātaraṃ sayanagumbe ṭhapetvā araññaṃ pavisitvā madhurāni phalāphalāni mātuyā pesenti .

ĀharaṇakavānarāV2.168 tassā na denti , sā khudāpīḷitā aṭṭhicammāvasesā kisā ahosi .

Atha naṃ bodhisatto āha –

‘‘ mayaṃ , amma , tumhākaṃ madhuraphalāphalāni pesema , tumhe kasmā milāyathā ’’ ti .

‘‘ Tāta , nāhaṃ labhāmī ’’ ti .

Bodhisatto cintesiP2.200 –

‘‘ mayi yūthaṃ pariharante mātā me nassissati , yūthaṃ pahāya mātaraṃyeva paṭijaggissāmī ’’ ti .

So cūḷanandiyaṃ pakkositvā ‘‘ tāta , tvaṃ yūthaṃ parihara , ahaṃ mātaraṃ paṭijaggissāmī ’’ ti āha .

Sopi naṃ ‘‘ bhātika , mayhaṃ yūthapariharaṇena kammaṃ natthi , ahampi mātarameva paṭijaggissāmī ’’ ti āha .

Iti te ubhopi ekacchandā hutvā yūthaṃ pahāya mātaraṃ gahetvā himavantā oruyha paccante nigrodharukkhe vāsaṃ kappetvā mātaraṃ paṭijaggiṃsu .

Atheko bārāṇasivāsī brāhmaṇamāṇavo takkasilāyaṃ disāpāmokkhassa ācariyassa santike sabbasippāni uggaṇhitvā ‘‘ gamissāmī ’’ ti ācariyaṃ āpucchi .

Ācariyo aṅgavijjānubhāvena tassa kakkhaḷapharusasāhasikabhāvaṃ ñatvā ‘‘ tāta , tvaṃ kakkhaḷo pharuso sāhasiko , evarūpānaṃ na sabbakālaṃ ekasadisameva ijjhati , mahāvināsaṃ mahādukkhaṃ pāpuṇissasi , mā tvaṃ kakkhaḷo hohi , pacchānutāpanakāraṇaṃ kammaṃ mā karī ’’ tiM2.184 ovaditvā uyyojesi .

So ācariyaṃ vanditvā bārāṇasiṃ gantvā gharāvāsaṃ gahetvā aññehi sippehi jīvikaṃ kappetuṃ asakkonto ‘‘ dhanukoṭiṃ nissāya jīvissāmi , luddakammaṃ katvā jīvikaṃ kappessāmī ’’ ti bārāṇasito nikkhamitvā paccantagāmake vasanto dhanukalāpasannaddho araññaṃ pavisitvā nānāmige māretvā maṃsavikkayena jīvikaṃ kappesi .

So ekadivasaṃ araññe kiñci alabhitvā āgacchanto aṅgaṇapariyante ṭhitaṃ nigrodharukkhaṃ disvā ‘‘ api nāmettha kiñci bhaveyyā ’’ ti nigrodharukkhābhimukho pāyāsi .

Tasmiṃ khaṇe ubhopi te bhātaro mātaraṃ phalāni khādāpetvā purato katvā viṭapabbhantare nisinnā taṃ āgacchantaṃ disvā ‘‘ kiṃ no mātaraṃ karissatī ’’ ti sākhantare nilīyiṃsu .

Sopi kho sāhasikapuriso rukkhamūlaṃ āgantvā taṃ tesaṃ mātaraṃ jarādubbalaṃ andhaṃ disvā cintesi –

‘‘ kiṃ me tucchahatthagamanena imaṃ makkaṭiṃ vijjhitvā gahetvā gamissāmī ’’ ti .

SoP2.201 tassā vijjhanatthāya dhanuṃ gaṇhi .

Taṃ disvā bodhisatto ‘‘ tāta cūḷanandiya , eso me puriso mātaraṃ vijjhitukāmo , ahamassā jīvitadānaṃ dassāmi , tvaṃ mamaccayena mātaraṃ paṭijaggeyyāsī ’’ ti vatvā sākhantarā nikkhamitvā ‘‘ bho purisa , mā me mātaraṃ vijjhi , esā andhā jarādubbalā , ahamassā jīvitadānaṃ demi , tvaṃ etaṃ amāretvā maṃ mārehī ’’ ti tassa paṭiññaṃ gahetvā sarassa āsannaṭṭhāne nisīdi .

So nikkaruṇo bodhisattaṃ vijjhitvā pātetvā mātarampissa vijjhituṃV2.169 puna dhanuṃ sannayhi .

Taṃ disvā cūḷanandiyo ‘‘ ayaṃ me mātaraṃ vijjhitukāmo , ekadivasampi kho me mātā jīvamānā laddhajīvitāyeva nāma hoti , jīvitadānamassā dassāmī ’’ ti sākhantarā nikkhamitvā ‘‘ bho purisa , mā me mātaraṃ vijjhi , ahamassā jīvitadānaṃ dammi , tvaṃ maṃ vijjhitvā amhe dve bhātike gahetvā amhākaṃ mātu jīvitadānaṃ dehī ’’ ti tassa paṭiññaṃ gahetvā sarassa āsannaṭṭhāne nisīdi .

So tampi vijjhitvā pātetvā ‘‘ ayaṃ makkaṭī ghare dārakānaṃ bhavissatī ’’ ti mātarampi tesaṃ vijjhitvā pātetvā tayopi kājenādāya gehābhimukho pāyāsi .

Athassa pāpapurisassa gehe asani patitvā bhariyañca dve dārake ca geheneva saddhiṃ jhāpesi , piṭṭhivaṃsathūṇamattaṃ avasissi .

Athassa naṃ gāmadvāreyeva eko puriso disvā taṃ pavattiṃ ārocesi .

So puttadārasokenaM2.185 abhibhūto tasmiṃyeva ṭhāne maṃsakājañja dhanuñca chaḍḍetvā vatthaṃ pahāya naggo bāhā paggayha paridevamāno gantvā gharaṃ pāvisi .

Athassa sā thūṇā bhijjitvā sīse patitvā sīsaṃ bhindi , pathavī vivaraṃ adāsi , avīcito jālā uṭṭhahi .

So pathaviyā giliyamāno ācariyassa ovādaṃ saritvā ‘‘ imaṃ vataP2.202 kāraṇaṃ disvā pārāsariyabrāhmaṇo mayhaṃ ovādamadāsī ’’ ti paridevamāno imaṃ gāthādvayamāha –

143.

‘‘ Idaṃ tadācariyavaco , pārāsariyo yadabravi ;

Māsu tvaṃ akari pāpaṃ , yaṃ tvaṃ pacchā kataṃ tape .

144.

‘‘ Yāni karoti puriso , tāni attani passati ;

Kalyāṇakārī kalyāṇaṃ , pāpakārī ca pāpakaṃ ;

Yādisaṃ vapate bījaṃ , tādisaṃ harate phalan ’’ ti .

Tassattho – yaṃ pārāsariyo brāhmaṇo abravi –

‘‘ māsu tvaṃ pāpaṃ akarī , yaṃ kataṃ pacchā tvaññeva tapeyyā ’’ ti , idaṃ taṃ ācariyassa vacanaṃ .

Yāni kāyavacīmanodvārehi kammāni puriso karoti , tesaṃ vipākaṃ paṭilabhanto tāniyeva attani passati .

Kalyāṇakammakārī kalyāṇaṃ phalamanubhoti , pāpakārī ca pāpakameva hīnaṃ lāmakaṃ aniṭṭhaphalaṃ anubhoti .

Lokasmimpi hi yādisaṃ vapate bījaṃ , tādisaṃ harate phalaṃ , bījānurūpaṃ bījānucchavikameva phalaṃ harati gaṇhāti anubhavatīti .

Iti so paridevanto pathaviṃ pavisitvā avīcimahāniraye nibbatti .

SatthāV2.170 ‘‘ na , bhikkhave , devadatto idāneva , pubbepi kakkhaḷo pharuso nikkāruṇikoyevā ’’ ti vatvā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –

‘‘ tadā luddakapuriso devadatto ahosi , disāpāmokkho ācariyo sāriputto , cūḷanandiyo ānando , mātā mahāpajāpatigotamī , mahānandiyo pana ahameva ahosin ’’ ti .

Cūḷanandiyajātakavaṇṇanā dutiyā .

Issues

Select Version

( Dutiyo bhāgo )

( Dutiyo bhāgo )