[236]6. Bakajātakavaṇṇanā
Bhaddako
V2.196 vatayaṃ pakkhīti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ kuhakabhikkhuṃ ārabbha kathesi .Tañhi satthā ānetvā dassitaṃ disvā ‘‘ na , bhikkhave , idāneva , pubbepesa kuhakoyevā ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte
P2.234 bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantapadese ekasmiṃ sare maccho hutvā mahāparivāro vasi .Atheko bako ‘‘ macche khādissāmī ’’ ti sarassa āsannaṭṭhāne sīsaṃ pātetvā pakkhe pasāretvā mandamando macche olokento aṭṭhāsi tesaṃ pamādaṃ āgamayamāno .
Tasmiṃ khaṇe bodhisatto macchagaṇaparivuto gocaraṃ gaṇhanto taṃ ṭhānaṃ pāpuṇi .
Macchagaṇo taṃ bakaṃ passitvā paṭhamaṃ gāthamāha –
171.
‘‘ Bhaddako vatayaṃ pakkhī , dijo kumudasannibho ;
Vūpasantehi pakkhehi , mandamandova jhāyatī ’’ ti .
Tattha mandamandova jhāyatīti abalabalo viya hutvā kiñci ajānanto viya ekakova jhāyatīti .
Atha naṃ bodhisatto oloketvā dutiyaṃ gāthamāha –
172.
‘‘ Nāssa sīlaṃ vijānātha , anaññāya pasaṃsatha ;
Amhe dijo na pāleti , tena pakkhī na phandatī ’’ ti .
Tattha anaññāyāti ajānitvā .
Amhe dijo na pāletīti esa dijo amhe na rakkhati na gopāyati ,‘‘ kataraṃ nu kho etesu kabaḷaṃ karissāmī ’’ ti upadhāreti .
Tena pakkhī na phandatīti tenāyaṃ sakuṇo na phandati
M2.215 na calatīti .Evaṃ vutte macchagaṇo udakaṃ khobhetvā bakaṃ palāpesi .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā bako kuhako bhikkhu ahosi , maccharājā pana ahameva ahosin ’’ ti .
Bakajātakavaṇṇanā chaṭṭhā .