Issues
Select Version
နိဿယ
မြန်မာဘာသာ
(DN)Sīlakkhandhavaggaabhinavaṭīkā
(DN)Sīlakkhandhavaggaabhinavaṭīkā

‌လောဟိစ္စဗြာဟ္မဏဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

Author: နိဿယ @ IAPT

‌လောဟိစ္စဗြာဟ္မဏဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

(နှာ-၄၂၀) ၅၀၁။ ဧဝံ၊ သို့။ ကေဝဋ္ဋသုတ္တံ၊ ကေဝဋ္ဋသုတ်ကို။ ဝဏ္ဏေတွာ၊ ဖွင့်ပြီး၍။ ဣဒါနိ၊ ယခုအခါ၌။ လောဟိစ္စသုတ္တံ၊ လောဟိစ္စသုတ်ကို။ သံဝဏ္ဏေန္တော၊ ဖွင့်တော်မူလိုသောအဋ္ဌကထာဆရာသည်။ ယထာနုပုဗ္ဗံ၊ အစဉ်အတိုင်း။ သံဝဏ္ဏနောကာသဿ၊ ဖွင့်ရာအရပ်၏ ။ ပတ္တဘာဝံ၊ ရောက်သည်၏အဖြစ်ကို။ ဝိဘာဝေတုံ၊ ထင်စွာပြခြင်းငှာ။ ဝါ၊ ကား။ ကေဝဋ္ဋသုတ္တဿ၊ ၏ ။ အနန္တရံ၊ အခြားမဲ့၌။ သင်္ဂီတဿ၊ သင်္ဂါယနာတင်အပ်သော (ဝါ) ပေါင်း၍ရွတ်သော။ သုတ္တဿ၊ ၏ ။ လောဟိစ္စသုတ္တဘာဝံ၊ လောဟိစ္စသုတ်၏အဖြစ်ကို။ ပကာသေတုံ၊ ငှာ။ ဧဝံ မေ သုတံ။ ပ။ ကောသလေသူတိ လောဟိစ္စသုတ္တန္တိ၊ သုတ္တံ-ဟူသောစကားကို။ အဋ္ဌကထာစရိယော၊ သည်။ အာဟ၊ ၏ ။
သာလဝတိကာတိ၊ ကား။ ကာရဏံ၊ အကြောင်းကို။ အန္တရေန ဝဇ္ဇေတွာ၊ ကြဉ်၍။ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန၊ ဖြင့်။ တဿ ဂါမဿ၊ ထိုရွာ၏ ။ နာမံ၊ အမည်တည်း။
ဂါမဏိကာဘာဝေန၊ ရွာသူကြီးမရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့် (ဝါ) ဖြင့်။ သာလဝတိကာတိ သာလဝတိကာ နာမ၊ မည်၏ ။ ဣတိ၊ သို့။ ကေစိ၊ တို့သည်။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏ ။
ဝတိယာတိ၊ ကား။ ကဏ္ဋကသာခါဒိဝတိယာ၊ ဆူးခက်အစရှိသောစောင်ရန်းဖြင့်။
လောဟိတော နာမ၊ လောဟိတမည်သည်။ တဿ၊ ထိုပုဏ္ဏား၏ ။ ကုလေ၊ အမျိုး၌။ ပုဗ္ဗပုရိသော၊ ရှေးဦးစွာဖြစ်သောယောက်ျားတည်း။ တဗ္ဗံသဝသေန၊ ထိုလောဟိတပုဏ္ဏား၏အနွယ်၏အစွမ်းဖြင့်။ လောဟိတဿ၊ လောဟိတပုဏ္ဏား၏ ။ အပစ္စံ၊ သားတည်း။ ဘောဟိစ္စော၊ ‌လောဟိတပုဏ္ဏား၏သား။ ဣတိ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဗြဟ္မဏဿ၊ ၏ ။ ဂေါတ္တတော၊ အနွယ်မှ။ အာဂတနာမံ၊ ‌လာသောအမည်တည်း။
၅၀၂။ ပရော၊ တစ်ပါးသောသူသည် (ဝါ) တစ်ယောက်သောသူသည်။ ပရဿ၊ တစ်ပါးသောသူအား (ဝါ) တစ်ယောက်သောသူအား။ ကိဉှိ ကရိဿတိ၊ အဘယ်သို့ ပြုနိုင်လတ္တံ့နည်း (ဟိသဒ္ဒါ အနက်မရှိ) ။ ဣတိ၊ သို့။ ပရာနုကမ္ပာ ဝိရဟိတတ္တာ၊ သူတစ်ပါးတို့အားအစဉ်သနားခြင်းမှကင်းသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ လာမကံ၊ ယုတ်မာသော (ပါဠိတော်၌ ဒိဋ္ဌိဂတံ-ဟူသောပုဒ်နှင့်ဝိသေသနစပ်) ။
တု၊ ဗျတိရိက်ကိုဆိုဦးအံ့။ ဥ‌စ္ဆေဒသဿတာနံ၊ ဥစ္ဆေဒအယူ, သဿတအယူတို့တွင်။ အညတရဿ၊ တစ်ပါးပါး၏ ။ လာမကံ၊ ယုတ်သည်။ န၊ မဟုတ်။ ဣတိ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ န ပနာတိအာဒိ၊ ကို။ အာစရိယော၊ သည်။ အာဟ၊ ပြီ။
ဟိ သစ္စံ၊ ၏ ။ လဒ္ဓိမတ္တံ၊ အယူမျှကို။ ဒိဋ္ဌိဂတန္တိ၊ ဟူ၍။ အဓိပ္ပေတံ၊ အပ်၏ ။ အညထာ၊ တစ်ပါးသောအခြင်းအရာအားဖြင့်။ အတ္ထေ၊ ကို။ ဂယှမာနေ၊ သော်။ ဥစ္ဆေဒသဿတဂ္ဂါဟဝိနိမုတ္တော၊ ဥစ္ဆေဒအယူ, သဿတအယူမှလွတ်သော။ ကောစိ၊ တစ်စုံတစ်ခုသော။ ဒိဋ္ဌိဂ္ဂါဟော နာမ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကိုစွဲလမ်း၍ယူခြင်းမည်သည်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။ ဣတိ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ တေသံ၊ ထိုဒိဋ္ဌိအယူတို့တွင်။ အညတရံ၊ တစ်ပါးသည်။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏ ။
ဥပ္ပန္နံ ဟောတီတိ ဣဒံ ဝစနံ၊ သည်။ မနသိ စ၊ စိတ်၌လည်းကောင်း။ ဝစသိ စ၊ စကား၌လည်းကောင်း။ ဥပ္ပန္နတာသာဓာရဏဝစနံ၊ ဖြစ်သည်၏အဖြစ်နှင့်ဆက်ဆံသောစကားတည်း။ ဣတိ ဣမံ အတ္ထဇာတံ၊ ဤသို့သောအနက်သဘောကို။ န ကေဝလဉ္စာတိအာဒိနာ၊ ဖြင့်။ ဒဿေတိ၊ ၏ ။
သော ကိရ။ ပ။ ဘာသတိယေဝါတိ စ၊ ဘာသတိယေဝ-ဟူသောဤပါဌ်ဖြင့်လည်း။ တဿာ လဒ္ဓိယာ၊ ထိုအယူ၏ ။ လောကေ၊ ၌။ ပါကဋဘာဝံ၊ ထင်ရှားသည်၏အဖြစ်ကို။ ဝဒတိ၊ ဆို၏ ။
ပန၊ ပါး။ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ အတ္ထတော၊ ဖြင့်။ အညော၊ တစ်ပါးသောသူသည်။ ပရော၊ တစ်ပါးတည်း။ ဟောတိ၊ ၏ ။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ယထာ ယေန ပကာရေန၊ ဖြင့်။ အနုသာသကတော၊ ဆုံးမတတ်‌သောကြောင့်။ အနုသာသိတဗ္ဗော၊ ဆုံးမအပ်သောသူသည်။ ပရော၊ ပရမည်၏ ။ ဧဝံ တထာ၊ ထိုသို့သောအပြားအားဖြင့်။ အနုသာသိတဗ္ဗတောပိ၊ ကြောင့်လည်း။ အနုသာသကော၊ ဆုံးမတတ်သောသူသည်။ ပရော၊ ပရမည်၏ ။ ဣတိ ဣမံ အတ္ထံ၊ ကို။ ဒဿေတုံ၊ ငှာ။ ပရောတိအာဒိ၊ ကို။ အာစရိယေန၊ သည်။ ဝုတ္တံ၊ ၏ ။
စ၊ ရှေးဝါကျ၌ အပြစ်တင်ဖွယ် ပယ်၍ခဲခက် စကားဆက်ကို ဆက်၍ဆိုဦးအံ့။ ဧတ္ထ ဧတသ္မိံ ဝါကျေ၊ ဤ ပရော အစရှိသောဝါကျ၌။ ကိံ သဒ္ဒါပေက္ခာယ၊ ကိံ သဒ္ဒါကိုငဲ့သဖြင့်။ ကရိဿတီတိ၊ ဟူ၍။ အနာဂတာလဝစနံ၊ အနာဂတ်ကာလရှိသောဝိဘတ်ကို(ဝါ) အနာဂတ်ကာလရှိသောသဒ္ဒါကို။ ကတံ၊ ၏ ။ ဝါ၊ ကား။ အနာဂတေပိ၊ နောင်အခါ၌လည်း။ တေန၊ ထိုတစ်ပါးသောသူသည်။ တဿ၊ ထိုတစ်ပါးသောသူအား။ ကာတဗ္ဗံ၊ ပြုအပ်သောပြုဖွယ်ကိစ္စသည်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿနတ္ထံ၊ ငှာ။ အနာဂတကာလဝစနံ၊ ကို။ ကတံ၊ ၏ ။
ကုသလံ ဓမ္မန္တိ၊ ကား။ အနဝဇ္ဇဓမ္မံ၊ အပြစ်မရှိသောတရားကို။ နိက္ကိလေသဓမ္မံ၊ ကိလေသာမရှိသောတရားကို။ ဝိမောက္ခဓမ္မံ၊ ကိလေသာမှလွတ်သောမဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်တရားကို။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။
ပရေသံ၊ တစ်ပါးကုန်သောသူတို့အား။ ဓမ္မံ၊ ကို။ ကထေဿမီတိ၊ ဟောအံ့ဟူ၍။ တေဟိ၊ ထိုတစ်ပါးကုန်သော သူတို့ဖြင့်။ အတ္တာနံ၊ မိမိကို။ ပရိဝါရာပေတွာ၊ ခြံရံစေပြီး၍။ ဝိစရဏံ၊ လှည့်လည်ခြင်းသည်။ ကိမတ္ထိယံ၊ အဘယ်အကျိုးရှိအံံ့နည်း။ အာသယဝုဒ္ဓဿပိ၊ အလိုဆန္ဒ၏ ပွားခြင်း၏လည်း။ အနု‌‌ရောဓေန၊ မဆန့်ကျင်ခြင်းနှင့်။ ဝိနာ၊ ကင်း၍။ တံ၊ ထိုအလိုဆန္ဒ၏ ပွားခြင်းသည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ အတ္တနာ။ ပ။ ဝိဟာတဗ္ဗန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝဒတိ၊ ၏ ။
တေန၊ ကြောင့်။ ဧဝံသမ္ပဒမိဒံ ပါပကံ လောဘဓမ္မံ ဝဒါမီတိ၊ ဟူ၍။ ဘဂဝါ၊ သည်။ အာဟ၊ ဟောတော်မူပြီ။
၅၀၄။ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေနာတိ ဣမိနာ၊ ဖြင့်။ ပုလ္လိင်္ဂိကဿပိ၊ ပုလ္လိင်ရှိသည်လည်း ဖြစ်သော။ အတ္ထဿ၊ ၏ ။ ဣတ္ထိလိင်္ဂသမညာ၊ ဣတ္ထိလိင် အမည်သညာသည် (ဝါ) ဣတ္ထိလိင်ဟု သမုတ်ခြင်းသည်။ အတ္ထိ၊ ၏ ။ ဣတိ ဣမံ အတ္ထံ၊ ကို။ ဒဿေတိ၊ ၏ ။
သောတိ၊ ကား။ လောဟိစ္စဗြာဟ္မဏော၊ သည်။
ဘာရောတိ၊ ကား။ ဘဂဝတော၊ မြတ်စွာဘုရား၏ ။ ပရိသဗာဟုလ္လတ္တာ စ၊ ပရိသတ်များသည်၏အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ အတ္တနော၊ ၏ ။ ဗဟုကိစ္စကရဏီယတ္တာ စ၊ များစွာသော ပြုအပ်သောကိစ္စကို ပြုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ ဂရု၊ ဝန်လေး၏ ။ ဒုက္ကရံ၊ ပြုနိုင်ခဲ့၏ (ဝါ) ဆင်းရဲငြိုငြင်သဖြင့် ပြုအပ်၏ ။
(နှာ-၄၂၁) ၅၀၈။ ကထာဖာသုကတ္ထန္တိ၊ ကား။ ကထာသုခတ္ထံ၊ စကားချမ်းသာခြင်းငှာ (ဝါ) စကားဆိုခြင်း၏ ချမ်းသာခြင်းငှာ။ သု‌ခေန၊ လွယ်သဖြင့် (ဝါ) ချမ်းသာသဖြင့်။ ကထေတုဉ္စေဝ၊ စကားဆိုခြင်းငှာလည်းကောင်း။ သောတုဉ္စ၊ ကြားနာခြင်းငှာလည်းကောင်း။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။
အယံ ဥပါသကောတိ ဣမိနာ၊ ဖြင့်။ ရောသိကနှာပိတံ၊ ရောသိကဆတ္တာသည်ကို။ အာဟ၊ ဆို၏ ။
အပ္ပေဝ နာမ သိယာတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ ပီတိဝသေန၊ ပီတိ၏ အစွမ်းဖြင့်။ အာမေဍိတံ၊ အာ‌မေဍိတ်ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ၏ ။
တထာ တံ ဝစနံ၊ သည်။ ဟိ သစ္စံ၊ ၏ ။ တံ အာမေဍိတံ၊ ထို "အပ္ပေဝ နာမ သိယာ ရောသိကေ အပ္ပေဝ နာမ သိယာ ရောသိကေ" ဟူသော အာမေဍိတ်စကားကို။ ဗုဒ္ဓဂဇ္ဇိတန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ၏ ။
ဟိ ယုတ္တံ၊ ထိုစကားသင့်စွ။ ဘဂဝါ၊ သည်။ ဤဒိသေသု၊ ဤသို့ သဘောရှိကုန်သော။ ဌာနေသု၊ အရာတို့၌။ ဝိသေသတော၊ အထူးအားဖြင့်။ ပီတိသောမနဿဇာတော၊ ဖြစ်သော နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ခြင်းရှိသည်။ ဟောတိ၊ ၏ ။ တသ္မာ၊ ထိုသို့ပီတိသောမနဿဖြစ်ခြင်းကြောင့်။ ပီတိဝသေန၊ ဖြင့်။ ပဌမံ၊ ရှေးဦးစွာ။ ဂဇ္ဇတိ၊ ကြုံးဝါးတော်မူ၏ ။ ဒုတိယမ္ပိ၊ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း။ အနုဂဇ္ဇတိ၊ အဆင့်ကြုံးဝါးတော်မူ၏ ။
ဂဇ္ဇနမနုဂဇ္ဇနံ၊ ရှေးဦးစွာ ကြုံးဝါးတော်မူခြင်း, အဆင့်ကြုံးဝါးတော်မူခြင်းသည်။ ကိံ ဝိသေသံ၊ အဘယ်သို့ထူးသနည်း။ ဣတိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတော၊ ကြောင့်။ အယန္တိအာဒိ၊ ကို။ အာစရိယေန၊ သည်။ ဝုတ္တံ၊ ၏ ။
အာဒေါ၊ အစ၌။ ဘာသနံ၊ ဆိုခြင်းသည်။ အလ္လာပေါ၊ မည်၏ ။ ပရေ၊ နှောင်းသော။ သညောဂေ၊ သံယုဂ်ကြောင့်။ ရဿော၊ ရဿသည်။ ဟောတိ၊ ၏ ။ (အာဒေါ လပနံ အလ္လာပေါ-ဟူသော ဝစနတ္ထကိုပြသည်) ။
တဒုတ္တရိ၊ ထိုထက်အလွန်။ သဟ၊ တကွ။ ဘာသနံ၊ ဆိုခြင်းသည်။ သလ္လာပေါ၊ မည်၏ ။ (သဟ လပနံ သလ္လာပေါ-ဟူသော ဝစနတ္ထကိုပြသည်။ သံ ပုနပ္ပုနံ လပနံ သလ္လာပေါ-ဟူ၍လည်း ဆရာကြီးတို့ပြုကုန်၏ ) ။