ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ကာမေ အဝီတရာဂေါ ဟောတိ၊ ကာယေ အဝီတရာဂေါ ဟောတိ၊ ရူပေ အဝီတရာဂေါ ဟောတိ၊ ယာဝဒတ္ထံ ဥဒရာဝဒေဟကံ ဘုဉ္ဇိတွာ သေယျသုခံ ပဿသုခံ မိဒ္ဓသုခံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတိ၊ အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ပဏိဓာယ ဗြဟ္မစရိယံ စရတီတိ စ၊ ကတမဿ ။ပ။ စရတိ ဟူ၍ လည်းကောင်း။ (ဘဂဝတာ၊ သည်)။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ ဣတိ ဝိတ္ထာရော၊ ဤသို့ အကျယ်ကို။ (ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏)။ မှတ်ချက်။ ။ နောက်သာဓက ပါဠိတော်အကျယ်ကို အကျဉ်းချုံး၍ ရေးထားသည်။ ဖဿသုခံ ဟူ၍လည်းကေင်း၊ ပီတိသုခံ ဟူ၍လည်းကောင်း ပါဌ်ရှိ၏။ စာပြင်ဆရာများ အထင်လွဲဟန် တူသည်။ ပသာသုခံ၊ မိဒ္ဓသုခံ ဟူ၍ ပါဠိတော်ရင်းရှိသည် အဋ္ဌကထာ၌ ၎င်းအတိုင်းသာ အဖွင့်ရှိသည်။ သို့ဖြစ်၍ ပေယျာလမထိုးဘြ ပါဠိအကုန်ရေးသည်။

(သာဓက ပါဠိအနက်ကား) ကတမဿ၊ အဘယ်မည်သော ရဟန်းအား။ ပဉ္စ၊ ငါးပါးကုန်သော။ စေတောခိဟာ၊ စိတ်၏ ငြောင့်တံသင်းတို့သည်။ အပ္ပဟီနာ၊ မပယ်အပ်ကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်သတည်း။ ဘိက္ခုဝေ၊ တို့။ ဣဓ၊ ဤငါဘုရားသာသနာတော်၌။ ဘိက္ခု၊ သည်။ သတ္ထရိ၊ မြတ်စွာဘရား၌။ ကင်္ခတိ၊ ယုံမှား၏။ ဓမ္မေ၊ ၌။ ကင်္ခတိ၊ ၏။ သံဃေ၊ ၌။ ကင်္ခတိ၊ ၏။ ဘိက္ခာယ၊ ၍။ ကင်္ခတိ၊ ၏။ သဗြဟ္မစာရီသု၊ သီတင်းသုံးဖော်တို့၌။ ကုပိတော၊ အမျက်ထွက်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။

(ဒုတိယ သာမဓအနက်ကား) ကတမဿ၊ အဘယ်ရဟန်းအား။ ပဉ္စ၊ ကုန်သော။ စေတဿော၊ စိတ်၏။ ဝိနိဗန္ဓာ၊ အနှောင်အဖွဲ့တို့သည်။ (ဝါ) နှောင်ဖွဲ့တတ်သော လောဘတဏှာတို့သည်။ အသမုစ္ဆိနနာ၊ မဂ်ဖြင့် မဖြတ် အပ်ကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်နည်း။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဣဓ၊ ၌။ ဘိက္ခု၊ သည်။ ကာမေ၊ ဝတ္ထုကာမ၌။ အဝီတရာဂေါ၊ မကင်းသော ရာဂရှိသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ကာသေ၊ မိမိ ရူပကာယ၌။ အဝီတရာဂေါ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ရူပေ၊ ဗဟိဒ္ဓရုပ်၌။ အဝီတရာဂေါ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ယာဝဒတ္ထံ၊ အလိုရှိတိုင်း။ ဥဒရာဝ ဒေဟကံ၊ ငမ်းပြည့်အောင်။ ဘုဉ္စိတွာ၊ စားပြီး၍။ သေယျသုခံ၊ အိပိခြင်း၌ဖြစ်သော ချမ်းသာကို (ဝါ) ညောင်စောင်းအင်းပျဉ်၌ ဖြစ်သော ချမ်းသာကို။ ပဿသုခံ၊ ပြန်လှန်၍ အိမ်သော သူ၏ လက်ယာနံပါး လက်ဝဲနံပါး၌ဖြစ်သော ချမ်းသာကို။ မိဒ္ဒသုခံ၊ အိပ်မွေ့ ငိုက်ပျဉ်းခြင်း၌ ဖြစ်သော ချမ်းသာကို။ အနုယုတ္တော၊ အားထုတ်သည်ဖြစ်၍။ ဝိဟရတိ၊ နေ၏။ အညတရံ၊ တစ်ပါးပါးသော။ ဝေဒနိကာယံ၊ နတ်ပြည်ကို။ ပဏီဓာယ၊ တောင့်တ၍။ ဗြဟ္မစရိယံ၊ မေထုန်မှ ကြဉ်ခြင်းဟု ဆိုအပ်သော မြတ်သော အကျင့်ကို ။ စရတိ၊ ကျင့်၏။

[ဤယောဇနာခြင်းသည်။ ဝိနိဗန္ဓေသု ကာမောတိ ဝတ္ထုကာမေပိ ကိလေသ ကာမေပိ။ ကာယေတိ အတ္တနောကာယေ။ ရူပေတိ ဗဟိဒ္ဓ ရူပေ။ ယာဝဒတ္ထန္တိ ယတ္ထကံ ဝစ္ဆတိ တတ္တကံ။ ဥဒ္ဒရာဝဒေဟကန္တိ ဥဒရပူရံ။ တဉှိ- ဥဒရံ အဝဒေဟနတော ဥဒရာဝဒေဟကန္တိ ဝုစ္စတိ။ သေယျသုခန္တိမဉ္စပီဌသုခံ၊ ဥဘုသုခံ ဝါ။ ပဿသခုခန္တိ ယထာ သမ္ပရိဝတ္တက သယန္တဿ ဒက္ခိဿပဿ ဝါမပဿာနံ သခံဟောတိ။ ဧဝံ ဥပ္ပန္နသုခံ။ မိဒ္ဓသုခန္တိ နဒ္ဒါသုခံ၊ အနုယုတ္တောတိ ယုတ္တပ္ပယုတ္တေ, ဝိဟရတိ။ ပဏိဓာသာတိ ပတ္ထယိတွာ ဟူသော စေတော်ခိလသုတ် အဋ္ဌကထာနှင့် အညီတည်း။ ]

ပတ္တဒါနံ၊ သစ်ရွက်ပေးခြင်းကို။ ပုပ္ဖဖလမာလာဒန္တကဋ္ဌ မုခေါဒက သိနာန စုဏ္ဏမတ္တိကဒါနံ၊ ပန်းပေးခင်း, သစ်သီးပေးခြင်း, ပန်းကုံးပေးခြင်း,ဒန်ပူပေးခြင်း , မျက်နှာ သစ်ရေ ပေးခြင်း, ရေချိုးကသယ်မှုန့်ဆပ်ပြာပေးခြင်း, နံ့သာမှုန့်ပေးခြင်း ,မြေညက်ပေးခြင်းကို။ စာဠုကာမျတံ၊ မိမိကိုယ်ကို ကျွန်ကဲ့သို့ နိမ်ရာ့အရပ်၌ ထား၍ ဒါယကာတို့ ချစ်ကြည်ညိုစေလိုသဖြင့် ဒါယကာတို့ကိုချီးမြှောက်၍ ဆိုသည်၏ အဖြစ်ကို။ (တစ်နည်းအကျဉ်းကား)။ မိမိကိုယ်ကို ကျွန်ကဲ့သို့ နှိမ့်နှိမ့်ချချ ချစ်မြတ်နိုင်းစေလိုသဖြင့် ဒါယကာတို့ကို ချီးပင့်၍ ဆိုတတ်သည်၏ အဖြစ်ကို ။ (အဓိပ္ပါယတ္ထ)။

မှတ်ချက်။ ။ ထိုကြောင့် သမ္မောအဋ္ဌကထာ၌ စာဋုကာမျတာ ဝုစ္စတိ အတ္တာနံ ဒါသံ ဝိယ နီစဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ ပရဿ ခလိတဣဝစနမ္ပိ သဏ္ဌာပေတွာ ပိယကာမတာယ ပဂ္ဂဟဝစနံ ဟု ပြတော်မူ၏။ (တစ်နည်းကား)။ စာဋုကမျတံ၊ မှန်သော စကား, မမှန်, ချွတ်ချောသော စကားဖြင့် ချစ်ဖွယ်သော စကားဆိုခြင်းကို မိမိကိုယ်ကို အလိုရှိတတ်သော ရဟန်း၏ အဖြစ်ကို။ (သဒ္ဒတ္ထ)။

မှတ်ချက်။ ။ ထိုကြောင့် မူလဋီကာ၌ သစ္ဏာလိကေန ပိယဝါဒီ စာဋူတိဝုစ္စတိ။ စာဋုံ အတ္တာနံ ကာမေတီတိ စာဋုကာမော၊ တဿ ဘာဝေါ စာဋုကာမျတာ ဟု ပြ၏။ ၎င်း သမ္မော ယောဇနာ၌လည်း စဋတိ, ဘိန္ုတိ, အညဘာဂန္တိ စာဠု၊ ပိယဝါဒီ၊ စဋ ဘေဒနေ မောဂ္ဂလာနသုတ္တေန၊ ကု၊ စာဋံ အတ်တာနံ ကာမေတီတိ စာဋုကာမျော၊ စာဋုကာမျဿ ဘာဝေါ စာဋုကမျတာ ဟု ဖွင့်ပြ၏။ သဒ္ဒနီတိ၌ စဋ, တဋပရိဘာသနေ ဟု ဆို၏။ ထိုကြောင့် စာတု ဟု ဒန္တဇ တ အက္ခရာနှင့် မလို။ မုဒ္ဓဇ ဋအက္ခရာ နှင့်သာ စာဋုကမျတာ ဟု ပါဌ်ရှိလင့်၏။ မုဂ္ဂသူပျတံ၊ အမှန်ည်းပါး မမှန်များ၍ ပဲ့နောက်ဟင်းနှင့်တူသော စကားရှိသော သူ၏ အဖြစ်ကို (ဝါ) ပဲနောင်ဟင်းနှင့် တူသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ အဖြစ်ကို။

မှတ်ချက်။ ။ မုဂ္ဂဿ သူပေါ မုဂ္ဂသူပေါ၊ မုဂ္ဂသူပေန သမာနော ပုဂ္ဂလော မုဂ္ဂသူပျော။ မုဂ္ဂသူပျဿ ဘာဝေါ မုဂ္ဂသူပျတာ (သမ္မောယောဇနာ)။ (တစ်နည်း) မုဂ္ဂသူပျတံ၊ ပဲနောင်ဟင်းကဲ့သို့ မှန်သော စကားကို ဆိုသဖြင့် အသက်မွေးတတ်သော သူ၏ အဖြစ်ကို။

မှတ်ချက်။ ။ ထိုကြောင့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်မဟာဋီကာ၌ မုဂ္ဂသူပျတာတိ မုဂ္ဂသူပဿေဝ သစ္စာလိကေန ဇီဝိတကပ္ပနံ ဟူဖွင့်၏။ ၎င်းအလိုအားဖင့် မုဂ္ဂသူပဿေဝ သစ္စာလိစကန ဇီဝိတံ ကပေ်ပတီတိ မုဂ္ဂသူပျော။ တဿ ဘာဝေါ မုဂ္ဂသူပျတာ ဟု ဇီဝိတကပ္ပနတဒ္ဓိတ် ပြုပြီးလျှင့်ဘောဆင့်လေ။

ပါရိဘဋျတံ၊ ဒါယကာတို့၏ သားငယ်ကို အထိန်းကဲ့သို့ ချီပိုး ဆောင်ရွက်သောသူ၏ အဖြစ်ကို (ဝါ) ဒါယကာတို့၏ ကလေးသူငယ်တို့ကို ထပ်းဆောင်ချီပိုးမွေးမြူသော ရဟန်း၏ အဖြစ်ကို (ဝါ) အခြံအရံဖြစ်၍ဖြစ်သော သူခစား၏ အမှုကို ပြုသော ရဟန်း၏ အဖြစ်ကို။

မှတ်ချက်။ ။ ပါရိဘဋျတာတိ ပရိဘဋကမ္ပဘာဝေါ၊ ပရိဘဋဿ ဟိ ကမ္မံ ပါရိဘဋျံ။ တဿ ဘာဝေါ ပရိဘုဋျတာ။အလင်္ကာရကရဏာ ဒီဟိ ဒါရကကီဠာပနသေသံ အဓိဝစနံ (သမ္မော)။ ပရိဘဋတိ ဓာရေတိ ပေါသေတိ ဝါပရိဘဋော။ အထဝါ။ ပရိဝါရဘူတော ဘဋော သေဝကော ပရိဘဋော။ ဘဏ္ဍာဂါရိကကမ္မံ ဂိဟီနံ ကရိယမာနံ ဝုတ္တံ။ (၎င်း မူလဋီကာ)။

ဇင်္ဂပေသနီယံ၊ သလုံးမြင်းခေါင်းဖြင့် ဒါယကာတို့သည် စေပါးအပ်သော အမှုသတင်း စကားကို ဆောင်ခြင်းကို။ ဝေဇ္ဇကမ္မံ၊ ဆေးကုခြင်းအမှုကို။ ဒူတကမ္မံ၊ ဒါယကာတို့၏ တမန်သည်အမှုကို။ ပဟိဏဂမနံ၊ ဒါယကာတို့ စေပါးရာအရပ်သို့ သွားခြင်းကို။ ပိဏ္ဍပဋိပိဏ္ဍဒါနာနုပ္ပဒါနံ၊ ဆွမ်းအကျိုးငှာ ဆွမ်းကို ပေးခြင်းဖြင့် လျော်စွာ လာဘ်ကို ဖြစ်စေခြင်းကို (ဝါ) ဆွမ်းကိုပေး၍ တစ်ဖန် ဆွမ်းကို ခံယူခြင်း အလှူဒါနကို လျော်စွာ ဖြစ်စေခြင်းကို။

မှတ်ချက်။ ။ ပိဏ္ဍတ္ထံ ပဋိပဏ္ဍဒါနံ။ ပိဏ္ဍံ ဒတွာ ပိဏ္ဍဂ္ဂဟနံ ဝါ ပိဏ္ဍပဋိပိဏ္ဍံ။ (မူလဋီကာ)။

ဝတ္ထုဝိဇ္ဇံ၊ အိမ်ရာကြားသော အတတ်ကို။ နက္ခတ္တဝိဇ္ဇံ၊ နက္ခတ် အတတ်ကို။ အင်္ဂဝိဇ္ဇံ၊ အင်္ဂဝိဇ္ဇာ အတတ်ကို။ (နိဿာယ၊ ၍။ ဇီဝိတံ၊ ကို။ ကပ္ပေတိ၊ မွေးမြူ၏)။ ဣတိ ဣမေ၊ ဤသည်တို့တည်း။