ဥက္ကဋ္ဌဋ္ဌာနာနန္တိ၊ ကား။ ဥက္ကံသဂတိကာနံ၊ လွန်ကဲသော ဂတိရှိကုန်သော သူတို့၏။

မှတ်ချက်။ ။ အဋ္ဌကထာ၌ ဥက္ကဋ္ဌုက္ကဋ္ဌာနံ ဟု ပါဌ်ရှိ၏။ ဋီကာ၏ အလိုအားဖြင့် ဌာနသဒ္ဒါကို ဂတိ သဒ္ဒါဖြင့် ဖွင့်သာကြေင့် ဥက္ကဋ္ဌဋ္ဌာနံ ဟု ပါဌ်ရှိသင့်၏။

အဘိညာတိ ဧသော နိဒ္ဒေသော၊ အဘိညာဟူသော ဤနိဒ္ဒေသသည်။ ယကာရလောပနိဒ္ဒေသော၊ ယအက္ခရာကျေခြင်းကို ညွန်ပြခြင်းတည်း။ (တစ်နည်း) အဘိညာတိ ဧတ္ထု၊ ၌။ ယကာရ၊ လောပနိဒ္ဒေသော ယအက္ခရာ ကျေသောအားဖြင့် ညွန်ပြခြင်းကို။ (ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏)။ ယထာ ကိံ၊ ဥဒါဟရုဏ် အဘယ်ကဲ့သို့နည်းဟူမူကား။ ပဋိသင်္ခါ ယောနိ သောတိ ယထာ၊ ပဋိသင်္ခါယောနိသော ဥဒါဟရုဏ်ကဲ့သို့တည်း။

မှတ်ချက်။ ။ ပဋိသင်္ခါယဟုဆိုအပ်လျက် ယကို ချေ၍ ပဋိသင်္ခါ ဟုဆိုသကဲ့သို့ ဟူလို။ ဣတိတသ္မာ၊ ကြောင့်။ အဘိညာယာတိ ဣဒံ ဝစနံ၊ ကို။ (အဝစရိယေန၊ သည်)။ ဝုတ္တံ၊ ၏။

ဣဒါနိ၊ ၌။ ဒွိန္နမ္ပိ၊ နှစ်ပါးလည်းအဖြစ်ကုန်သော။ တေသံ၊ ထိုဖိုလ်နိဗ္ဗာန်တို့၏။ သာသနဿ၊ ၏။ ပရိယောသာနတံ၊ အဆုံး၏ အဖြစ်ကို။ အာဂမေန၊ အာဂုံပါဠိဖြင့်။ သာဓေတုံ၊ ပြီးစေခြင်းငှာ။ ဧတဒတ္ထမိဒန္တိ အာဒိံ၊ ကို။ (အာစရိယော၊ သည်)။ အာဟ၊ ၏။

မှတ်ချက်။ ။ ဋီကာဟာင်း၌ ဣဒါနိ တေသံ ဒွိန္နမ္ပိ သာသနဿ ပရိယောသာနတံ အာဂမေန ဒဿေတုံ တသ္မာတိဟ တုန္တိအာဒိမာဟ ဟူ၍ တသ္မာတိဟတံ့ ဟု အဋ္ဌကထာပါဌ်ကို ပြတော်မူ၏။ အဋ္ဌ ကထာပါဌ်ညလ်း ၎င်းအတိုင်းပင်ရှိ၏။ ဋီကာသစ်ဆရာပြတော်မူသည့်အတိုင်းသာ ဧတဒတ္တမိဒံ ဟူသော ပါဌ်သာ ရှိသင့်၏။ ထိုကြောင့် မူလအရင်းဖြစ်သော မူလပဏ္ဏာသပါဠိတော် စူဠသာရောပမသုတ်၌ ယာ စခေါ အယံ ဗြာဟ္မဏ အကုပ္ပါစေတောဝိမုတ္တိ ဧတဒတ္ထမိဒံ ဗြာဟ္မဏ ဗြဟ္မစရိယံ ဧတံ သာရံ ဧတံ ပရိယောသာနံ ဟူ၍ ဟောတော်မူ၏။ ၎င်းပါဠိတော် မဟာသာရောပမ သုတ်၌လည်း ယာ စ ခေါ အယံ ဘိက္ခဝေ အကုပ္ပါ စေတောဝိမုတ္တိ ဧတဒတ္ထမိဒံ ဘိက္ခဝေ ဗြဟ္မစရိယံ ဧတံ သာရံ ဧတံ ပရိယောသာနန္တိ ဟူ၍ ဟောတော်မူ၏။ ၎င်းအဖွင့်အဋ္ဌကထာ၌ အကုပ္ပါ စေတောဝိမုတ္တီတိ အရဟတ္တဖလဝိမုတ္တိ အယမတ္ထော ဧတဿာတိဧတဒတ္ထံ၊ အရဟတ္တဖလတ္တံ ဣဒံ ဗြဟ္မစရိယံ။ အယံ ဧတဿ အမုတ္တာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ဧတံ သာရန္တိ ဧတံ အရဟတ္တဖလံ ဗြဟ္မစရိယဿ သာရံ။ ဧတံ ပရိယောသာနန္တိ ဧတံ အရဟတ္တဖလံ ဗြဟ္မစရိယဿ ပရိယောသာနံ။ ဧသာ ကောဋိန ဣတော ပရံ ပတ္တဗ္ဗံ အတ္ထိဟု ဖွင့်ပြတော်မူ၏။ ၎င်းမဟာသာရောပမ သုတ်၌ဖွင့်ပြပြီးဖြစ်သောကြောင့် စူဠသာရောပမ သုတ်၌ မဖွင့်ဟုမှတ်။ ထိုကြောင့် ဧတဒတ္ထမိဒံ ဗြဟ္မဏ ဟူသော ပါဌ်သည်သာလျှင် ပါဌ်မှန်ဖြစ်၏။ တသ္မာတိဟ တွံဗြဟ္မဏ ဟူသော ပါဌ်သည် ပါဌ်ပျက်ပါဠိမှားဟု မှတ်သင့်ပေ၏။

၎င်းပါဠိတော်၏ အနက်ကား။ ။ ဗြဟ္မဏ၊ ပိင်္ဂလကောစ္ဆပုဏ္ဏား။ အကုပ္ပါ၊ မပျက်သော။ ယာ စ အယံ စေတောဝိမုတ္တိ၊ အကြင်အရဟတ္တဖိုလ်သည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ ဗြာဟ္မဏ၊ ပုဏ္ဏား။ ဣဒံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ဤမြတ်သော အကျင့်ဟု ဆိုအပ်သော သာသနာတော်သည်။ ဧတဒတ္ထံ၊ ထိုအရဟတ္တဖိုလ်ဟူသော အကျိုးရှိ၏။ ဧတံ၊ ထိုအရဟတ္တဖိုလ်သည်။ ဗြဟ္မစရိယဿ၊ မြတ်သော အကျင့်ဟု ဆိုအပ်သော သာသနာတော်၏။ သာရံ၊ အနှစ်တည်း။ ဧတံ၊ ထိုအရဟတ္တဖိုလ်သည်။ ဗြဟ္မစရိယဿ၊ ၏။ ပရိယောသာနံ၊ အဆုံးတည်း (ဝါ) အဆုံးမည်၏။ ဤသို့ အဋ္ဌကထာအတိုင်း ဗြဟ္မာစရိယသဒ္ဒါထည့်၍ ယောဇနာ၊ ဗြဟ္မစရိယသဒ္ဒါ သာသနဝါစကမှတ်။ နေရင်း ဆရာတော်ကြီး ရေးသေားတော်မူသော သီလက္ခန်အဋ္ဌကထာ နိဿယ၌ "ဗြဟ္မဏ၊ ပုဏ္ဏား။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ တွံ၊ သင်သည်။ ဣဟ၊ ဤသာသနာတော်၌။ ဧတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ဤအရဟတ္တဖိုလ် ယူသော မြတ်သော အကျင့်ကို။ သာရန္တိ၊ ဟူ၍။ ဂဏှာဟိ၊ လော။ ဧတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကို။ ပရိယောသာနန္တိ၊ ဟူ၍။ ဂဏှာဟိ၊ လော။ ဤသို့ ယောဇနာ၏။ ရေးသား၍ အနှစ်တစ်ရာမကျော် ကြာရှိပြီးသော ချောင်းကောက်ဆရာတော်ကြီး ရေးသားတော်မူသော သီလက္ခန်ဂဏ္ဌိ၌လည် "ဗြဟ္မဏ၊ ပုဏ္ဏား။ တသ္မာ၊ ကြောင့်၊ ဗြဟ္မစရိယံ၊ အရဟတ္တဖိုလ် တည်းဟူသော မြတ်သော အကျင့်ကို။ ဝုသာဟိ၊ ကျင့်သုံး ဆောက်တည်လော့။ ဧတံ၊ ဤအရဟတ္တဖိုလ်ဟူသော မြတ်သော အကျင့်သည်။ သာရံ၊ အနှစ်တည်း" ဤသို့ ယောဇနာ၏။ ဤသို့ ယောဇနာတော မူကြခြင်းသည် ပါဠိတော်ရင်း ကို နှလုံးသွင်းတော်မမူမိ၍ ပါဌ်မှားတိုင်းသာ ယောဇနာမိ သည်ဟု သိသင့်ပေ၏။ ဋီကာသစ်ဆရာတော် မရေးမီကပင် လျှင် အကူးအရေး မှား၍ နေဟုန် တူပေ၏။ ထိုကြောင့် အဋ္ဌကထာ၌ ဧတဒတ္ထမိဒံ ဗြဟ္မဏ ဗြဟ္မစရိယံ, ဧတံ သာရံ, ဧတံ ပရိယောသာနံ ဟု ပါဌ်ရှိသင့်၏။

သဗ္ဗနိရောဋ္ဌဗျဉ္ဇနာတိ၊ ကား။ ဝိဝဋကရဏတာယ၊ ဖွင့်ခြင်းကို ပြုသည်၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ဩဋ္ဌေ၊ နှုတ်ခမ်းနှစ်ဘက်တို့ကို။ အဖုသာပေတွာ၊ မထိစေမူ၍။ ဥစ္စာရေတပ္ပတော၊ ရွတ်ဆိုအပ်သော ကြောင့်။ သဗ္ဗထာ၊ အချင်းခပ်သိမ်း (ဝါ) အလုံးစုံသော အပြားအားဖြင့်။ ဩဋ္ဌဖုသနရဟိတ ဝိမုတတဗျဉ္ဇနာ၊ နှုတ်ခမ်းကို ထိခြင်းမှကင်းသော ဖွင့်လွှတ်သော သဒ္ဒါရှိသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ကိမိဝ၊ အဘယ်ဘာသာကဲ့သို့နည်းဟူမူကား။ ကိရာတဘာသာဝိယ၊ ကျီးတောင်ကိုဝတ်သော လူရိုင်းဘာသာကဲ့သို့တည်း(ဝါ) ကရင်ဘာသာကဲ့သို့တည်း။

မှတ်ချက်။ ။ အဋ္ဌကထာနဿယ၌ သဗ္ဗနိရောဋ္ဌဗျဉ္ဇနာ ဝါ၊ အလုံးစုံအနက်ကင်းသော သဒ္ဒါရှိသည်လည်း။ ဟောတိ၊ ၏။ ဤသို့ ယောဇနာခြင်းသည် ဋီကာနှစ်စောင့်နှင့်မညီ။ "အလုံးစုံနှုတ်ခမ်းကို ထိခြင်းမှကင်းသော ဖွင့်၌ရွတ်အပ်သော သဒ္ဒါရှိသည်" ဟု ယောဇနာသင့်သည် ဩဋ္ဌသဒ္ဒါကား နှုတ်ခမ်းကို ဟောသည်ဟုမှတ်။

တိတ္ထိရိယန္တိ၊ ကား။ တိတ္ထိရသကုဏရာဇေန၊ တိတ္ထိရမည်သော ငှက်မင်း သည်(ဝါ) ခါငှက်မင်းသည်။ ဘာသိတံ၊ ဆိုအပ်သော (ဝါ) ဟောအပ်သော။

မှတ်ချက်။ ။ တိတ္တိရေန သကုဏရာဇေန တဒသီတန္တိ တိတ္ထိရိယံ ဟူသော ဝစနတ္ထကို ပြသည်။

ယာဝဒေဝ မနုဿေဟီတိ ဧတ္ထ၊ ယာဝဗဒဝ မနုဿေဟိ ဟူသော ပုဒ်၌။ ဒေဝလောကတော၊ နတ်ပြည်လောကမှ။ ယာဝ မနုဿလောကာ၊ လူ့ပြည်လောကတိုင်အောင်။ သုပကာသိတံ၊ ကောင်းစွာပြအပ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ အဓိပ္ပါယဝသေန၊ ဤသို့ သော အဓိပ္ပါယ်၏ အစွမ်းဖြင့်။ ပါသာဒိကသုတ္တဋ္ဌကထာယံ၊ ပါသာဒိကသုတ်အဋ္ဌကထာ၌။ (အာစရိယေန၊ သည်)။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ ယာဝ ဒေဝါစ၊ နတ်ပြည် တိုင်အောင်လည်း။ ယာဝ မနုဿာစ၊ လူ့ပြည်တိုင်အောင်လည်း။ ဣတိအယံ၊ ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။ (တစ်နည်း) ယာဝ ယတ္တကာ၊ အကြင်မျှလောက်ကုန်သော။ ဒေဝါ စ၊ နတ်တို့သည်လည်းကောင်း။ ယာဝ ယတ္တကာ၊ ကုန်သော။ မနုဿာ စ၊ လည်းကောင်း။ သုပကာသိတံ၊ ကောင်းစွာပြအပ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။

မှတ်ချက်။ ။ ယာဝဒေဝ မနုဿေဟိ ဟူသော ပုဒ်၏ အဖွင့်သည် ပါသာဒိက သုတ်အဋ္ဌကထာ၌ ယခုကာလပေမူစာအပ်မူတို့၌မရှိ။ ဒေဝလောကေ တောတိ ဒေဝလောကတော ပဋ္ဌာယ ရူပီဒေဝနိကာယတော ပဘူတိ။ သုပ္ပကာသိတန္တိ သုဋ္ဌု ပကာသိတံ။ ယာဝဒေဝ မနုဿေဟီတိ ဝါ ယာဝဒေဝ မနုဿေတိ ယတ္ထကာ ဒေဝါ မနုဿာ စ။ တာဝ တေ သဗ္ဗေ အဘိဗျာပေတွာ သုပ္ပကာသိတံ" ဟူသော ၎င်း ပါသာဒိကသုတ်ဋီကာကိုထောက်လျှင် ၎င်းသီလက္ခန် ဋီကာသစ်ဆရာတော် ပြသည့်အတိုင်း ပါထေယျပါသာဒိကသုတ် အဋ္ဌကထာ၌ ယာဝ ဒေဝ မနုဿေဟီတိ ဒေဝလောကတော ယာဝဒေဝမနုဿလောကာ သုပ္ပကာသိတံ ဟူ၍ အဖွင့်ရှိသင့်၏။ ယခု ကာလပေမူစာအုပ်တို့၌မရှိချေ။ ဋီကာ၌ အဖွင့်ရှိသောကြောင့် ကျသည်ဟူ၍မှတ်ယူသင့်၏။ သတိမူကြလေ။ သီလက္ခန် အဋ္ဌကထာနိဿယ၌ "သုပ္ပကာသိတံ ယာဝ၊ ကောင်းစွာသိအပ်သည်သာလျှင်။ ဟောတိ၊ ၏" ဟု ယောဇနာပြီးလျှင် "ယာဝကား အဝဓာဏေအနက်ရှိ၏" ဟု မှာ ထားတော်မူခြင်းသည် ပါသာဒိကသုတ်ဋီကာနှင့် ဆင်ခြင်အပ်၏။

ဝိညူဇာတိကာနံ၊ ပညာရှိသာ သဘောရှိကုန်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား။ ဓမ္မသမ္ပတ္တိ ဂဟဏပုဗ္ဗိကာ၊ တရားတော်၏ ပြည့်စုံခြင်းကိုနာယူခြင်းလျှင် ရှေ့သွားရှိသော။ သဒ္ဓါ၊ သဒ္ဓါတရားသည်။ သိဒ္ဓိ၊ ပြီးသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ (ကသ္မာ၊ အဘယ့်ကြောင့် နည်းဟူမူကား)။ စတူသု၊ လေးယောက်ကုန်သော။ ပုဂ္ဂလေသု၊ တို့တွင်။ ဓမ္မပ္ပမာဏဓမ္မပသန္နပုဂ္ဂလဘာဝတော၊ ဓမ္မပ္ပမာဏဓမ္မပသန္န ပုဂ္ဂိုလ်၏ အဖြစ်ကြောင့် တည်း (ဝါ) တရားတော်၌ အတိုင်းအရှည် ပမာဏကို ယူ၍ တရားတော်၌ ကြည်ညိုခြင်းရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။

မှတ်ချက်။ ။ ပုဂ္ဂိုလ်လေးယောက်ဟူသည် ရူပပ္ပမဏရူပပ္ပသန္နပုဂ္ဂိုလ်, ဃော သပ္ပမာဏ ဃောသပ္ပသန္နပုဂ္ဂိုလ် လူခပ္ပမာဏ လူခပ္ပသန္နပုဂ္ဒိလ်, ဓမ္မပ္ပမာဏဓမ္မပ္ပသန္နာပုဂ္ဂိုလ်အားဖြင့် လေးယောက်တို့တည်း။ ၎င်း၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ပုဂ္ဂလပညတ်ပါဠိတော် ၎င်း အဋ္ဌကထာမှာ ယူလေ။

ဟိသ စ္စံ၊ ၏။ ရာဂေါ ။ပ။ ဝုစ္စတီတိအာဒိ၊ ကို။ ဘာဂဝတာ၊ သည်။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ ရာဂေါ၊ ရာဂကို။ ရဇော၊ ရဇ ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။ ရေဏု၊ မြူကို။ ရဇော၊ ဟူ၍။ န စ ဝုစ္စတိ၊ မဆိုအပ်။ အာဂမနပထာပိ၊ ရောက်ခြင်း၏ အကြောင်း၏ လည်းဖြစ်သည်လည်း (ဝါ) ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်း၏ အဖြစ်သည်လည်း။ ဥဋ္ဌာနဋ္ဌာနတာဧဝ၊ ရာဂထကြွရာ အရပ်၏ အဖြစ်သည်သာလျှင်တည်း။ ဣတိ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဒွေပိ၊ နှစ်ခုလည်းဖြစ်ကုန်သော။ သံဝဏ္ဏနာ၊ သံဝဏ္ဏနာတို့သည်။ ဧကတ္ထာ၊ တူသော အနက်ရှိကုန်၏။

မှတ်ချက်။ ။ ရဇောပထောတိ ရာဂရဇာဒီနံ ဥဋ္ဌာနဋ္ဌာနံ ဟူသော သံဝဏ္ဏနာ ရဇောပထောတိ အာဂမနပထော ဟူသော သံဝဏ္ဏနာ နှစ်ခုကိုယူ။ ဗျဉ္ဇနမေဝ၊ သဒ္ဒါသည်သာလျှင်။ နာနံ၊ ထူး၏