မမတ္တေနာတိ၊ ကား။
သမ္ပိယာယမာနေန၊ လွန်စွာချစ်ခင်မှုကို ပြုတတ်သော တဏှာကြောင့်။
အဿာဒနတဏှာယ၊ လွန်စွာ သာယာတတ်သော တဏှာကြောင့်။
(မဟာသက္ကာရံ ကရောန္တိ ၌စပ်)။
ဣတိ, ဝုတ္တံ ဟောတိ၊
[ဤအဖွင့်သည် အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်းတည်း။ မမတ္တ၏ သဒ္ဒတ္ထကို အဋ္ဌကထာနိဿယ၌ ရေးထားသည်။]
တတ္ထ၊ ထို စကားရပ်၌။
ပုတ္တောဝိယ၊ သားကိုကဲ့သို။
ဝေဒနာ၊ ကို။
ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ ၏။
ခီာဒယောဝိယ၊ နို့ရည် အစရှိသည်တို့ကဲ့သို့။
ဝေဒနာယ၊ ၏။
ပစ္စယဘူတာ၊ အကြောင်းဖြစ်၍ ဖြစ်ကုန်သော။
ရူပါဒယော၊ ရူပါရုံ အစရှိသည်တို့ကို။
(ဒဋ္ဌဗ္ဗာ)၊
ခီရာဒိဒါယိကာ၊ နို့ရည် အစရှိသည်တို့ကို ပေးတတ်သော။
ဓာတိဝိယ၊ အထိန်းကိုကဲ့သို့။
ရူပဒိဆဠာရမ္မဏဒါယကာ၊ ရူပါရုံ အစရှိသော ၆ ပါးသော အာရုံတို့ကို ပေးတတ်ကုန်သော။
စိတ္တကာရာဒယော၊ ဆန်းကြယ်သော ပန်းချီ ပန်းပုရုပ်ကို ပြုလုပ်တတ်သူ အစရှိကုန်သော။
ဆ၊ ၆ ယောက်တို့ကို။
(ဒဋ္ဌဗ္ဗာ)၊
တတ္ထ၊ ထို ၆ ယောက်တို့ကို။
(ဒဋ္ဌဗ္ဗာ)၊
တတ္ထ၊ ထို ၆ ယောက်တို့တွင်။
ဝဇ္ဇော၊ ဆေးဆရာကို။
ရသာယနောဇာဝသေန၊ ရသာယတနဩဇာ၏ အစွမ်းဖြင့်၎င်း။
တဒုပတ္ထမ္ဘိတဇီဝိတဝသေနစ၊ ထို ရသာယတနဩဇာသည် ထောက်ပံ့အပ်သော အသက်၏ အစွမ်းဖြင့်၎င်း။
ဓမ္မာရမ္မဏဿ၊ ဓမ္မာရုံကို။
(ဩဇာရုပ် ဇီဝိတရုပ်ဟူသော ဓမ္မာရုံကို)။
ဒါယကော၊ ပေးတတ်သူ ဟူ၍။
ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊
အာရမ္မဏပစ္စယော၊ အာရမ္မဏပစ္စည်းသည်။
ဥပ္ပဇ္ဇမာနဿ၊ ဖြစ်ဆဲပစ္စယုပ္ပန် တရား၏။
အာရမ္မဏမတ္တမေဝ၊ အာရုံမျှသည်သာ။
ဟောတိ၊
ဥပနိဿယောဝိယ၊ ဥပနိဿယပစ္စည်းကို ကဲ့သို။
ဥပ္ပါဒကော၊ ဖြစ်စေတတ်သည်။
န (ဟောတိ)၊ မဟုတ်။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ဥပ္ပါဒကဿ၊ ဖြစ်စေတတ်သော။
ဥပနိဿယဿေဝ၊ ဥပနိဿယ၏ သာ။
ဝသေန၊ အစွမ်းဖြင့်။
ဧကဓာဝါတိ၊ ဟူ၍။
(သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊
ဝါ၊ တနည်း။
ဥပနိဿယေန၊ ဥပနိဿယပစ္စည်းဖြင့်။
အာရမ္မဏူပနိဿယော၊ အာရမ္မဏူပနိဿယပစ္စည်းကို။
သင်္ဂဟိတော၊ သိမ်းယူအပ်ပြီ။
စ၊ ဆက်။
တေန၊ ထို အာရမ္မဏူပနိသယပစ္စည်းဖြင့်။
အာရမ္မဏဘာဝေန၊ အာရမ္မဏ၏ အဖြစ်ဖြင့်။
တံသဘာဝေါ၊ ထိုအာရုံသဘောရှိသော။
အညောပိ၊ အာရမ္မဏူပနိဿယပစ္စည်းမှ တပါးလည်း ဖြစ်သော။
အာရမ္မဏဘာဝေါ၊ အာရမ္မဏ၏ အဖြစ်သည်။
ဝါ၊ ကို။
ဒီိပိတော၊ ပြအပ်ပြီးသည်။
ဟောတိ၊
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ဥပနိဿယဝသေနေဝ၊ ဥပနိဿယပစ္စည်း၏အဖြစ်ဖြင့်သာ။
ပစ္စယဘာဝေါ၊ ကျေးဇူးပြုတတ်သည်၏ အဖြစ်ကို။
ဝုတ္တော၊ ဆိုအပ်ပြီ။
ဣတိ, ဝေဒိတဗ္ဗော၊
[မဓုဋီကာ၌ "တေနာတိ အာရမ်မဏူပနိဿယေန" ဟု ဖွင့်၏။ ထိုအဆိုအလို တေနစ နောက်၌ "အာရမ္မဏဘာဝေန" ဟု ပါဟန်မတူ။]
ယသ္မာ ဝါတိ အာဒိနာ၊ အစရှိသော ပါဌ်ဖြင့်။
(ဒဿေတိ ၌စပ်)။
ကေဝလံ၊ ဒုက္ခဥပေက္ခာ မဖက် သက်သက်။
ဝါ၊ ကုသိုလ် စသည်မဖက် သက်သက်။
ဝိပါက သုခဝေဒနာဧဝ၊ သည်သာ။
(တဏှာယ၊ ၏။
ဥပနိဿယပစ္စယော၊ သည်)။
န (ဟောတိ)၊ ဖြစ်သည်မဟုတ်သေး။
ပန၊ ကား။
တိဿောပိ၊ ၃ ပါးလည်းဖြစ်ကုန်သော။
ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာတို့သည်။
(သာမည)။
ဝိပါကာ၊ ဝိပါက် ဝေဒနာတို့သည်။
(ဝိသေသ)။
ဝိသေသေန၊ အထူးအားဖြင့်။
တဏှာယ၊ ၏။
ဥပနိဿယပစ္စယော, ဟောတိ၊
အဝိသေသေန၊ အထူးမမ, သာမညအားဖြင့်။
ဣတရာစ၊ ဝိပါက်ဝေဒနာမှ တပါးသော ဝေဒနာတို့သည်လည်း။
(တဏှာယ, ဥပနိဿယပစ္စယော ဟောတိ)၊
ဣတိ၊ ဤအနက်ကို။
ဒဿေတိ၊ ပြ၏။
ဥပေက္ခာ ပန ။ပေ။ ဘာသိတာတိ (ဧတ္ထ)၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။
(အဓိပ္ပါယော ၌စပ်)။
တသ္မာ၊ ထိုသို့ ဥပေက္ခာ၏ ငြိမ်သက်သည့်အတွက် သုခဟူ၍ ဆိုအ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
သာပိ၊ ထို ဥပေက္ခာဝေဒနာသည်လည်း။
ဘိယျော၊ အလွန်။
ဣစ္ဆနဝသေန၊ လိုချင်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။
တဏှာယ၊ ၏။
ဥပနိဿယော၊ အားကြီးသော မှီရာကြောင်းသည်။
(ဟောတိ)၊
ဣတိအဘံ၊ ကား။
အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုတည်း။
ပန၊ ဆက်။
ဥပေက္ခာ၊ ဥပေက္ခာကို။
(သာမည)။
အကုသလဝိပါကဘူတာ၊ အကုသလဝိပါက် ဖြစ်၍ ဖြစ်သော ဥပေက္ခာကို။
(ဝိသေသ)၊
အနိဋ္ဌတ္တာ၊ အနိဋ္ဌဝေဒနာ၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဒုက္ခေ၊ ဒုက္ခဝေဒနာ၌။
အဝရောဓေတဗ္ဗာ၊ သက်ဝင်စေထိုက်၏။
ဣတရာ၊ အကုသလဝိပါက်ကဥပေက္ခာမှ တပါးသော ကုသိုလ်စသည်တို့နှင့် ယှဉ်သော ဥပေက္ခာကို။
ဣဋ္ဌတ္တာ၊ ဣဋ္ဌဝေဒနာ၏ အဖြစ်ကြောင့်။
သုခေ၊ သုခဝေဒနာ၌။
(အဝရောဓေတဗ္ဗာ၊ ၏)။
ဣတိ၊ ကြောင်။
သာ၊ ထို ဥပေက္ခာသည်။
ဒုက္ခံဝိယ၊ ဒုက္ခဝေဒနာကို ကဲ့သို့၎င်း။
သုခံ ဝိယစ၊ သုခဝေုနာကို ကဲ့သို့၎င်း။
ဥပနိဿယော၊ သည်။
ဟောတိ၊
ဣတိ၊ သို့။
ဝတ္တုံ, သက္ကာ၊
ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
ဝေဒနာ ပစ္စယာ တဏှာတိ ဝစနေန၊ ဟူသော စကားဖြင့်။
သဗ္ဗဿ၊ အဝီတရာဂ ဝိတရာဂ အလုံးစုံသော။
ဝေဒနာဝတော၊ ဝေဒနာရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ (သန္တာန်၌)။
ပစ္စယဿ၊ ဝေဒနာတည်းဟူသော ပစ္စည်း၏။
အတ္ထိတာယ၊ ရှိသည် ၏ အဖြစ်ကြောင့်။
တဏှုပ္ပတ္တိပ္ပသင်္ဂေ၊ တဏှာ၏ ဖြစ်ခြင်း၌ လျဉ်းပါးဘွယ်သည်။
(သတိ၊ သော်)။
တံ နိဝါရဏတ္ထံ၊ ထို တဏှုပ္ပတ္တိပ္ပသင်္ဂကို တားမြစ်ခြင်းအကျိုးငှာ။
ဝေဒနာပစ္စယာ စာပီတိ အာဒိ၊ သော။
(ယံ ဝစနံ အတ္ထိ၊
တံ ဝစနံ သင်္ဂဟကာရော)၊
အာဟ၊
အနုသယသဟာယာ၊ အဝိဇ္ဇာနုသယ, တဏှာနုသယဟူသော အဖော်ရှိသော။
ဝေဒနာ၊ သည်။
တဏှာ၊ ၏။
ပစ္စယော၊ အကြောင်းသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဣတိ ဝစနဿ၊ ဤသို့သော စကားတော်၏။
အဘာဝါ၊ မရှိခြင်းကြောင့် ။
အတိပ္ပသင်္ဂနိဝတ္တနံ၊ ဝေဒနာဖြစ်တိုင်း တဏှာဖြစ်ခြင်း၏ အလွန် ကပ်ငြိ လျဉ်းပါးဘွယ်ကို တားမြစ်ခြင်းကို။
ကာတုံ၊ ငှာ။
န သက္ကာနု၊ မတတ်ကောင်းသည် မဟုတ်ပါလော။
ဣတိ၊ ဤကား စောဒနာတည်း။
န၊ မတတ်ကောင်းသည် မဟုတ်, တတ်ကောင်းသည်သာ။
(ကသ္မာ)၊
ဝဋ္ဋကထာယ၊ ဝဋ်ကိုဆိုကြောင်းစကား၏။
ပဝတ္တတ္တာ၊ ဖြစ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
ဟိ၊ ချဲ့။
ဝဋ္ဋဿ၊ ဝဋ်၏။
အနုသယဝိရဟေ၊ အနုသယမှ ကင်းသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၌။
အဘာဝတော၊ မရှိခြင်းကြောင့်။
အနုသယသဟိတာ ယေဝ၊ အနုသယနှင့်တကွဖြစ်သော ဝေဒနာသည်သာ။
ပစ္စယော၊ တဏှာ၏ အကြောင်းသည်။
(ဟောတိ)၊
ဣတိ၊ ဤသို့။
အတ္ထတော၊ သာမတ္ထိယတ္ထအားဖြင့်။
ဧတံ (အတ္ထဇာတံ)၊ ဤအနက်သည်။
ဝါ၊ ဤအနက်ကို။
ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သည်။
ဝါ၊ ဆိုလိုသည်။
ဟောတိ၊
ဣတိ၊ ဤသို့မှတ်အပ်၏။
အထဝါ၊ ထို့ပြင်တနည်းကား။
အဝိဇ္ဇာပစ္စယာတိ၊ ဟူသော စကားတော်၏။
အနုဝတ္တမာနတ္တာ၊ အစဉ်လိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
(ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အစဖြစ်သော အဝိဇ္ဇာပစ္စယာပုဒ်က, ဝေဒနာပစ္စယာ၌ လိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်)။
အနုသယ သဟိတာဝ၊ အနုသယနှင့် တကွဖြစ်သော ဝေဒနာသည်သာ။
ပစ္စယော၊ တဏှာ၏ အကြောင်းသည်။
(ဟောတိ)၊
ဣတိ, ဝိညာယတိ၊
စ၊ ဆက်။
ဝေဒနာ ပစ္စယာ တဏှာတိ ဧတ္ထ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။
ဝေဒနာပစ္စယာ ဧဝ၊ ဝေဒနာဟူသော အကြောင်းကြောင့်သာ။
တဏှာ၊ သည်။
(သမ္ဘဝတိ)။
ဝေဒနာယ၊ နှင့်။
ဝိနာ၊ ကင်း၍။
(တဏှာ၊ သည်)။
န (သမ္ဘဝတိ)၊ မဖြစ်။
ဣတိ၊ ဤသို့။
အယံ နိယမော၊ ဤ ဧဝသဒ္ဒါဖြင့် အမြဲသတ်မှတ်ခြင်းကို။
ဝိညာယတိ၊
ဝေဒနာ ပစ္စယာ၊ ကြောင့်။
တဏှာ၊ သည်။
ဟောတိ ဧဝ၊ ဖြစ်သည်သာ။
(ဖြစ်ရမည်သာ)။
ဣတိ(အယံ နိယမော၊ ကို)။
န (ဝိညာယတိ)၊
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
အတိပ္ပသင်္ဂေါ၊ ဝုသီမန္တဗြဟ္မဏတို့အတွက် တဏှာဖြစ်လေမည်လော ဟု အလွန်လျဉ်းပါးဘွယ်သည်။
နတ္ထိ ဧဝ၊ မရှိတော့သည်သာ။
ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
ဝုသိမတောတိ၊ ကား။
ဝုသိတဝတော၊ ကျင်သုံးအပ်ပြီးသော မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယ ရှိသော။
ဝုသိတ ဗြဟ္မစရိယ ဝါဿဿ၊ ကျင့်သုံးအပ်ပြီးသော မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယ ဝါသ ရှိသော။
(ဗြဟ္မ ဏဿ ၌ စပ်)။
ဣတိ အတ္ထော၊ ဤကား အနက်။
အထဝါ။ ။ အဝိဇ္ဇာပစ္ဏယာ သင်္ခါရာဟူသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အစ၌ အဝိဇ္ဇာ ပစ္စယာပုဒ်က ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တလျှောက်လုံးကို လိုက်ပါလာသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ၌လည်း "အဝိဇ္ဇာနုသယနှင့် တကွဖြစ်သော ဝေဒနာသာလျှင် တဏှာ၏ အကြောင်းဖြစ်၏" ဟု သိနိုင်၏။ ထို့ကြောင့် "ဝေဒနာကြောင့် တဏှဖြစ်၏" ဟု ဆိုရာဝယ် တဏှာဖြစ်တိုင်း ဖြစ်တိုင်း၌ အဝိဇ္ဇာနုသယမကင်းသော ဝေဒနာသည်အကြောင်းအဖြစ်ဖြင့် ဧကန်ပါ၏ဟု အမြဲသတ်မှတ်နိုင်၏။ သို့သော် "ဝေဒနာ အကြောင်းရှိတိုင်း တဏှာအျကိုး ဖြစ်ရမည်သာ "ဟု အမြဲသတ်မှတ်၍ မဖြစ်ပါ။
ဝုသိမတော။ ။ ဝုသီသိတ္တ၊ ကျင့်သုံးအပ်ပြီ၊ ဣတိ, ဝုသိ။ (ကျင့်သုံးအပ်ပြီးသော မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယ)။ ဝုသိ ယဿ အတ္ထီတိ ဝုသိမာ၊ ကျင့်သုံးအပ်ပြီးသော မဂ္ဂ ဗြဟ္မစရိယ ရှိသော ရဟန္တာ။ ဤအနက်ကို ပြလို၍ "ဝုသိမတော" ကို "ဝုသိတဝတော" ဟု မန္တုပစ္စည်းကို ဝန္တုပစ္စည်းဖြင့် လဲ၍၎င်း, ဝုသိ၌ ဝသဓာတ် ကံဟော ဣပစ္စည်းကို အတိတ် အနက် ထင်ရှာင်းအောင် "ဝုသိတ" ဟု၎င်း သဒ္ဒတ္ထဖြစ်ပြီးလျှင် "ဝုသိ" အရ မဂ္ဂ ဗြဟ္မစရိယဝါသကို ယူပါ ဟု သိစေလို၍ "ဗြဟ္မစရိယဝါသ" ဟု အဘိဓေယျကို ဖွင့်သည်။ [ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ ဟူသော ပါဠိတော်၌ မှီ၍ ဖွင့်ခြင်းတည်း။]
ဝါ၊ တနည်း။
ဝုဿတိ၊ ကျင့်သုံးအပ်ဆဲ။
ဣတိ၊ ဤ ဝစနတ္ထကြောင့်။
မဂ္ဂေါ၊ မဂ်ကို။
ဝုသီတိ၊ ဝုသိဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ဧတဿ၊ ဤရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏။
ဝုတ္ထော၊ ကျင့်သုံးအပ်ပြီးသော။
သော၊ ထိုမဂ်သည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
(သော၊ ထို ရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်သည်)။
ဝုသိမာ၊ ဝုသိမာ မည်၏။
ဝါ၊ တနည်း။
အဂ္ဂဖလံ၊ အရဟတ္တဖိုလ်ကို။
ပရိနိဋ္ဌိတဝါသတ္တာ၊ ပြီးပြိးသော ကျင့်သုံးခြင်း ရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဝုသီတိ၊ ဝုသိဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ဧတဿ၊ ဤရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်၏။
တံ၊ ထို ကျင့်သုံးအပ်ပြီးသော အရဟတ္တဖိုလ်သည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
(သော၊ သည်)။
ဝုသိမာ၊ မည်၏။
တဏှာပဒနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ၊ သည်။
နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။