တတ္ထ ။ပေ။ အယံ မာတိကာတိ (ပဒဿ)၊ ၏။ (အတ္ထော ၌စပ်)။ နိဒ္ဒေသဝါရအာဒိမှိ၊ နိဒ္ဒေသဝါရ၏ အစ၌။ ဝုတ္တေ၊ ဟောတော်မူအပ်သော။ ဇာတိအာဒိနိဒ္ဒေသေ၊ ဇာတိ အစရှိသည်တို့၏ နိဒ္ဒေသ၌။ တေသံ ဇာတိအာဒီနံ၊ ထို ဇာတိ အစရှိသည်တို့၏။ ဝါ၊ တို့ကို။ နိဒ္ဒေသဝသေန၊ အကျယ်ညွှန်ပြခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ (ကထနတ္ထာယ ၌စပ်။ မဓု၌ကား "ဝုတ္တဿ" ဟု ထည့်၍ စပ်လေ၏)။ ဒုက္ခဿ၊ ဒုက္ခဖြစ်သော။ အရိယ သစ္စဿ၊ အရိယ သစ္စာကိ။ ကထနတ္ထာယ၊ ဟောတော်မူခြင်းအကျိုးငှာ။ ဒုက္ခဒုက္ခန္တိ အာဒိကာ၊ ဒုက္ခ ဒုက္ခံ အစရှိသော။ (အယံ) ဒုက္ခမာတိကာ၊ ဤဒုက္ခ၏ မာတိကာကို။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။ ဣတိ (အယံ)၊ ဤသည်ကား။ အတ္ထော၊ အနက်တည်း။
ဝါ၊ တနည်း။ တေသု ဇာတိအာဒီသု၊ တို့၌။ ဝေဒိတဗ္ဗေ၊ သိထိုက်သော။ ဒုက္ခဋ္ဌေ၊ ဒုက္ခ၏ အဖြစ်ဟူသော အနက်၌။ တေသံ ဇာတိအာဒီသံ၊ တို့၏။ ဝါ၊ တို့ကို။ နိဒ္ဒေသဝသေနစ၊ ဖြင့်လည်း။ ဝါ၊ အားဖြင့်လည်း။ ဒုက္ခဿ၊ သော။ အရိယ သစ္စဿ၊ ကို။ ကထနတ္ထာယ၊ ငှာ။ ဒုက္ခဒုက္ခန္တိအာဒိကာ၊ သော။ အယံ ဒုက္ခမာတိကာ၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။
ဇာတိပိ ဒုက္ခာ ။ပေ။ သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာတိ၊ ဟူသော။
အယံ၊ ဤစကားရပ်သည်။
ဒုက္ခဿ, အရိယ သစ္စဿ, ကထနတ္ထာယ, မာတိကာ၊ တည်း။
တတ္ထ။ပေ။မာတိကာ။ ။ကတ္ထုကို “ဇာတိအာဒိနိဒ္ဒေသေ”ဟု ပဌမဖွင့်၏၊ အဋ္ဌကထာ၌ “ဇာတိပိ ဒုက္ခာတိ နိဒ္ဒေသဝါရော အာရဒ္ဓေါ”ဟု ရွှေ၌ ပြအပ်ခဲ့သော စကားကို ရည်ရွယ်၍ ဖွင့်ခြင်းတည်း၊ “နိဒ္ဒေသဝါရဏာဒိမှိ ဂုတ္တေ"ကား ဇာတိအာဒိနိဒ္ဒေသ၏ ဝိသေသနထည့် အပ်သောပုဒ်တည်း၊ ဤဘတ္ထကို “အယံ မာတိကာ”၌ ဝပ်ပါ။
တေသု ဝါ ဇာတိအာဒီသု။ ။တတ္ထကို “တေသု ငာတိအာခီသု”ဟု တနည်းဖွင့်သည်။ “ဒုက္ခဋ္ဌ ဝေဒိတဗ္ဗေ” သိထိုက်သောဒုက္ကဋ္ဌဟူသည် ဒုက္ခဒုက္ခဝိပရိဏာမဒုက္ခစသော အနက် တည်း၊ ဤ ၂-နည်း၌ “အယံ မာတိကာ”ဟူသည် အဋ္ဌကထာ၌ပြသော“ဒုက္ခဒုက္ခ ဝိပရိ- ဏာမဒုက္ခ ”စသော ဒုက္ခသဒ္ဒါ၏ အနက်ကိုပြသော မာတိကာတည်း၊ ထို့ ကြောင့် “ဒုက္ခ- ဒုက္ခအာဒိကာ ဒုက္ခမာတိကာ”ဟု ဋီကာဖွင့်သည်။
အထ ဝါတတ္ထာတိ။ တစ္ဆေကို “တသ္မိံ နိဒ္ဒေသဝါရ”ဟု ဖွင့်ဟ်၊ “နိဒ္ဒေသဝါရာ အာရဒ္ဓေါ”ဟူသော ရွှေစကားကို ရည်ရွယ်၍ ဖွင့်ခြင်းတည်း၊ ထို နိုဒ္ဒေသဝါရ၌ (ဒေသခါင္ ထဲက)မာတိကာဟုသည် ဤပြအပ်သော “ဒုက္ခဒုက္ခ ဝိပရိဏာမဒုက္ခ သော မာတိကာ မဟုတ်၊ ဇာတိပိ ဒုက္ခာ, ဇရာပိ ဒုက္ခာပေ။သံခိတ္တေန ပဉ္စပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ”ဟု ပါဠိတော် ၌ တိုက်ရိုက်လာသော ဒုက္ခ မာတိကာတည်း။
ဣတိ၊ ဤစကားရပ်ဖြင့်။ ယထာဒဿိတဿ၊ အကြင်အကြင် ပါဠိတော်၌ ပြအပ်ပြီးသော ဇာတိပိ ဒုက္ခာ အစရှိသော စကားရပ်၏။ (ဘာဝ ၌စပ်)။ ဇာတိအာဒိနိဒ္ဒေသဿ၊ ဇာတိ အစရှိသည်တို့၏ နိဒ္ဒေသ၏။ (မာတိကာ၌စပ်)။ မာတိကာဘာဝံ၊ မာတိကာ၏ အဖြစ်ကို။ ဒီပေတိ၊ ပြ၏။တေန၊ ထို သဘောအားဖြင့် ရအပ်သော နာမည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
အညေန၊ သဘာဝမှ တပါးသော။
ပရိယာယေန၊ ပရိယာယ်အားဖြင့်။
ဣဒံ၊ ဤ ကာယိကဒုက္ခ, စေတသိကဒုက္ခသည်။
ဒုက္ခံ နာမ၊ ဒုက္ခမည်၏။
န၊ မဟုတ်။
အထခေါ၊ အဟုတ်ကား။
ဒုက္ခတ္တာယေဝ၊ ဒုက္ခ၏ အဖြစ်ကြောင့်သာ။
(ဒုက္ခံ နာမ၊ ၏)။
ဣတိ၊ ဤသို့။
သဘာဝေန၊ ဒုက္ခဝေဒယိတသဘောအားဖြင့်။
နာမံ၊ ဒုက္ခနာမည်ကို။
ဝိသေသေတိ၊ အထူးပြု၏။
(ဣတိ ဝိညာယတိ၊ အပ်၏)။
[တေန၏ စပ်ပုဒ် မရှိသောကြောင့် "ဝိညာယတိ" ဟု ထည့်သည်။]
တံ ဒီပေက္ခာ ပုန။ ။ဤနည်းအလိုအားဖြင့် အဋ္ဌကထာ၌ပြအပ်သော “ဒုက္ခဒုက္ခ ဝိပရိ ဏာမဒုက္ခ” စသောစကားသည် မာတိကာမဟုတ်လျှင်“အဘယ်အကျိုးငှါ ထိုစကားကိုဆိုပါ သနည်း”ဟု မေးဘွယ်ရှိသောကြောင့် “တံ ပီပေတွာ ပုန” စသည်ကို မိန့်သည်။ ဤပုနကို “ယသို့” တဿ”တို့၏အပြင်၌ရှိသော “နိဒ္ဓါရဏတ္ထ”၌စပ်ပါ။ တဖန် ထိုပုဒ် ၂-ပါးအပေါင်းကို ထုတ်ဆောင်ခြင်းငှါ “ဣဒံ ဟိ ဒုက္ခံ နာမ”စသည်ကို မိန့်သည် ။
သဗ္ဗ သင်္ကဍ္ဎေန္တော။ ။“ထိုပရိယာယဒုက္ခ, နိပ္ပရိယာယဒုက္ခကို ထုတ်လိုလျှင် ထို ၂-ပါးကို သာ ပြပါတော့လော၊ အဘယ့်ကြောင့် ဒုက္ခဒုက္ခ စသည်ကို ပြရပါသေးသနည်း”ဟု မေးဘွယ် ရှိသောကြောင့် “သဗ္ဗ သင်္ကန္တော”ဟု မိန့်သည်၊ ဒုက္ခအားလုံးကို သိမ်းကျုံးလိုသော ကြောင့် (ဤနေရာ၌ ပြလိုရင်းမဟုတ်စေကာမူ)ဒုက္ခဒုက္ခ စသည်ကို ဆိုရပါသည်’ဟူလို။
**သာမိအတ္ထေပိ ဟိ။ပေ။သိဇ္ဈတိ**။ ။အပရတ္ထသည် အပရနောင် ..ထ-ပစ္စည်းသက်၍ ပြီးသောပုဒ်တည်း။ ထိုပစ္စည်းသည် “တြထ သတ္တ၀ိယာ သဗ္ဗနာမေဟိ နှင့်အညီ သက္ကမီ အနက်ကို ဟောရိုးတည်း၊ ဤနေရာ၌ကား သတ္တမိအနက်ဟောမဟုတ်, သာမီအနက် ဟောတည်း၊ ဥပမာ႕ “သဗ္ဗတ္ထပါဒကံ၊ အလုံးစုံသော ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့၏ အခြေခံ” ဟူရာ၌ ထ-ပစ္စည်းသည် သာမီအနက်ကို ဟောသကဲ့သို့တည်း၊ ဤအဓိပ္ပါယ်ကို ပြလို၍ “သာမိ အတ္ထပိ ဟိ။ပေ။ သိ ု့တိ"ဟု မိန့်သည်၊ ဤအဖွင့်အတိုင်းဆိုလျှင် အပရတ္ထနှင့် ဒီပနီသည် သမာသ်မဟုတ်, ဝါကျဟု သိပါ၊ “အပရဿ အပရဿ”ဟု ဖွင့်သောကြောင့် အပရတ္ထ၌ ဝိစ္ဆာလောဟုလည်း မှတ်ပါ။
["ကသ္မာ ။ပေ။ အပရတ္ထဒီပနံ ၊ ဣတိ ဝိညာယတိ" ဟု ပုစ္ဆာဝါကျ ထည့်၍ ဟိ ယသ္မာ ။ပေ။ သိဇ္ဈတိ ။ဣတိ၊ ကြေင့်။ (အပရသ အပရဿာတိ ဒီပန အပရတ္ထဒီပနံ။ ဣတိ, ဝိညာယတိ) ဤသို့လည်း အနည်းပေးပါ။]**တိဏာကာရော**။ ။“တိပိကပ္ပေါ။ တမျိုးတဖုံပြုအပ်သော မြက်အထူးသည်။ တိဏဝိသေသော၊ တည်း။” ဤသို့ အနုဋီကာဖွင့်၏။ ထို့ကြောင့် တိဏာကရော၌ အာကာရဟူသည် တိရိယာမြက်မျိုး၏ အခြားမြက်မျိုးမှ ထူးခြားသော အခြင်းအရာ တည်း၊ ထို အခြင်းအရာသည်ပင် မြက်ထည်း၌ သီးခြား အမျိုးအစား ဖြစ်သောကြောင့် “တိဏဇာတိ” ဟု ပရိယာယ်ပြုသည်။ ထို တိရိယဟူသော မြက်မျိုး၏ ထူးခြားသော အမူအရာကိုစွဲ၍ ပညတ်အပ်သော နာမည် ဖြစ်သောကြောင့် ဇာတိါ၏ ပည အနက်ဟောကြောင်းကို ဆိုသည်။ အနက်ပေးသောအခါ “ဇာတိပညတ်”” ဟု မမီမှ “အမျိုးဇာတ်” ဟု ပေးရသည်။ **ဇာယနဋ္ဌေနာတိအာဒိ။ပေ။ ဝုတ္တံ**။ ။ “ ဇာတိ, သဉ္ဇာတိ ” ဟူ သော ၂-ပုဒ်ဖြင့် ပရိပုဏ္ဏ, အပရိပုဏ္ဏ အာယတနနှင့်စပ်၍ အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့ကို ကုန်အောင် သိမ်းကျုံး၍ ယူတော်မူ၏၊ “သက္ကန္တိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ” ဟူသော ၂-ပုဒ်ဖြင့် အဏ္ဍဇစသော ယောနိ ၄-ပါးနှင့် စပ်၍ အလုံးစုံသောသတ္တဝါတို့ကို ကုန်အောင် သိမ်းကျုံး၍ ယူတော် မူ၏၊ ဤသို့ ကုန်အောင် သိမ်းကျုံးယူတော်မူ၍ သတ္တဝါအားလုံး၏ ဇာတိ အားလုံးကို ပြတော်မူသည်။
ဝါ၊ ကုန်အောင် သိမ်းကျုံး၍။
ဇာတိံ၊ ကို။
ဒဿေတုံ၊ ငှာ။
(သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊