问题
选择版本
( Paṭhamo bhāgo )
( Paṭhamo bhāgo )

[148]8. Siṅgālajātakavaṇṇanā

作者: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

[148]8. Siṅgālajātakavaṇṇanā
NāhaṃP1.501 punaṃ na ca punan ti idaṃ satthā jetavane viharanto kilesaniggahaṃ ārabbha kathesi .
Sāvatthiyaṃ kira pañcasatamattā sahāyakā mahāvibhavā seṭṭhiputtā satthu dhammadesanaṃ sutvā sāsane uraṃ datvā pabbajitvā jetavane antokoṭisanthāre vihariṃsu .
Athekadivasaṃ tesaṃ aḍḍharattasamaye kilesanissito saṅkappo uppajji .
Te ukkaṇṭhitvāM1.527 attanā jahitakilese puna gaṇhituṃ cittaṃ uppādayiṃsu .
Atha satthā aḍḍharattasamanantare sabbaññutaññāṇadaṇḍadīpakaṃ ukkhipitvā ‘‘ katarāya nu kho ratiyā jetavane bhikkhū viharantī ’’ ti bhikkhūnaṃ ajjhāsayaṃ olokento tesaṃ bhikkhūnaṃ abbhantare kāmarāgasaṅkappassa uppannabhāvaṃ aññāsi .
Satthā ca nāma ekaputtikā itthī attano puttaṃ viya , ekacakkhuko puriso cakkhuṃ viya attano sāvakeV1.478 rakkhati .
Pubbaṇhādīsu yasmiṃ yasmiṃ samaye tesaṃ kilesā uppajjanti , te tesaṃ kilese tato paraṃ vaḍḍhituṃ adatvā tasmiṃ tasmiṃyeva samaye niggaṇhāti .
Tenassa etadahosi ‘‘ ayaṃ cakkavattirañño antonagareyeva corānaṃ uppannakālo viya vattati , idāneva tesaṃ dhammadesanaṃ katvā te kilese niggaṇhitvā arahattaṃ dassāmī ’’ ti .
So surabhigandhakuṭito nikkhamitvā madhurassarena ‘‘ ānandā ’’ ti āyasmantaṃ dhammabhaṇḍāgārikaṃ ānandattheraṃ āmantesi .
Thero ‘‘ kiṃ , bhante ’’ ti āgantvā vanditvā aṭṭhāsi .
‘‘ Ānanda , yattakā bhikkhū antokoṭisanthāre viharanti , sabbeva gandhakuṭipariveṇe sannipātehī ’’ ti .
Evaṃ kirassa ahosi ‘‘ sacāhaṃ teyeva pañcasate bhikkhū pakkosāpessāmi .
‘ Satthārā no abbhantare kilesānaṃ uppannabhāvo ñāto ’ ti saṃviggamānasā dhammadesanaṃ sampaṭicchituṃ na sakkhissantī ’’ ti .
Tasmā ‘‘ sabbe sannipātehī ’’ ti āha .
Thero ‘‘ sādhu , bhante ’’ ti avāpuraṇaṃ ādāya pariveṇena pariveṇaṃ āhiṇḍitvā sabbe bhikkhū gandhakuṭipariveṇe sannipātetvā buddhāsanaṃ paññapesi .
Satthā pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya silāpathaviyaṃ patiṭṭhahamāno sineru viya paññatte buddhāsane nisīdi āveḷāveḷā yamakayamakā chabbaṇṇaghanabuddharasmiyo vissajjento .
Tāpi rasmiyo pātimattā chattamattā kūṭāgārakucchimattā chijjitvā chijjitvā gaganatale vijjulatā viya sañcariṃsu , aṇṇavakucchiṃ khobhetvā bālasūriyuggamanakālo viya ahosi .
Bhikkhusaṅghopi satthāraṃ vanditvā garucittaṃ paccupaṭṭhapetvā rattakambalasāṇiyā parikkhipanto viya parivāretvā nisīdi .
Satthā brahmassaraṃ nicchārento bhikkhū āmantetvāP1.502 ‘‘ na , bhikkhave , bhikkhunā nāma kāmavitakkaṃ byāpādavitakkaṃ vihiṃsāvitakkanti imeM1.528 tayo akusalavitakke vitakketuṃ vaṭṭati .
Anto uppannakileso hi ‘ parittako ’ ti avamaññituṃ na vaṭṭati , kileso nāma paccāmittasadiso .
Paccāmitto ca khuddako nāma natthi , okāsaṃ labhitvā vināsameva pāpeti , evameva appamattakopi kileso uppajjitvā vaḍḍhituṃ labhanto mahāvināsaṃ pāpeti .
Kileso nāmesa halāhalavisūpamo uppāṭitacchavigaṇḍasadiso āsīvisapaṭibhāgo asaniaggisadiso allīyituṃ na yutto āsaṅkitabbo .
Uppannuppannakkhaṇeyeva paṭisaṅkhānabalena bhāvanābalena yathā muhuttampi hadaye aṭṭhatvā paduminipattā udakabindu viya vivaṭṭati , evaṃ pajahitabbo .
Porāṇakapaṇḍi tāpi appamattakampi kilesaṃ garahitvā yathā puna abbhantare nuppajjati , evaṃ niggaṇhiṃsū ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto siṅgālayoniyaṃ paṭisandhiṃ gahetvā araññeV1.479 nadītīre nivāsaṃ kappesi .
Atheko jarahatthī gaṅgātīre kālamakāsi .
Siṅgālo gocarappasuto taṃ matahatthisarīraṃ disvā ‘‘ mahā me gocaro uppanno ’’ ti gantvā taṃ soṇḍe ḍaṃsi , naṅgalīsāya daṭṭhakālo viya ahosi .
So ‘‘ natthettha khāditabbayuttakan ’’ ti dantesu ḍaṃsi , thambhe daṭṭhakālo viya ahosi .
Kaṇṇe ḍaṃsi , suppakoṭiyaṃ daṭṭhakālo viya ahosi .
Udare ḍaṃsi , kusūle daṭṭhakālo viya ahosi .
Pāde ḍaṃsi , udukkhale daṭṭhakālo viya ahosi .
Naṅguṭṭhe ḍaṃsi , musale daṭṭhakālo viya ahosi .
So ‘‘ etthāpi natthi khāditabbayuttakan ’’ ti sabbattha assādaṃ alabhanto vaccamagge ḍaṃsi , mudupūve daṭṭhakālo viya ahosi .
So ‘‘ laddhaṃ dāni me imasmiṃ sarīre mudu khāditabbayuttakaṭṭhānan ’’ ti tato paṭṭhāya khādanto antokucchiṃ pavisitvā vakkahadayādīni khāditvā pipāsitakāle lohitaṃ pivitvā nipajjitukāmakāle udaraṃ pattharitvā nipajjati .
Athassa etadahosi –
‘‘ idaṃ hatthisarīraṃ mayhaṃ nivāsasukhatāya gehasadisaṃ , khāditukāmatāya sati pahūtamaṃsaṃ , kiṃ dāni me aññattha kamman ’’ tiM1.529 so aññattha agantvā hatthikucchiyaṃyeva maṃsaṃ khāditvā vasati .
Gacchante gacchante kāle nidāghe vātasamphassena ceva sūriyarasmisantāpena ca taṃ kuṇapaṃ sussitvāP1.503 valiyo gaṇhi , siṅgālassa paviṭṭhadvāraṃ pihitaṃ , antokucchiyaṃ andhakāro ahosi .
Siṅgālassa lokantarikanivāso viya jāto .
Kuṇape sussante maṃsampi sussi , lohitampi pacchijji .
So nikkhamanadvāraṃ alabhanto bhayappatto hutvā sandhāvanto ito cito ca paharitvā nikkhamanadvāraṃ pariyesamāno vicarati .
Evaṃ tasmiṃ ukkhaliyaṃ piṭṭhapiṇḍi viya antokucchiyaṃ paccamāne katipāhaccayena mahāmegho pāvassi .
Atha naṃ kuṇapaṃ temetvā uṭṭhāya pakatisaṇṭhānena aṭṭhāsi .
Vaccamaggo vivaṭo hutvā tārakā viya paññāyi .
Siṅgālo taṃ chiddaṃ disvā ‘‘ idāni me jīvitaṃ laddhan ’’ ti yāva hatthisīsā paṭikkamitvā vegena pakkhanditvā vaccamaggaṃ sīsena paharitvā nikkhami .
Tassa sañchannasarīrattā sabbalomāni vaccamagge allīyiṃsu .
So tālakkhandhasadisena nillomena sarīrena ubbiggacitto muhuttaṃ dhāvitvā nivattitvā nisinno sarīraṃ oloketvā ‘‘ idaṃ dukkhaṃ mayhaṃ na aññena kataṃ , lobhahetu pana lobhakāraṇā lobhaṃ nissāya mayā etaṃ kataṃ , ito dāni paṭṭhāya na lobhavasiko bhavissāmi , puna hatthisarīraṃ nāma na pavisissāmī ’’ ti saṃviggahadayo hutvā imaṃ gāthamāha –
148.
‘‘ Nāhaṃ punaṃ na ca punaṃ , na cāpi apunappunaṃ ;
Hatthibondiṃ pavekkhāmi , tathā hi bhayatajjito ’’ ti .
TatthaV1.480 na cāpi apunappunan ti a-kāro nipātamatto .
Ayaṃ panetissā sakalāyapi gāthāya attho – ahañhi ito puna , tato ca punāti vuttavārato puna tatopi ca punappunaṃ vāraṇasarīrasaṅkhātaṃ hatthibondiṃ na pavekkhāmi .
Kiṃkāraṇā ?
Tathā hi bhayatajjito , tathā hi ahaṃ imasmiññeva pavesane bhayatajjito maraṇabhayena santāsaṃ saṃvegaṃ āpāditoti .
EvañcaM1.530 pana vatvā tatova palāyitvā puna taṃ vā aññaṃ vā hatthisarīraṃ nivattitvāpi na olokesi .
Tato paṭṭhāya na lobhavasiko ahosi .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā ‘‘ bhikkhave , anto uppannakilesassa nāma vaḍḍhituṃ adatvā tattha tattheva naṃ niggaṇhituṃ vaṭṭatī ’’ tiP1.504 vatvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi .
Saccapariyosāne pañcasatāpi te bhikkhū arahatte patiṭṭhahiṃsu , avasesesu keci sotāpannā , keci sakadāgāmino , keci anāgāmino ahesuṃ .
Tadā siṅgālo ahameva ahosinti .
Siṅgālajātakavaṇṇanā aṭṭhamā .