[105]5. Dubbalakaṭṭhajātakavaṇṇanā
Bahumpetaṃ
V1.397 vane kaṭṭhan ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ uttasitabhikkhuṃ ārabbha kathesi .So kira sāvatthivāsī eko kulaputto satthu dhammadesanaṃ sutvā pabbajitvā maraṇabhīruko ahosi , rattiṭṭhānadivāṭṭhānesu vātassa vā vījantassa sukkhadaṇḍakassa vā patantassa pakkhicatuppadānaṃ vā saddaṃ sutvā maraṇabhayatajjito mahāravaṃ ravanto palāyati .
Tassa hi ‘‘ maritabbaṃ mayā ’’ ti satimattampi natthi .
Sace hi so ‘‘ ahaṃ marissāmī ’’ ti jāneyya , na maraṇaṃ bhāyeyya .
Maraṇassatikammaṭṭhānassa pana tassa abhāvitattāva bhāyati
P1.415 .Tassa so maraṇabhīrukabhāvo bhikkhusaṅghe pākaṭo jāto .
Athekadivasaṃ dhammasabhāyaṃ bhikkhū kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ ‘‘ āvuso , asuko nāma bhikkhu maraṇabhīruko maraṇaṃ bhāyati , bhikkhunā nāma ‘ avassaṃ mayā maritabban ’ ti maraṇassatikammaṭṭhānaṃ bhāvetuṃ vaṭṭatī ’’ ti .
Satthā āgantvā ‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā ’’ ti pucchitvā ‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte taṃ bhikkhuṃ pakkosāpetvā ‘‘ saccaṃ kira tvaṃ maraṇabhīruko ’’ ti pucchitvā ‘‘ saccaṃ , bhante ’’ ti vutte ‘‘ bhikkhave , mā etassa bhikkhuno anattamanā hotha , nāyaṃ idāneva maraṇabhīruko , pubbepi maraṇabhīrukoyevā ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavante rukkhadevatā hutvā nibbatti .
Tasmiṃ kāle bārāṇasirājā attano maṅgalahatthiṃ āneñjakāraṇaṃ sikkhāpetuṃ hatthācariyānaṃ adāsi .
Taṃ āḷāne niccalaṃ bandhitvā tomarahatthā manussā parivāretvā āneñjakāraṇaṃ kārenti .
So taṃ kāraṇaṃ kāriyamāno vedanaṃ adhivāsetuṃ asakkonto āḷānaṃ bhinditvā manusse palāpetvā himavantaṃ
M1.440 pāvisi .Manussā taṃ gahetuṃ asakkontā nivattiṃsu .
So tattha maraṇabhīruko ahosi , vātasaddāni sutvā kampamāno maraṇabhayatajjito soṇḍaṃ vidhunitvā vegena palāyati , āḷāne bandhitvā āneñjakāraṇaṃ karaṇakālo viyassa hoti , kāyassādaṃ vā cittassādaṃ vā alabhanto kampamāno vicarati .
Rukkhadevatā taṃ disvā khandhaviṭape ṭhatvā imaṃ gāthamāha –
105.
‘‘ Bahumpetaṃ
V1.398 vane kaṭṭhaṃ , vāto bhañjati dubbalaṃ ;Tassa ce bhāyasi nāga , kiso nūna bhavissasī ’’ ti .
Tatthāyaṃ piṇḍattho – yaṃ etaṃ dubbalaṃ kaṭṭhaṃ puratthimādibhedo vāto bhañjati , taṃ imasmiṃ vane bahuṃ sulabhaṃ , tattha tattha saṃvijjati .
Sace tvaṃ tassa bhāyasi , evaṃ sante niccaṃ bhīto maṃsalohitakkhayaṃ patvā kiso nūna bhavissasi , imasmiṃ pana vane tava bhayaṃ nāma natthi , tasmā ito paṭṭhāya mā bhāyīti .
Evaṃ
P1.416 devatā tassa ovādaṃ adāsi , sopi tato paṭṭhāya nibbhayo ahosi .Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi , saccapariyosāne so bhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi .
‘‘ Tadā nāgo ayaṃ bhikkhu ahosi , rukkhadevatā pana ahameva ahosin ’’ ti .
Dubbalakaṭṭhajātakavaṇṇanā pañcamā .