[108]8. Bāhiyajātakavaṇṇanā
Sikkheyya
M1.445 sikkhitabbānīti idaṃ satthā vesāliṃ upanissāya mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ viharanto ekaṃ licchaviṃ ārabbha kathesi .So kira licchavirājā saddho pasanno buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā attano nivesane mahādānaṃ pavattesi .
Bhariyā panassa thūlaṅgapaccaṅgā uddhumātakanimittasadisā anākappasampannā ahosi .
Satthā bhattakiccāvasāne anumodanaṃ katvā vihāraṃ gantvā bhikkhūnaṃ ovādaṃ datvā gandhakuṭiṃ pāvisi .
Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ ‘‘ āvuso , tassa nāma licchavirañño tāva abhirūpassa tādisā bhariyā thūlaṅgapaccaṅgā anākappasampannā , kathaṃ so tāya saddhiṃ abhiramatī ’’ ti .
Satthā āgantvā ‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā ’’ ti pucchitvā ‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte ‘‘ na , bhikkhave , esa idāneva , pubbepi thūlasarīrāya eva itthiyā saddhiṃ abhiramī ’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari .
Atīte
P1.421 bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa amacco ahosi .Athekā janapaditthī thūlasarīrā anākappasampannā bhatiṃ kurumānā rājaṅgaṇassa avidūrena gacchamānā sarīravaḷañjapīḷitā hutvā nivatthasāṭakena sarīraṃ paṭicchādetvā nisīditvā sarīravaḷañjaṃ muñcitvā khippameva uṭṭhāsi .
Tasmiṃ khaṇe bārāṇasirājā vātapānena rājaṅgaṇaṃ olokento taṃ disvā cintesi ‘‘ ayaṃ evarūpe aṅgaṇaṭṭhāne sarīravaḷañjaṃ muñcamānā hirottappaṃ
V1.403 appahāya nivāsaneneva paṭicchannā hutvā sarīravaḷañjaṃ mocetvā khippaṃ uṭṭhitā , imāya nirogāya bhavitabbaṃ , etissā vatthu visadaṃ bhavissati , visade pana vatthusmiṃ eko putto labbhamāno visado puññavā bhavissati , imaṃ mayā aggamahesiṃ kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti .So tassā apariggahitabhāvaṃ ñatvā āharāpetvā aggamahesiṭṭhānaṃ adāsi .
Sā tassa piyā ahosi manāpā , na cirasseva ekaṃ puttaṃ vijāyi .
So panassā putto cakkavattī rājā ahosi .
Bodhisatto tassā sampattiṃ disvā tathārūpaṃ vacanokāsaṃ labhitvā ‘‘ deva , sikkhitabbayuttakaṃ nāma sippaṃ kasmā na sikkhitabbaṃ , yatra hi nāmāyaṃ mahāpuññā hirottappaṃ appahāya paṭicchannākārena sarīravaḷañjaṃ kurumānā tumhe
M1.446 ārādhetvā evarūpaṃ sampattiṃ pattā ’’ ti vatvā sikkhitabbayuttakānaṃ sippānaṃ vaṇṇaṃ kathento imaṃ gāthamāha – 108.
‘‘ Sikkheyya sikkhitabbāni , santi sacchandino janā ;
Bāhiyā hi suhannena , rājānamabhirādhayī ’’ ti .
Tattha santi sacchandino janāti tesu tesu sippesu sacchandā janā atthiyeva .
Bāhiyāti bahijanapade jātā saṃvaḍḍhā itthī .
Suhannenāti hirottappaṃ appahāya paṭicchannenākārena hannaṃ suhannaṃ nāma , tena suhannena .
Rājānamabhirādhayīti devaṃ abhirādhayitvā imaṃ sampattiṃ pattāti .
Evaṃ mahāsatto sikkhitabbayuttakānaṃ sippānaṃ guṇaṃ kathesi .
Satthā
P1.422 imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –‘‘ tadā jayampatikā etarahipi jayampatikāva , paṇḍitāmacco pana ahameva ahosin ’’ ti .
Bāhiyajātakavaṇṇanā aṭṭhamā .