[107]7. Sālittakajātakavaṇṇanā

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

[107]7. Sālittakajātakavaṇṇanā

SādhūP1.418 kho sippakaṃ nāmāti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ haṃsapaharanakaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi .

So kireko sāvatthivāsī kulaputto sālittakasippe nipphattiṃ patto .

‘‘ Sālittakasippan ’’ ti sakkharākhipanasippaṃ vuccati .

So ekadivasaṃ dhammaṃ sutvā sāsane uraṃ datvā pabbajitvā upasampadaṃ labhi , na pana sikkhākāmo , na paṭipattisādhako ahosi .

So ekadivasaṃ ekaṃ daharabhikkhuṃ ādāya aciravatiṃ gantvā nhāyitvā nadītīre aṭṭhāsi .

Tasmiṃ samaye dve setahaṃsā ākāsena gacchanti .

So taṃ daharaṃ āha ‘‘ imaṃ pacchimahaṃsaṃ sakkharāya akkhimhi paharitvā pādamūle pātemī ’’ ti .

Itaro ‘‘ kathaṃ pātessasi , na sakkhissasi paharitun ’’ ti āha .

Itaro ‘‘ tiṭṭhatu tāvassa orato akkhi , parato akkhimhi taṃ paharāmī ’’ ti .

Idāni pana tvaṃ asantaṃ kathesīti .

‘‘ Tena hi upadhārehī ’’ ti ekaṃ tikhiṇasakkharaṃ gahetvā aṅguliyā pariyante katvā tassaM1.443 haṃsassa pacchato khipi .

Sā ‘‘ run ’’ ti saddaṃ akāsi , haṃso ‘‘ parissayena bhavitabban ’’ ti nivattitvā saddaṃ sotuṃ ārabhi .

Itaro tasmiṃ khaṇe ekaṃ vaṭṭasakkharaṃ gahetvā tassa nivattitvā olokentassa parabhāge akkhiṃ pahari .

Sakkharā itarampi akkhiṃ vinivijjhitvā gatā .

Haṃso mahāravaṃ ravanto pādamūleyeva pati .

Tato tato bhikkhū āgantvā garahitvā ‘‘ ananucchavikaṃ te katan ’’ ti satthu santikaṃ netvā ‘‘ bhante , iminā idaṃ nāma katan ’’ ti tamatthaṃ ārocesuṃ .

Satthā taṃ bhikkhuṃ garahitvā ‘‘ na , bhikkhave , idānevesa etasmiṃ sippe kusalo , pubbepi kusaloyeva ahosī ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa amacco ahosi .

Tasmiṃ kāle rañño purohito atimukharo hoti bahubhāṇī , tasmiṃ kathetuṃ āraddhe aññe okāsameva na labhanti .

Rājā cintesi ‘‘ kadā nu kho etassa vacanupacchedakaṃ kañci labhissāmī ’’ ti .

So tato paṭṭhāya tathārūpaṃ ekaṃ upadhārento vicarati .

Tasmiṃ kāle bārāṇasiyaṃ eko pīṭhasappī sakkharākhipanasippe nipphattiṃ patto hoti .

Gāmadārakā taṃ rathakaṃ āropetvāV1.401 ākaḍḍhamānā bārāṇasinagaradvāramūleP1.419 eko viṭapasampanno mahānigrodho atthi , tattha ānetvā samparivāretvā kākaṇikādīni datvā ‘‘ hatthirūpakaṃ kara , assarūpakaṃ karā ’’ ti vadanti .

So sakkharā khipitvā khipitvā nigrodhapaṇṇesu nānārūpāni dasseti , sabbāni paṇṇāni chiddāvachiddāneva ahesuṃ .

Atha bārāṇasirājā uyyānaṃ gacchanto taṃ ṭhānaṃ pāpuṇi .

Ussāraṇābhayena sabbe dārakā palāyiṃsu , pīṭhasappī tattheva nipajji .

Rājā nigrodhamūlaṃ patvā rathe nisinno pattānaṃ chiddatāya chāyaṃ kabarakabaraṃ disvā olokento sabbesaṃ pattānaṃ chiddabhāvaṃ disvā ‘‘ kenetāni evaṃ katānī ’’ ti pucchi .

‘‘ Pīṭhasappinā , devā ’’ ti .

Rājā ‘‘ imaṃ nissāya brāhmaṇassa vacanupacchedaṃ kātuṃ sakkā bhavissatī ’’ ti cintetvā ‘‘ kahaṃ , bhaṇe , pīṭhasappī ’’ ti pucchi .

Vicinantā mūlantare nipannaṃ disvā ‘‘ ayaṃ , devā ’’ ti āhaṃsu .

Rājā naṃ pakkosāpetvā parisaṃ ussāretvā pucchi ‘‘ amhākaṃ santike eko mukharabrāhmaṇo atthi , sakkhissasi taṃ nissaddaṃ kātun ’’ ti .

Nāḷimattā ajalaṇḍikā labhanto sakkhissāmi , devāti .

Rājā pīṭhasappiṃ gharaṃ netvā antosāṇiyaṃ nisīdāpetvā sāṇiyaṃ chiddaṃ kāretvā brāhmaṇassa chiddābhimukhaṃM1.444 āsanaṃ paññapetvā nāḷimattā sukkhā ajalaṇḍikā pīṭhasappissa santike ṭhapāpetvā brāhmaṇaṃ upaṭṭhānakāle āgataṃ tasmiṃ āsane nisīdāpetvā kathaṃ samuṭṭhāpesi .

Brāhmaṇo aññesaṃ okāsaṃ adatvā raññā saddhiṃ kathetuṃ ārabhi .

Athassa so pīṭhasappī sāṇicchiddena ekekaṃ ajalaṇḍikaṃ pacchiyaṃ pavesento viya tālutalamhiyeva pāteti , brāhmaṇo āgatāgataṃ nāḷiyaṃ telaṃ pavesento viya gilati , sabbā parikkhayaṃ gamiṃsu .

Tassetā nāḷimattā ajalaṇḍikā kucchiṃ paviṭṭhā aḍḍhāḷhakamattā ahesuṃ .

Rājā tāsaṃ parikkhīṇabhāvaṃ ñatvā āha –

‘‘ ācariya , tumhe atimukharatāya nāḷimattā ajalaṇḍikā gilantā kiñci na jānittha , ito dāni uttari jīrāpetuṃ na sakkhissatha .

Gacchatha , piyaṅgudakaṃ pivitvā chaḍḍetvā attānaṃ arogaṃ karothā ’’ ti brāhmaṇo tato paṭṭhāyaP1.420 pihitamukho viya hutvā kathentenāpi saddhiṃ akathanasīlo ahosi .

Rājā ‘‘ iminā me kaṇṇasukhaṃ katan ’’ ti pīṭhasappissa satasahassuṭṭhānake catūsu disāsu cattāro gāme adāsi .

Bodhisatto rājānaṃ upasaṅkamitvā ‘‘ deva , sippaṃ nāma loke paṇḍitehi uggahitabbaṃ , pīṭhasappinā sālittakamattenāpi ayaṃ sampatti laddhā ’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha –

107.

‘‘ SādhuṃV1.402 kho sippakaṃ nāma , api yādisa kīdisaṃ ;

Passa khañjappahārena , laddhā gāmā catuddisā ’’ ti .

Tattha passa khañjappahārenāti passa , mahārāja , iminā khañjapīṭhasappinā ajalaṇḍikāpahārena catuddisā cattāro gāmā laddhā , aññesaṃ sippānaṃ ko ānisaṃsaparicchedoti sippaguṇaṃ kathesi .

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –

‘‘ tadā pīṭhasappī ayaṃ bhikkhu ahosi , rājā ānando , paṇḍitāmacco pana ahameva ahosin ’’ ti .

Sālittakajātakavaṇṇanā sattamā .

Issues

Select Version

( Paṭhamo bhāgo )

( Paṭhamo bhāgo )