[85]5. Kiṃpakkajātakavaṇṇanā
Āyatiṃ dosaṃ nāññāyāti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi .
Aññataro kira kulaputto buddhasāsane uraṃ datvā pabbajito ekadivasaṃ sāvatthiyaṃ piṇḍāya caranto ekaṃ alaṅkataitthiṃ disvā ukkaṇṭhi .
Atha naṃ ācariyupajjhāyā satthu santikaṃ ānayiṃsu .
Satthā ‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitosī ’’ ti pucchitvā
M1.390 ‘‘ saccan ’’ ti vutte ‘‘ pañca kāmaguṇā nāmete bhikkhu paribhogakāle ramaṇīyā .So pana tesaṃ paribhogo nirayādīsu paṭisandhidāyakattā kiṃpakkaphalaparibhogasadiso hoti .
Kiṃpakkaphalaṃ nāma vaṇṇagandharasasampannaṃ , khāditaṃ pana antāni khaṇḍitvā jīvitakkhayaṃ pāpeti .
Pubbe bahū bālajanā tassa dosaṃ adisvā
P1.368 vaṇṇagandharasesu bajjhitvā taṃ phalaṃ paribhuñjitvā jīvitakkhayaṃ pāpuṇiṃsū ’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari .Atīte
V1.352 bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto satthavāho hutvā pañcahi sakaṭasatehi pubbantāparantaṃ gacchanto aṭavimukhaṃ patvā manusse sannipātetvā ‘‘ imissā aṭaviyā visarukkhā nāma atthi , mā kho maṃ anāpucchā pubbe akhāditapubbāni phalāphalāni khāditthā ’’ ti ovadi .Manussā aṭaviṃ atikkamitvā aṭavimukhe ekaṃ kiṃpakkarukkhaṃ phalabhāraoṇamitasākhaṃ addasaṃsu .
Tassa khandhasākhāpattaphalāni saṇṭhānavaṇṇarasagandhehi ambasadisāneva .
Tesu ekacce vaṇṇagandharasesu bajjhitvā ambaphalasaññāya phalāni khādiṃsu , ekacce ‘‘ satthavāhaṃ pucchitvā khādissāmā ’’ ti gahetvā aṭṭhaṃsu .
Bodhisatto taṃ ṭhānaṃ patvā ye gahetvā ṭhitā , te phalāni chaḍḍāpetvā , ye khādamānā aṭṭhaṃsu , te vamanaṃ kāretvā tesaṃ bhesajjaṃ adāsi .
Tesu ekacce arogā jātā , paṭhamameva khāditvā ṭhitā pana jīvitakkhayaṃ pattā .
Bodhisattopi icchitaṭṭhānaṃ sotthinā gantvā lābhaṃ labhitvā puna sakaṭṭhānameva āgantvā dānādīni puññāni katvā yathākammaṃ gato .
Satthā taṃ vatthuṃ kathetvā abhisambuddho hutvā imaṃ gāthamāha –
85.
‘‘ Āyatiṃ dosaṃ nāññāya , yo kāme paṭisevati ;
Vipākante hananti naṃ , kiṃpakkamiva bhakkhitan ’’ ti .
Tattha āyatiṃ dosaṃ nāññāyāti anāgate dosaṃ na aññāya , ajānitvāti attho .
Yo kāme paṭisevatīti yo vatthukāme ca kilesakāme ca paṭisevati .
Vipākante hananti nan ti te kāmā taṃ purisaṃ attano vipākasaṅkhāte ante nirayādīsu uppannaṃ nānappakārena dukkhena saṃyojayamānā hananti .
Kathaṃ ?
Kiṃpakkamiva bhakkhitan ti , yathā paribhogakāle
M1.391 vaṇṇagandharasasampattiyā manāpaṃ kiṃpakkaphalaṃ anāgatadosaṃ adisvā bhakkhitaṃ ante hanati , jīvitakkhayaṃ pāpeti , evaṃ paribhogakāle manāpāpi kāmā vipākakāle hanantīti desanaṃ yathānusandhiṃ pāpetvā saccāni pakāsesi , saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphalaṃP1.369 pāpuṇi .Sesaparisāyapi keci sotāpannā , keci sakadāgāmino , keci anāgāmino , keci arahanto ahesuṃ .
Satthāpi imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā parisā buddhaparisā ahosi , satthavāho pana ahameva ahosin ’’ ti .
Kiṃpakkajātakavaṇṇanā pañcamā .