[128]8. Biḷāravatajātakavaṇṇanā
Yo
P1.460 ve dhammaṃ dhajaṃ katvāti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ kuhakabhikkhuṃ ārabbha kathesi .Tadā hi satthā tassa kuhakabhāve ārocite ‘‘ na , bhikkhave , idāneva , pubbepesa kuhakoyevā ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto mūsikayoniyaṃ paṭisandhiṃ gahetvā vuḍḍhimanvāya mahāsarīro sūkaracchāpakasadiso hutvā anekasatamūsikāhi parivuto araññe viharati .
Atheko siṅgālo ito cito ca vicaranto taṃ mūsikayūthaṃ disvā ‘‘ imā mūsikā vañcetvā khādissāmī ’’ ti cintetvā mūsikānaṃ āsayassa avidūre sūriyābhimukho vātaṃ pivanto ekena pādena aṭṭhāsi .
Bodhisatto gocarāya caramāno taṃ disvā ‘‘ sīlavā eso bhavissatī ’’ ti tassa santikaṃ gantvā ‘‘ bhante , tvaṃ ko nāmo ’’ ti pucchi .
‘‘ Dhammiko nāmā ’’ ti .
‘‘ Cattāro pāde bhūmiyaṃ aṭhapetvā kasmā ekeneva ṭhitosī ’’ ti .
‘‘ Mayi cattāro pāde pathaviyaṃ ṭhapente pathavī vahituṃ na sakkoti , tasmā ekeneva tiṭṭhāmī ’’ ti .
‘‘ Mukhaṃ vivaritvā kasmā ṭhitosī ’’ ti ?
‘‘ Mayaṃ aññaṃ na bhakkhayāma , vātameva bhakkhayāmā ’’ ti .
‘‘ Atha kasmā sūriyābhimukho
M1.486 tiṭṭhasī ’’ ti ?‘‘ Sūriyaṃ namassāmī ’’ ti .
Bodhisatto tassa vacanaṃ sutvā ‘‘ sīlavā eso bhavissatī ’’ ti tato paṭṭhāya mūsikagaṇena saddhiṃ sāyaṃ pātaṃ tassa upaṭṭhānaṃ gacchati .
Athassa
V1.440 upaṭṭhānaṃ katvā gamanakāle siṅgālo sabbapacchimaṃ mūsikaṃ gahetvā maṃsaṃ khāditvā ajjhoharitvā mukhaṃ puñchitvā tiṭṭhati .Anupubbena mūsikagaṇo tanuko jāto .
Mūsikā ‘‘ pubbe amhākaṃ ayaṃ āsayo nappahoti , nirantarā tiṭṭhāma .
Idāni sithilā , evampi āsayo na pūrateva , kiṃ nu kho etan ’’ ti bodhisattassa taṃ pavattiṃ ārocesuṃ .
Bodhisatto ‘‘ kena nu kho kāraṇena musikā tanuttaṃ gatā ’’ ti cintento siṅgāle āsaṅkaṃ ṭhapetvā ‘‘ vīmaṃsissāmi
P1.461 nan ’’ ti upaṭṭhānakāle sesamūsikā purato katvā sayaṃ pacchato ahosi .Siṅgālo tassa upari pakkhandi , bodhisatto attano gahaṇatthāya taṃ pakkhandantaṃ disvā nivattitvā ‘‘ bho siṅgāla , idaṃ te vatasamādānaṃ na dhammasudhammatāya , paresaṃ pana vihiṃsanatthāya dhammaṃ dhajaṃ katvā carasī ’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha –
128.
‘‘ Yo ve dhammaṃ dhajaṃ katvā , nigūḷho pāpamācare ;
Vissāsayitvā bhūtāni , biḷāraṃ nāma taṃ vatan ’’ ti .
Tattha yo veti khattiyādīsu yo kocideva .
Dhammaṃ dhajaṃ katvāti dasakusalakammapathadhammaṃ dhajaṃ karitvā , kūṭaṃ karonto viya ussāpetvā dassentoti attho .
Vissāsayitvāti ‘‘ sīlavā ayan ’’ ti saññāya sañjātavissāsāni katvā .
Biḷāraṃ nāma taṃ vatan ti taṃ evaṃ dhammaṃ dhajaṃ katvā raho pāpāni karontassa vataṃ kerāṭikavataṃ nāma hotīti attho .
Mūsikarājā kathentova uppatitvā tassa gīvāyaṃ patitvā hanukassa heṭṭhā antogalanāḷiyaṃ ḍaṃsitvā galanāḷiṃ phāletvā jīvitakkhayaṃ pāpesi .
Mūsikagaṇo nivattitvā siṅgālaṃ ‘‘ muru murū ’’ ti khāditvā agamāsi .
Paṭhamāgatāva kirassa maṃsaṃ labhiṃsu , pacchā āgatā na labhiṃsu .
Tato paṭṭhāya mūsikagaṇo nibbhayo jāto .
Satthā
M1.487 imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –‘‘ tadā siṅgālo kuhakabhikkhu ahosi , mūsikarājā pana ahameva ahosin ’’ ti .
Biḷāravatajātakavaṇṇanā aṭṭhamā .