[133]3. Ghatāsanajātakavaṇṇanā
Khemaṃ
V1.450 yahin ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi .So hi bhikkhu satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā paccantaṃ gantvā ekaṃ gāmakaṃ upanissāya araññasenāsane vassaṃ upagañchi .
Tassa paṭhamamāseyeva piṇḍāya paviṭṭhassa paṇṇasālā jhāyittha .
So vasanaṭṭhānābhāvena kilamanto upaṭṭhākānaṃ ācikkhi .
Te ‘‘ hotu , bhante , paṇṇasālaṃ karissāma , kasāma tāva , vapāma tāvā ’’ tiādīni vadantā
M1.497 temāsaṃ vītināmesuṃ .So senāsanasappāyābhāvena kammaṭṭhānaṃ matthakaṃ pāpetuṃ nāsakkhi .
So nimittamattampi anuppādetvā vutthavasso jetavanaṃ gantvā satthāraṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi .
Satthā tena saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā ‘‘ kiṃ nu kho te , bhikkhu , kammaṭṭhānaṃ sappāyaṃ jātan ’’ ti pucchi .
So ādito paṭṭhāya asappāyabhāvaṃ kathesi .
Satthā ‘‘ pubbe kho , bhikkhu , tiracchānāpi attano sappāyāsappāyaṃ ñatvā sappāyakāle vasitvā asappāyakāle vasanaṭṭhānaṃ pahāya aññattha agamaṃsu , tvaṃ kasmā attano sappāyāsappāyaṃ na aññāsī ’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto sakuṇayoniyaṃ nibbattitvā viññutaṃ patvā sobhaggappatto sakuṇarājā hutvā ekasmiṃ araññāyatane jātassaratīre sākhāviṭapasampannaṃ bahalapattapalāsaṃ mahārukkhaṃ upanissāya saparivāro vāsaṃ kappesi .
Bahū sakuṇā tassa rukkhassa
P1.472 udakamatthake patthaṭasākhāsu vasantā sarīravaḷañjaṃ udake pātenti .Tasmiñca jātassare caṇḍo nāgarājā vasati .
Tassa etadahosi ‘‘ ime sakuṇā mayhaṃ nivāse jātassare sarīravaḷañjaṃ pātenti , yaṃnūnāhaṃ udakato aggiṃ uṭṭhāpetvā rukkhaṃ jhāpetvā ete palāpeyyan ’’ ti .
So kuddhamānaso rattibhāge sabbesaṃ sakuṇānaṃ sannipatitvā rukkhasākhāsu nipannakāle paṭhamaṃ tāva uddhanāropitaṃ viya udakaṃ pakkudhāpetvā dutiyavāre dhūmaṃ uṭṭhāpetvā tatiyavāre tālakkhandhappamāṇaṃ jālaṃ uṭṭhāpesi .
Bodhisatto udakato jālaṃ uṭṭhahamānaṃ disvā ‘‘ bho , sakuṇā , agginā ādittaṃ nāma udakena nibbāpenti , idāni pana udakameva ādittaṃ .
Na sakkā amhehi idha vasituṃ , aññattha gamissāmā ’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha –
133.
‘‘ Khemaṃ yahiṃ tattha arī udīrito , dakassa majjhe jalate ghatāsano ;
Na ajja vāso mahiyā mahīruhe , disā bhajavho saraṇājja nobhayan ’’ ti .
Tattha
V1.451 khemaṃ yahiṃ tattha arī udīritoti yasmiṃ udakapiṭṭhe khemabhāvo nibbhayabhāvo , tasmiṃ attapaccatthiko sapatto uṭṭhito .Dakassāti udakassa .
Ghatāsanoti aggi .
So hi ghataṃ asnāti , tasmā ‘‘ ghatāsano ’’ ti
M1.498 vuccati .Na ajja vāsoti ajja no vāso natthi .
Mahiyā mahīruheti mahiruho vuccati rukkho , tasmiṃ imissā mahiyā jāte rukkheti attho .
Disā bhajavhoti disā bhajatha gacchatha .
Saraṇājja no bhayan ti ajja amhākaṃ saraṇato bhayaṃ jātaṃ , paṭisaraṇaṭṭhānato bhayaṃ uppannanti attho .
Evaṃ vatvā bodhisatto attano vacanakare sakuṇe ādāya uppatitvā aññattha gato .
Bodhisattassa vacanaṃ aggahetvā ṭhitasakuṇā jīvitakkhayaṃ pattā .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi , saccapariyosāne so bhikkhu arahatte patiṭṭhāsi .
Tadā bodhisattassa vacanakarā sakuṇā buddhaparisā ahesuṃ , sakuṇarājā pana ahameva ahosinti .
Ghatāsanajātakavaṇṇanā tatiyā .