[39]9. Nandajātakavaṇṇanā

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

[39]9. Nandajātakavaṇṇanā

MaññeM1.241 sovaṇṇayo rāsīti idaṃ satthā jetavane viharanto sāriputtattherassa saddhivihārikaṃ ārabbha kathesi .

So kira bhikkhu subbaco ahosi vacanakkhamo , therassa mahantenussāhena upakāraṃ karoti .

Athekaṃ samayaṃ thero satthāraṃ āpucchitvā cārikaṃ caranto dakkhiṇāgirijanapadaṃ agamāsi .

So bhikkhu tattha gatakāle mānatthaddho hutvā therassa vacanaṃ na karoti ‘‘ āvuso , idaṃ nāma karohī ’’ ti vutte pana therassa paṭipakkho hoti .

Thero tassa āsayaṃ na jānāti .

So tattha cārikaṃ caritvā puna jetavanaṃ āgato .

So bhikkhu therassa jetavanavihāraṃ āgatakālato paṭṭhāya puna tādisova jāto .

Thero tathāgatassa ārocesi ‘‘ bhante , mayhaṃ eko saddhivihāriko ekasmiṃ ṭhāne satena kītadāso viya hoti , ekasmiṃ ṭhāne mānatthaddho hutvā ‘ idaṃ nāma karohī ’ ti vutte paṭipakkho hotī ’’ ti .

Satthā ‘‘ nāyaṃ , sāriputta , bhikkhu idāneva evaṃsīlo , pubbepesa ekaṃ ṭhānaṃ gato satena kītadāso viya hoti .

Ekaṃ ṭhānaṃ gato paṭipakkho paṭisattu hotī ’’ ti vatvā therena yācito atītaṃ āhari .

AtīteV1.221 bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ kuṭumbiyakule paṭisandhiṃ gaṇhi .

Tasseko sahāyako kuṭumbiko sayaṃ mahallako , bhariyā panassaP1.225 taruṇī .

Sā taṃ nissāya puttaṃ paṭilabhi .

So cintesi ‘‘ ayaṃ itthī taruṇattā mamaccayena kañcideva purisaṃ gahetvā imaṃ dhanaṃ vināseyya , puttassa me na dadeyya , yaṃnūnāhaṃ imaṃ dhanaṃ pathavigataṃ kareyyan ’’ ti ghare nandaṃ nāma dāsaṃ gahetvā araññaṃ gantvā ekasmiṃ ṭhāne taṃ dhanaṃ nidahitvā tassa ācikkhitvā ‘‘ tāta , nanda , imaṃ dhanaṃ mamaccayena mayhaṃ puttassa ācikkheyyāsi , mā ca naṃ pariccajasī ’’ ti ovaditvā kālamakāsi .

Puttopissa anukkamena vayappatto jāto .

Atha naṃ mātā āha –

‘‘ tāta , tava pitā nandaṃ dāsaṃ gahetvā dhanaṃ nidhesi , taṃ āharāpetvā kuṭumbaṃ saṇṭhapehī ’’ ti .

So ekadivasaṃ nandaṃ āha –

‘‘ mātula , atthi kiñci mayhaṃ pitarā dhanaṃ nidahitan ’’ ti .

‘‘ Āma , sāmī ’’ ti .

‘‘ KuhiṃM1.242 taṃ nidahitan ’’ ti .

‘‘ Araññe , sāmī ’’ ti .

‘‘ Tena hi gacchāmā ’’ ti kuddālapiṭakaṃ ādāya nidhiṭṭhānaṃ gantvā ‘‘ kahaṃ mātula , dhanan ’’ ti āha .

Nando āruyha dhanamatthake ṭhatvā dhanaṃ nissāya mānaṃ uppādetvā ‘‘ are dāsiputta ceṭaka , kuto te imasmiṃ ṭhāne dhanan ’’ ti kumāraṃ akkosati .

Kumāro tassa pharusavacanaṃ sutvā asuṇanto viya ‘‘ tena hi gacchāmā ’’ ti taṃ gahetvā paṭinivattitvā puna dve tayo divase atikkamitvā agamāsi , nando tatheva akkosati .

Kumāro tena saddhiṃ pharusavacanaṃ avatvāva nivattitvā ‘‘ ayaṃ dāso ito paṭṭhāya ‘ dhanaṃ ācikkhissāmī ’ ti gacchati , gantvā pana maṃ akkosati , tattha kāraṇaṃ na jānāmi , atthi kho pana me pitu sahāyo kuṭumbiko , taṃ paṭipucchitvā jānissāmī ’’ ti bodhisattassa santikaṃ gantvā sabbaṃ taṃ pavattiṃ ārocetvā ‘‘ kiṃ nu kho , tāta , kāraṇan ’’ ti pucchi .

Bodhisatto ‘‘ yasmiṃ te , tāta , ṭhāne ṭhito nando akkosati , tattheva te pitu santakaṃ dhanaṃ , tasmā yadā te nando akkosati , tadā naṃ ‘ ehi re dāsa , kiṃ akkosasī ’ ti ākaḍḍhitvā taṃ ṭhānaṃ bhinditvā kulasantakaṃ dhanaṃ nīharitvā dāsaṃ ukkhipāpetvā dhanaṃ āharā ’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha –

39.

‘‘ MaññeP1.226 sovaṇṇayo rāsi , sovaṇṇamālā ca nandako ;

Yattha dāso āmajāto , ṭhito thullāni gajjatī ’’ ti .

TatthaV1.222 maññeti evaṃ ahaṃ jānāmi .

Sovaṇṇayoti sundaro vaṇṇo etesanti sovaṇṇāni .

Kāni tāni ?

Rajatamaṇikañcanapavāḷādīni ratanāni .

Imasmiñhi ṭhāne sabbānetāni ‘‘ suvaṇṇānī ’’ ti adhippetāni , tesaṃ rāsi sovaṇṇayo rāsi .

Sovaṇṇamālā cāti tuyhaṃ pitusantakā suvaṇṇamālā ca etthevāti maññāmi .

Nandako yattha dāsoti yasmiṃ ṭhāne ṭhito nandako dāso .

Āmajātoti ‘‘ āma , ahaṃ vo dāsī ’’ ti evaṃ dāsabyaṃ upagatāya āmadāsisaṅkhātāya dāsiyā putto .

Ṭhito thullāni gajjatīti ‘‘ so yasmiṃ ṭhāne ṭhito thullāni pharusavacanāni vadati , tattheva te kulasantakaṃ dhanaṃ , evaṃ ahaṃ taṃ maññāmī ’’ ti bodhisatto kumārassa dhanaggahaṇūpāyaṃ ācikkhi .

KumāroM1.243 bodhisattaṃ vanditvā gharaṃ gantvā nandaṃ ādāya nidhiṭṭhānaṃ gantvā yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjitvā taṃ dhanaṃ āharitvā kuṭumbaṃ saṇṭhapetvā bodhisattassa ovāde ṭhito dānādīni puññāni katvā jīvitapariyosāne yathākammaṃ gato .

Satthā ‘‘ pubbepesa evaṃsīloyevā ’’ ti vatvā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā anusandhiṃ ghaṭetvā jātakaṃ samodhānesi –

‘‘ tadā nando sāriputtassa saddhivihāriko ahosi , paṇḍitakuṭumbiko pana ahameva ahosin ’’ ti .

Nandajātakavaṇṇanā navamā .

Issues

Select Version

( Paṭhamo bhāgo )

( Paṭhamo bhāgo )