[99]9. Parosahassajātakavaṇṇanā
Parosahassampi
M1.430 samāgatānan ti idaṃ satthā jetavane viharanto puthujjanapucchāpañcakaṃ ārabbha kathesiP1.406 .Vatthu sarabhajātake ( jā .1.13.134 ādayo ) āvi bhavissati .
Ekasmiṃ pana samaye bhikkhū dhammasabhāyaṃ sannipatitvā ‘‘ āvuso , dasabalena saṃkhittena kathitaṃ dhammasenāpati sāriputto vitthārena byākāsī ’’ ti therassa guṇaṃ kathayamānā nisīdiṃsu .
Satthā āgantvā ‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā ’’ ti pucchitvā ‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte ‘‘ na , bhikkhave , sāriputto idāneva mayā saṃkhittena bhāsitaṃ vitthārena byākaroti , pubbepi byākāsiyevā ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto udiccabrāhmaṇakule nibbattitvā takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā kāme pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā pañcābhiññā aṭṭha samāpattiyo nibbattetvā himavante vihāsi .
Parivāropissa pañca tāpasasatāni ahesuṃ .
Athassa jeṭṭhantevāsiko vassārattasamaye upaḍḍhaṃ isigaṇaṃ ādāya loṇambilasevanatthāya manussapathaṃ agamāsi .
Tadā bodhisattassa kālakiriyāsamayo jāto .
Atha naṃ antevāsikā ‘‘ ācariya , kataro vo guṇo laddho ’’ ti adhigamaṃ pucchiṃsu .
So ‘‘ natthi kiñcī ’’ ti vatvā ābhassarabrahmaloke nibbatti .
Bodhisattā hi arūpasamāpattilābhino hutvāpi abhabbaṭṭhānattā āruppe na nibbattanti .
Antevāsikā ‘‘ ācariyassa adhigamo natthī ’’ ti āḷāhane sakkāraṃ na kariṃsu .
Jeṭṭhantevāsiko āgantvā ‘‘ kahaṃ ācariyo ’’ ti pucchitvā ‘‘ kālakato ’’ ti sutvā ‘‘ api ācariyaṃ adhigamaṃ pucchitthā ’’ ti āha .
‘‘ Āma , pucchimhā ’’ ti .
‘‘ Kiṃ kathesī ’’ ti ?
‘‘ Natthi kiñcīti tena vuttaṃ , athassa amhehi sakkāro na kato ’’ ti āhaṃsu .
Jeṭṭhantevāsiko ‘‘ tumhe ācariyassa vacanatthaṃ na jānātha , ākiñcaññāyatanasamāpattilābhī ācariyo ’’ ti
V1.389 āha .Te tasmiṃ punappunaṃ kathentepi na saddahiṃsu .
Bodhisatto taṃ kāraṇaṃ ñatvā ‘‘ andhabālā mama jeṭṭhantevāsikassa vacanaṃ na saddahanti .
Imaṃ
M1.431 tesaṃ kāraṇaṃ pākaṭaṃ karissāmī ’’ ti brahmalokā āgantvā assamapadamatthake mahantenānubhāvena ākāse ṭhatvā jeṭṭhantevāsikassa paññānubhāvaṃ vaṇṇento imaṃ gāthamāha – 99.
‘‘ Parosahassampi
P1.407 samāgatānaṃ , kandeyyuṃ te vassasataṃ apaññā ;Ekova seyyo puriso sapañño , yo bhāsitassa vijānāti atthan ’’ ti .
Tattha parosahassampīti atirekasahassampi .
Samāgatānan ti sannipatitānaṃ bhāsitassa atthaṃ jānituṃ asakkontānaṃ bālānaṃ .
Kandeyyuṃ te vassasataṃ apaññāti te evaṃ samāgatā apaññā ime bālatāpasā viya vassasatampi vassasahassampi rodeyyuṃ parideveyyuṃ , rodamānāpi pana atthaṃ vā kāraṇaṃ vā neva jāneyyunti dīpeti .
Ekova seyyo puriso sapaññoti evarūpānaṃ bālānaṃ parosahassatopi eko paṇḍitapurisova seyyo varataroti attho .
Kīdiso sapaññoti ?
Yo bhāsitassa vijānāti atthaṃ ayaṃ jeṭṭhantevāsiko viyāti .
Evaṃ mahāsatto ākāse ṭhitova dhammaṃ desetvā tāpasagaṇaṃ bujjhāpetvā brahmalokameva gato .
Tepi tāpasā jīvitapariyosāne brahmalokaparāyaṇā ahesuṃ .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā jeṭṭhantevāsiko sāriputto ahosi , mahābrahmā pana ahameva ahosin ’’ ti .
Parosahassajātakavaṇṇanā navamā .