[24]4. Ājaññajātakavaṇṇanā
Yadā
V1.181 yadāti idampi satthā jetavane viharanto ossaṭṭhavīriyameva bhikkhuṃ ārabbha kathesi .Taṃ pana bhikkhuṃ satthā āmantetvā ‘‘ bhikkhu pubbe paṇḍitā anāyatanepi laddhappahārāpi hutvā vīriyaṃ akaṃsū ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente purimanayeneva satta rājāno nagaraṃ parivārayiṃsu .
Atheko rathikayodho dve bhātikasindhave rathe yojetvā nagarā nikkhamma cha balakoṭṭhake bhinditvā cha rājāno aggahesi .
Tasmiṃ khaṇe jeṭṭhakaasso pahāraṃ labhi .
Rathiko rathaṃ pesento rājadvāraṃ āgantvā jeṭṭhabhātikaṃ rathā mocetvā sannāhaṃ sithilaṃ katvā ekeneva passena nipajjāpetvā
M1.197 aññaṃ assaṃ sannayhituṃ āraddho .Bodhisatto taṃ disvā purimanayeneva cintetvā rathikaṃ pakkosāpetvā nipannakova imaṃ gāthamāha –
24.
‘‘ Yadā yadā yattha yadā , yattha yattha yadā yadā ;
Ājañño kurute vegaṃ , hāyanti tattha vāḷavā ’’ ti .
Tattha yadā yadāti pubbaṇhādīsu yasmiṃ yasmiṃ kāle .
Yatthāti yasmiṃ ṭhāne magge vā saṅgāmasīse vā .
Yadāti yasmiṃ khaṇe .
Yattha yatthāti sattannaṃ balakoṭṭhakānaṃ vasena bahūsu yuddhamaṇḍalesu .
Yadā yadāti yasmiṃ yasmiṃ kāle pahāraṃ laddhakāle vā aladdhakāle vā .
Ājañño kurute vegan ti sārathissa cittarucitaṃ kāraṇaṃ ājānanasabhāvo ājañño varasindhavo vegaṃ karoti vāyamati vīriyaṃ ārabhati .
Hāyanti tattha vāḷavāti tasmiṃ vege kariyamāne itare vaḷavasaṅkhātā khaḷuṅkassā hāyanti parihāyanti , tasmā imasmiṃ rathe maṃyeva yojehīti āha .
Sārathi bodhisattaṃ uṭṭhāpetvā rathe yojetvā sattamaṃ balakoṭṭhakaṃ bhinditvā sattamaṃ rājānaṃ ādāya rathaṃ pesento rājadvāraṃ
P1.182 āgantvā sindhavaṃ mocesi .Bodhisatto ekena passena nipanno purimanayeneva rañño ovādaṃ datvā nirujjhi .
Rājā tassa sarīrakiccaṃ kāretvā sārathissa sammānaṃ katvā dhammena rajjaṃ kāretvā yathākammaṃ gato .
Satthā
V1.182 imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsesi , saccapariyosāne so bhikkhu arahatte patiṭṭhāsi .Satthā jātakaṃ samodhānesi ‘‘ tadā rājā ānandatthero ahosi , asso sammāsambuddho ’’ ti .
Ājaññajātakavaṇṇanā catutthā .