[100]10. Asātarūpajātakavaṇṇanā
Asātaṃ sātarūpenāti idaṃ satthā kuṇḍiyanagaraṃ upanissāya kuṇḍadhānavane viharanto koliyarājadhītaraṃ suppavāsaṃ upāsikaṃ ārabbha kathesi .
Sā hi tasmiṃ samaye satta vassāni kucchinā gabbhaṃ pariharitvā sattāhaṃ mūḷhagabbhā ahosi , adhimattā vedanā pavattiṃsu .
Sā
M1.432 evaṃ adhimattavedanābhibhūtāpi ‘‘ sammāsambuddho vata so bhagavā , yo evarūpassa dukkhassa pahānāya dhammaṃ deseti .Suppaṭipanno vata tassa bhagavato sāvakasaṅgho , yo evarūpassa dukkhassa
V1.390 pahānāya paṭipanno .Susukhaṃ vata nibbānaṃ , yattheva rūpaṃ dukkhaṃ natthī ’’ ti ( udā .18) imehi tīhi vitakkehi adhivāsesi .
Sā sāmikaṃ pakkosetvā tañca attano pavattiṃ vandanasāsanañca ārocetuṃ satthu santikaṃ pesesi .
Satthā vandanasāsanaṃ sutvāva ‘‘ sukhinī
P1.408 hotu suppavāsā koliyadhītā , sukhinī arogā arogaṃ puttaṃ vijāyatū ’’ ti āha .Saha vacaneneva pana bhagavato suppavāsā koliyadhītā sukhinī arogā arogaṃ puttaṃ vijāyi .
Athassā sāmiko gehaṃ gantvā taṃ vijātaṃ disvā ‘‘ acchariyaṃ vata , bho ’’ ti ativiya tathāgatassa ānubhāvena acchariyabbhutacittajāto ahosi .
Suppavāsāpi puttaṃ vijāyitvā sattāhaṃ buddhappamukhassa saṅghassa dānaṃ dātukāmā puna nimantanatthāya taṃ pesesi .
Tena kho pana samayena mahāmoggallānassa upaṭṭhākena buddhappamukho saṅgho nimantito hoti .
Satthā suppavāsāya dānassa okāsadānatthāya theraṃ tassa santikaṃ pesetvā taṃ saññāpetvā sattāhaṃ tassā dānaṃ paṭiggahesi saddhiṃ bhikkhusaṅghena .
Sattame pana divase suppavāsā puttaṃ sīvalikumāraṃ maṇḍetvā satthārañceva bhikkhusaṅghañca vandāpesi .
Tasmiṃ paṭipāṭiyā sāriputtattherassa santikaṃ nīte thero tena saddhiṃ ‘‘ kacci te , sīvali , khamanīyan ’’ ti paṭisanthāramakāsi .
So ‘‘ kuto me , bhante , sukhaṃ , svāhaṃ satta vassāni lohitakumbhiyaṃ vasin ’’ ti therena saddhiṃ evarūpaṃ kathaṃ kathesi .
Suppāvāsā tassa vacanaṃ sutvā ‘‘ sattāhajāto me putto anubuddhena dhammasenāpatinā saddhiṃ mantetī ’’ ti somanassappattā ahosi .
Satthā ‘‘ api nu suppavāse aññepi evarūpe putte icchasī ’’ ti āha .
‘‘ Sace , bhante , evarūpe aññe satta putte labheyyaṃ , iccheyyamevāhan ’’ ti .
Satthā udānaṃ udānetvā anumodanaṃ katvā pakkāmi .
Sīvalikumāropi kho sattavassikakāleyeva sāsane uraṃ datvā pabbajitvā paripuṇṇavasso upasampadaṃ labhitvā puññavā lābhaggappatto hutvā pathaviṃ unnādetvā arahattaṃ patvā puññavantānaṃ antare etadaggaṭṭhānaṃ pāpuṇi .
Athekadivasaṃ
M1.433 bhikkhū dhammasabhāyaṃ sannipatitvā ‘‘ āvuso , sīvalitthero nāma evarūpo mahāpuñño patthitapatthano pacchimabhavikasatto satta vassāni lohitakumbhiyaṃ vasitvā sattāhaṃ mūḷhagabbhabhāvaṃ āpajji , aho mātāputtā mahantaṃ dukkhaṃ anubhaviṃsu , kiṃ nu kho kammaṃ akaṃsū ’’ ti kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ .Satthā tatthāgantvā ‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā ’’ ti pucchitvā ‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte ‘‘ bhikkhave , sīvalino mahāpuññatova satta vassāni
P1.409 lohitakumbhiyaṃ nivāso ca sattāhaṃ mūḷhagabbhabhāvappatti ca attanā katakammamūlakāva , suppavāsāyapi satta vassāni kucchinā gabbhapariharaṇadukkhañca sattāhaṃV1.391 mūḷhagabbhadukkhañca attanā katakammamūlakamevā ’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari .Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ gaṇhitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā pitu accayena rajjaṃ patvā dhammena rajjaṃ kāresi .
Tasmiṃ samaye kosalamahārājā mahantena balenāgantvā bārāṇasiṃ gahetvā rājānaṃ māretvā tasseva aggamahesiṃ attano aggamahesiṃ akāsi .
Bārāṇasirañño pana putto pitu maraṇakāle niddhamanadvārena palāyitvā balaṃ saṃharitvā bārāṇasiṃ āgantvā avidūre nisīditvā tassa rañño paṇṇaṃ pesesi ‘‘ rajjaṃ vā detu yuddhaṃ vā ’’ ti .
So ‘‘ yuddhaṃ demī ’’ ti paṭipaṇṇaṃ pesesi .
Rājakumārassa pana mātā taṃ sāsanaṃ sutvā ‘‘ yuddhena kammaṃ natthi , sabbadisāsu sañcāraṃ pacchinditvā bārāṇasinagaraṃ parivāretu , tato dārūdakabhattaparikkhayena kilantamanussaṃ nagaraṃ vināva yuddhena gaṇhissasī ’’ ti paṇṇaṃ pesesi .
So mātu sāsanaṃ sutvā satta divasāni sañcāraṃ pacchinditvā nagaraṃ rundhi , nāgarā sañcāraṃ alabhamānā sattame divase tassa rañño sīsaṃ gahetvā kumārassa adaṃsu .
Kumāro pana nagaraṃ pavisitvā rajjaṃ gahetvā jīvitapariyosāne yathākammaṃ gato .
So etarahi satta divasāni sañcāraṃ pacchinditvā nagaraṃ rundhitvā gahitakammanissandena satta vassāni lohitakumbhiyaṃ vasitvā sattāhaṃ mūḷhagabbhabhāvaṃ āpajji .
Yaṃ pana so padumuttarassa bhagavato pādamūle ‘‘ lābhīnaṃ aggo bhaveyyan ’’ ti mahādānaṃ datvā patthanaṃ akāsi , yañca vipassibuddhakāle
M1.434 nāgarehi saddhiṃ sahassagghanakaṃ guḷadadhiṃP1.410 datvā patthanamakāsi , tassānubhāvena lābhīnaṃ aggo jāto .Suppavāsāpi ‘‘ nagaraṃ rundhitvā gaṇha , tātā ’’ ti pesitabhāvena satta vassāni kucchinā gabbhaṃ pariharitvā sattāhaṃ mūḷhagabbhā jātā .
Satthā imaṃ atītaṃ āharitvā abhisambuddho hutvā imaṃ gāthamāha –
100.
‘‘ Asātaṃ sātarūpena , piyarūpena appiyaṃ ;
Dukkhaṃ sukhassa rūpena , pamattamativattatī ’’ ti .
Tattha asātaṃ sātarūpenāti amadhurameva madhurapatirūpakena .
Pamattamativattatīti asātaṃ appiyaṃ dukkhanti etaṃ tividhampi etena sātarūpādinā ākārena sativippavāsavasena pamattaṃ puggalaṃ
V1.392 ativattati abhibhavati ajjhottharatīti attho .Idaṃ bhagavatā yañca te mātāputtā iminā gabbhapariharaṇagabbhavāsasaṅkhātena asātādinā pubbe nagararundhanasātādipatirūpakena ajjhotthaṭā , yañca idāni sā upāsikā punapi sattakkhattuṃ evarūpaṃ asātaṃ appiyaṃ dukkhaṃ pemavatthubhūtena puttasaṅkhātena sātādipatirūpakena ajjhotthaṭā hutvā tathā avaca , taṃ sabbampi sandhāya vuttanti veditabbaṃ .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā nagaraṃ rundhitvā rajjappattakumāro sīvali ahosi , mātā suppavāsā , pitā pana bārāṇasirājā ahameva ahosin ’’ ti .
Asātarūpajātakavaṇṇanā dasamā .
Littavaggo dasamo .
Tassuddānaṃ –
Littatejaṃ mahāsāraṃ , vissāsa lomahaṃsanaṃ ;
Sudassana telapattaṃ , nāmasiddhi kūṭavāṇijaṃ ;
Parosahassa asātarūpanti .
Majjhimapaṇṇāsako niṭṭhito .