[19]9. Āyācitabhattajātakavaṇṇanā
Sace
P1.169 mucce pecca mucceti idaṃ satthā jetavane viharanto devatānaṃ āyācanabalikammaṃ ārabbha kathesi .Tadā kira manussā vaṇijjāya gacchantā pāṇe vadhitvā devatānaṃ balikammaṃ katvā ‘‘ mayaṃ anantarāyena atthasiddhiṃ patvā āgantvā puna tumhākaṃ balikammaṃ karissāmā ’’ ti āyācitvā gacchanti .
Tatthānantarāyena atthasiddhiṃ patvā āgatā ‘‘ devatānubhāvena idaṃ jātan ’’ ti maññamānā bahū pāṇe vadhitvā āyācanato muccituṃ balikammaṃ karonti , taṃ disvā bhikkhū ‘‘ atthi nu kho , bhante , ettha attho ’’ ti bhagavantaṃ pucchiṃsu .
Bhagavā atītaṃ āhari .
Atīte kāsiraṭṭhe ekasmiṃ gāmake kuṭumbiko gāmadvāre ṭhitanigrodharukkhe devatāya balikammaṃ paṭijānitvā anantarāyena āgantvā bahū pāṇe vadhitvā ‘‘ āyācanato muccissāmī ’’ ti rukkhamūlaṃ gato .
Rukkhadevatā khandhaviṭape ṭhatvā imaṃ gāthamāha –
19.
‘‘ Sace mucce pecca mucce , muccamāno hi bajjhati ;
Na hevaṃ dhīrā muccanti , mutti bālassa bandhanan ’’ ti .
Tattha sace mucce pecca mucceti bho purisa , tvaṃ sace mucce yadi muccitukāmosi .
Pecca mucceti yathā paraloke na bajjhasi , evaṃ muccāhi .
Muccamāno hi bajjhatīti yathā pana tvaṃ
V1.171 pāṇaṃ vadhitvā muccituṃ icchasi , evaṃ muccamāno hi pāpakammena bajjhati .Tasmā na hevaṃ dhīrā muccantīti ye paṇḍitapurisā , te evaṃ paṭissavato na muccanti .
Kiṃkāraṇā ?
Evarūpā hi mutti bālassa bandhanaṃ , esā pāṇātipātaṃ katvā mutti nāma bālassa bandhanameva hotīti dhammaṃ desesi .
Tato
M1.186 paṭṭhāya manussā evarūpā pāṇātipātakammā viratā dhammaṃ caritvā devanagaraṃ pūrayiṃsu .Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā anusandhiṃ ghaṭetvā jātakaṃ samodhānesi ‘‘ ahaṃ tena samayena rukkhadevatā ahosin ’’ ti .
Āyācitabhattajātakavaṇṇanā navamā .